دامنه وسیع علم انگل شناسی از ماکرو‌اکولوژیکی تا میکرو‌اکولوژیکی و بیوشیمیایی و بهداشت عمومی ، جغرافیا ، علوم اجتماعی و اقتصادی و علوم مرتبط با آنها را شامل می گردد. در سالهای اخیر سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده می باشد که شش بیماری مهم انسانی در جهان منتشر می باشد. پنج بیماری از این شش بیماری انگلی می باشد که عبارتند از: شیستوزومیازیس ، مالاریا ، فیلاریازیس ، تریپانوز و میازیس آفریقایی و لیشمانیازیس. بیماری ششم نیز جذام می باشد که عامل باکتریایی دارد.

در نتیجه انگل شناسی پزشکی در بین شاخه‌های علوم پزشکی و دانشمندان علوم پزشکی اهمیت زیادی پیدا کرده می باشد.انگل شناسی از نظر رشد و توسعه علوم بویژه کاربردهای طبی ، دامپزشکی ، کشاورزی و صنایع غذایی اهمیت زیادی دارد. پس روشن می باشد که آشنایی با زندگی انگلی و انگلها ، نه تنها از نقطه نظر رشد و توسعه علوم ، بلکه از نظر کاربردهای عملی آن نیز بسیار مهم می باشد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

جنبه‌های زندگی انگلی

چهره واقعی زندگی انگلی غالبا قابل لمس و درک نیست، زیرا روابط بین انگلها و میزبان آنها بسیار پیچیده می باشد. انگل شناسی در واقع یکی از چهار جنبه مختلف از سیمبیوزیس می باشد.

سیمبیوزیس

هر حیوان ، گیاه و یا موجود زنده اولیه‌ای آغازیان یا(پروتیستا) که بخشی یا تمام زندگی خود را به همراه موجود دیگر از جنس دیگری می‌گذارند، را یک سیمبیونت یا سیمبیوت می‌نامند. چهار شکل از سیمبیوتیک شناخته شده می باشد. اگر چه خط تفکیک بین آنها کاملا دقیق نیست. بویژه انواع اشکال سیمبیوزیس که شناخته شده‌اند، فورزیس ، کامنسالیسم ، پارازیتیسم و موچوآلیسم می‌باشد.فورزیس: هیچ نوع وابستگی از نظر متابولیکی و یا غیر از آن بین آنها وجود ندارد. نمونه این نوع زندگی انتقال باکتریها توسط اتصال به پای حشرات می باشد. اگر چه پرواز حشره از جایی به جای دیگر به انتقال باکتری منجر می گردد، اما هیچ اجباری در این ارتباط از دو طرف نیست و اصولا یک نوع ارتباط اتفاقی می باشد.

    شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              
  • کامنسالیسم: یک مثال در این مورد در شرایط محیطی دریایی ، ارتباط بین آمفی پریون پرکولا یا کنتروکاپروس آکوله آتوس با شقایق دریایی. ماهی در بین خارهای شقایق دریایی زندگی می کند، در حالی که هیچ نوع آزاری از سوی میزبان نمی‌بیند. با در نظر داشتن اینکه ترشحات ماهی باعث حفاظت پیش روی نماتوسیتهای میزبان می گردد. این لایه حفاظتی که ماهی ایجاد می کند، فقط پس از ورود و خو گرفتن اولیه ماهی می باشد. پس از ورود ماهی به درون خارهای شقایق دریایی ، این اقدام حفاظتی نیز انجام شده، ماهی از آسیب ماهی خوارها به خاطر وجود نماتوسیتهای میزبان محفوظ می‌ماند. علاوه بر محافظت ، ماهی از غذای میزبان نیز برخوردار می گردد.
  • پارازیتیسم: پارازیتیسم عبارتست از نوعی زندگی اجباری دو موجود با هم که انگل کوچکتر می باشد و از جنبه متابولیکی با میزبان ارتباط دارد. این ارتباط ممکن می باشد همیشگی باشد. مثلا کرمهای پهن نواری که در روده پستانداران دیده می شوند. یا ممکن می باشد موقتی باشد. مانند پشه‌ها ، ککها یا کنه‌های خونخوار. گفته می گردد که پارازیتیسم یک ارتباط اجباری می باشد، زیرا انگل بطور معمول نمی‌تواند بدون ارتباط و تماس با میزبان خود باقی بماند.

    انگلهای خونخوار مانند کنه‌ها ، ککها و پشه‌ها از نمونه‌های اولیه خونخواری مستقیم از میزبان هستند. زیرا ارتباط بین انگل و میزبانش عموما شامل تماس میزبان با مواد آنتی ژنی انگل می باشد، خواه ناخواه این مولکولها با بدنه انگل (آنتی ژنهای سوماتیک) یا ترشحات و یا مواد دفعی انگل (آنتی ژنهای متابولیک) مقایسه می شوند. آنتی بادیها معمولا توسط میزبان در واکنش به انگل تولید می شوند. پس بر عکس فورزیس و کامنسالیسم زندگی انگلی علاوه بر وابستگی متابولیک در بخشی از انگل ، عموما شامل پاسخهای میزبان در برابر بخش دیگری از انگل می‌باشد.

