مطالعه عوامل زیان‌بخش در محیط‌های کار و کنترل آنها و رعایت اصول بهداشتی باعث سلامت و شادمانی کارکنان و موجب افزایش بهره‌وری در محیط‌های صنعتی می گردد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

در محیط‌های صنعتی و تولیدی، علاوه بر حوادث مسائلی مانند ”امراض حرفه‌ای“ مطرح می باشد. مقصود بیماری‌هائی می باشد که ناشی از کارهای صنعتی و تماس با مواد و ترکیبات شیمیائی زیان‌آور می باشد و از طریق خوردن، آشامیدن، تنفس و پوست به بشر منتقل می گردد به‌عبارتی دیگر بیماری‌های شغلی یا حرفه‌ای به اختلالات و عوارضی گفته می گردد که در محیط‌های کار غیر فنی و غیر بهداشتی یا در اثر عدم رعایت اصول و قواعد درست انجام کار عارض می شوند. در ادامهٔ مبحث به بیماری‌های ناشی از عوامل شیمیائی محیط کار می‌پردازیم.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

بیماری‌های ناشی از عوامل شیمیائی محیط کار

در کارخانه‌های موادغذائی و صنایع وابسته به آنها گاه از موادشیمیائی گوناگون برای هدف‌های مختلف بهره گیری می گردد که پاره‌ای از آنها برای سلامت کارکنان و مصرف‌کنندگان فرآورده‌ها مخاطره‌آمیز هستند. مهمترین این ترکیبات عبارتند از:

گاز آمونیاک:

کارکنانی که در واحدهای یخ‌سازی، سردخانه‌ها، بیسکوبیت‌سازی و واحدهای قوطی‌سازی شاغل هستند، در معرض این گاز و خطرات آن قرار دارند. گاز آمونیاک از راه ‌تنفس و مخاط نرم وارد بدن بشر شده و عوارض مختلفی مانند پرخونی دستگاه تنفس، ناراحتی‌های چشم و ذات‌الریه ایجاد می کند و اگر مقدار آن به یک درصد برسد موجب مرگ می گردد. برای پیشگیری از عوارض گاز آمونیاک ضمن جلوگیری از نشت آن در محیط کار، لازم می باشد در موارد نشت این گاز در مورد چشم شستشو با محلول یک درصد آب‌بوریک و مالیدن وازلین بین پلک‌ها انجام گردد و در مورد گلو و بینی قرار دادن پنبه‌ای آغشته به سرکه در جلوی دهان و بینی بسیار مفید می باشد.

شناسائی محل نشت گاز

برای شناسائی کحل نشت گازآمونیاک از دستگاه‌ها می‌توان از کاغذ آغشته به معرف‌های آمونیاک مانند تورنسل و فنل‌ فتالئین بهره گیری نمود. همچنین می‌توان روی محل‌های مشکوک به نشت مقداری کف صابون قرار داد. بزرگ شدن حباب‌های کف دلیل وجود نشت می باشد.

گاز فرئون

در گذشتهٔ نزدیک از این گاز در سردخانه‌های بزرگ صنعتی به‌عنوان یک گاز سرماساز بهره گیری می‌گردید و از زمانی که تأثیر این گاز در تضعیف لایهٔ ازن شناخته گردید کاربرد ان محدود گردید. فرئون گازی می باشد بی‌خطر اما از ترکیب آن با اکسیژن در دمای بالا گازی سمی و خطرناک فشرده ایجاد می گردد که قابلیت انفجار بالائی دارد.

گاز so۲

این گاز در اثر احتراق ناقص نفت سیاه، مازوت و به‌ویژه گوگرد و ترکیبات آن آزاد می گردد و گازی می باشد بی‌رنگ با بوی بسیار زننده و خفقان‌آور و سنگین‌تر از هوا.

در صنایع غذائی از این گاز برای هدف‌های گوناگون مانند سترون‌سازی، حشره‌زدائی، جلوگیری از قهوه‌ای شدن آنزیمی و سایر واکنش‌های مربوز به آنزیم‌ها در میوه‌ها و سبزی‌ها و سفیدکردن شکر در قندریزی‌ها بهره گیری می گردد. قرار داشتن در معرض این گاز بدون کاربرد وسایل ایمنی موجب ضعیف شدن حس بویائی شده و عوارضی مانند تحریک مخاط چشم و گلو را به‌دنبال دارد. این تحریکات در مواردی بروز می کند که مقدار گاز در هوای تنفسی به حدود ۱۰ppm برسد و اگر مقدار گاز در هوای تنفسی به حدود ۱۰۰ppm برسد روی مخاط دستگاه تنفس و چشم اثر سوئی دارد. مقادیر حدود ۳ppm از این گاز در هوای تنفسی به‌وسیله‌ٔ حس بویائی قابل شناسائی می باشد.

لازم به یادآوری می باشد که گاز so۲ از هوا سنگین‌تر می باشد و پس این در موارد نشت آن کارکنان بایستی از قسمت‌های بالای محل برای تنفس اجباری بهره گیری کنند.

کلر و ترکیبات آزاد‌کنندهٔ آن

از این ترکیبات برای سترون‌سازی دستگاه‌ها، اماکن، آب مورد بهره گیری در کارخانه‌ها و مناطق مسکونی، همچنین برای بی‌رنگ‌کردن موادغذائی مانند آرد بهره گیری می گردد. در پاره‌ای از کارخانه‌ها نیز برای جلوگیری از رشد و تکثیر باکتری‌ها و مخمرها بهره گیری می گردد. کلر گازی می باشد زرد مایل به سبز با بوئی تند که چنانچه دستگاه تنفس جذب شده و موجب عوارضی مانند سوزش چشم و دستگاه تنفس، سر درد، تهوع، استفراغ و سرفه می گردد.

برای پیشگیری از عوارض این گاز لازم می باشد به کارکنانی که با آن سرو کار دارند آموزش‌های لازم برای کاربرد وسایل ایمنی مربوطه مانند ماسک داده گردد. باقیماندهٔ کلر در آب و بعضی از موادغذائی از راه دستگاه گوارش جذب شده و عوارض گوارشی ایجاد می کند.

حشره‌کش‌ها

فوستوکین، فسفین: نوعی حشره‌کش تدخینی می باشد که از آن بیشتر برای سالم‌سازی توده‌های غلات در سیلوها و انبارهای نگهداری بهره گیری می گردد، اما برای سالم‌سازی فضای محل‌های کار در واحدهای مربوط به موادغذائی هم مناسب می باشد.

گازی می باشد بی‌رنگ، با بوی شبیه سیر که در دمای بالاتر از ۲۸ درجهٔ سانتی‌گراد به‌صورت گازی شکل در می‌آید. این گاز بسیار بی‌ثبات می باشد و در حضور اکسیژن و دما اکسیده می گردد و در تجارت آن را به‌صورت قرص به بازار عرضه می‌کنند. مسمومیت‌های حاصل از این گاز بسیار نادر می باشد و بیشتر در سیلوها و