  • موچوآلیسم: نمونه معروف این نوع زندگی گلسنگها هستند که ترکیبی از قارچها و آلگها هستند. در طی این ارتباط ، آلگها مقدار زیادی ترکیبات آلی تولید می‌کنند که این مواد توسط قارچها مصرف می شوند. در حالی که قارچها نیز آب و مواد معدنی مورد نیاز آلگها را تولید می‌کنند. آنها را از خشک شدن و خطر نور شدید محافظت می‌کنند. نمونه دیگر موچوآلیسم ارتباط بعضی از تاژکداران موجود در روده موریانه‌های چوبخوار می باشد.

ارتباط انگلها با میزبان

انگلها به اشکال مختلفی با میزبان خود ارتباط مستقر می‌کنند که می‌توان انگل اجباری یا اختیاری ، موقتی یا همیشگی ، خارجی یا داخلی ، اتفاقی یا سرگردان ، بیماری‌زا یا غیر بیماری‌زا و زئونوزرا را نام برد.

به علاوه میزبانها نیز اشکال مختلفی دارند. مانند میزبان واسط یا نهایی ، ناقل مکانیکی یا ناقل ترانسفر ، مخزن و بالاخره هایپرپارازیتیسم را ذکر نمود و بعضی از سیمبیونتها نیز ارتباط بهره گیری متقابل تحت عنوان نظافتچی و نیازمند حفاظت با یکدیگر مستقر می‌کنند. بطور مثال در محیطهای دریایی ، بعضی از انواع ماهیها و سخت پوستان وظیفه پاک کردن بدن گونه‌های بزرگتر را به عهده می‌گیرند. این عقیده هست که منفعت حاصل از این کار دو طرفه می باشد و انواع مختلف دارای این زندگی هستند. مانند تمساح با مرغ مصری ، گاوهای اهلی با مرغ ماهیخوار و کرگرن با پرندگان کنه خوار.

عفونت و بیماری انگلی

انتقال انگلهای مستلزم وجود سه عامل می باشد: یک منبع عفونت ، یک راه انتقال و وجود یک میزبان حساس. برایند ترکیب عوامل فوق ، تعیین کننده شیوع انگل در یک زمان و مکان معین می باشد.راههایی که انگل بوسیله آنها از منبع اولیه به میزبانان حساس میرسد متفاوت می باشد. شانس بروز عفونت در شرایط محیطی مناسب که در آن انگل بتواند خارج از مواد دفعی زندگی کند و نیز در شرایط فقدان بهداشت فردی و اجتماعی افزایش می‌یابد. بشر مبتلابه عفونت انگلی می‌تواند به اشکال زیر اقدام نماید.

  • تنها به عنوان میزبان انگل
  • همراه با دیگر حیوانات به عنوان میزبان اصلی
  • به عنوان میزبان تصادفی همراه با یک یا چند حیوان به عنوان میزبانهای اصلی.

علاوه بر لزوم سازگار بودن طبیعی انگل با میزبان خود ، سهولت انتقال انگل بستگی به عادات و تجمع گروهی و نیز مقاومت میزبان دارد.

تشخیص

تظاهرات بالینی در اغلب بیماریهای انگلی آن قدر عمومی می باشد که در بسیاری موارد بنای تشخیص بر پایه نشانه شناسی کافی نیست. اگر چه یک پزشک باتجربه ممکن می باشد علائم و نشانه های ویژه بعضی بیماری انگلی را شناسایی کند اما در موارد غیر معمول ممکن می باشد نشانه‌ها آنچنان گیج کننده باشند که هیچ تابلوی بالینی واضحی را نشان ندهند. همچنین بسیاری از عفونتها بویژه عفونتهای کرمی نشانه های کم و غیر مشخصی داشته و اغلب از نظر بالینی غیر قابل افتراق هستند. تشخیص نهایی و شیوه درمانی درست نیاز به شناسایی انگل در آزمایشگاه دارد.

درمان

درمان موفقیت آمیز بیمار شامل اقدامات پزشکی و روشهای جراحی ، در نظر داشتن وضعیت غذایی و دارو درمانی اختصاصی می باشد. پزشک بایستی توانایی بیمار در همکاری آگاهانه ، بهسازی محیط ، همه گیر شناسی بیماری و انتخاب روشهای جلوگیری از گسترش عفونت را نیز مد نظر داشته باشد. در طی 10 تا 15 سال اخیر پیشرفتهای قابل توجهی دردرمان بیماریهای انگلی صورت گرفته می باشد. هم اکنون داروهای موثر و نسبتا غیر سمی متعددی برای درمان اغلب بیماریهای انگلی در دسترس می باشد.

دیدکلی

کرم معمولی روده بشر و خوک یا آسکاریس لومبریکوئیدس یکی از نمونه بارز رده لوله سانان یا کرمهای لوله‌ای می باشد. لوله سانان در میان جانواران پر یاخته از حیث تعداد ، بعد از حشرات شاید مقام دوم را داشته باشند. بسیاری از آنها در آب یا خاک بطور آزاد زندگی می‌کنند و بسیاری دیگر نیز در بافتها یا مایعات جانوران و گیاهان به حالت انگل به سر می‌برند.
ساختمان کرم روده

طول کرم ماده 20 تا 40 سانتیمتر می باشد و حداکثر قطر آن در حدود 6.5 میلیمتر می باشد. اندازه نر کوچکتر و طول آن از 15 تا 5 سانتیمتر می باشد. نمونه‌های تازه به رنگ زرد تا میخکی می باشد. بدن حیوان لوله‌ای و باریک می باشد و در هر دو انتها نازک می گردد. پوشش بدن از کوتیکول صاف می باشد که دارای خطوط کوچک می‌باشد. چهار خط طولی سفید رنگ در طول بدن امتداد می‌یابد. دهان در انتهای قدامی میان سه لب مدور باز می گردد.

مخرج عبارت از یک شکاف عرضی می باشد که نزدیک انتهای خلفی در سطح شکمی قرار دارد. انتهای خلفی کرم نر کاملا خمیده بوده و دارای دو سیخک تناسلی می‌باشد که از سوراخ تناسلی نر واقع در داخل مخرج بیرون می‌آید. کرم ماده راست تر بوده و منفذ تناسلی آن در وسط سطح شکمی و در فاصله 1.3 از انتهای قدامی بدنش واقع می باشد.

لوله گوارش

لوله گوارش جانور راست بوده و در طول بدن کشیده می گردد. این لوله دارای قسمتهای زیر می باشد.

  • دهان
  • یک حفره دهانی
  • حلق عضلانی یا مری به درازای تقریبا 13 میلیمتر که اقدام آن مکیدن و کشیدن غذا می باشد.
  • یک روده باریک و دراز که غیر عضلانی می باشد و از لایه‌ای مرکب از سلولهای آندودرمی بلند که غذای گوارش یافته را جذب می کند، تشکیل و از خارج بوسیله کوتیکولی پوشیده شده می باشد.
  • یک روده راست کوتاه که مواد زاید را از مخرج تخلیه می کند.

سایر دستگاهها

اندامهای گردش خون و دم‌زدن در حیوان وجود ندارد. قسمت داخلی هر خط جانبی دارای یک مجرای وازنشی (دفعی) می باشد. هر دو مجرای وازنشی از سوراخ کوچکی واقع در پشت دهان و در وسط سطح شکمی به خارج تخلیه می گردد. یک حلقه عصبی اطراف مری را احاطه می کند. این حلقه عصبی به 6 عصب قدامی کوتاه و 6 طناب عصبی خافی متصل می گردد. یک طناب عصبی بزرگتر پشتی و یکی هم شکمی در امتداد خط طولی بدن قرار دارد. برآمدگیهای مختلف که در سطح بدن هست، احتمالا اقدام حسی را انجام می‌دهد.

دستگاه تولید مثل

هر اندام تولید مثل عبارت از لوله باریکی می باشد که انتهای داخلی آن مسدود بوده و قطر آن تدریجا زیاد می گردد. غدد تناسلی و مجرای تولید مثل به هم متصل و ممتد می‌باشد. دستگاه تولید مثل نر شامل بیضه ، مجرای ناقل اسپرمی ، کیسه اسپرمی ، مجرای انزالی و کیسه محتوی دو سیخک تناسلی می باشد. دستگاه تولید مثل ماده شامل 2 تخمدان ، یک اویدکت یا لوله تخمی و یک رحم می باشد.

دو شاخه رحم هم در یک مهبل کوتاه به هم متصل می گردد. مهبل به منفذ تناسلی ماده باز می گردد. کرمهای نر و ماده در داخل روده میزبان جفت گیری می‌کنند. یک ماده بزرگ می‌تواند یکباره حاوی 27000000 (بیست و هفت میلیون) تخم باشد و روزانه دویست هزار یا بیشتر تخم بگذارد. تخمها از حیوان ماده خارج شده و به داخل روده میزبان می‌ریزد و همراه با مدفوع بیرون می‌ریزد.

وضع طبیعی

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

کرم روده یا آسکاریس انگلی می باشد که در روده میزبانش زندگی می کند و به همین جهت تعیین اعمال مختلف زیستی یک انگل داخلی هنگامی که در مسکن طبیعی خود به سر می‌برد، کار مشکلی می باشد. لذا احتمال دارد که استنباطات زیر درست باشد.

دیدگاهتان را بنویسید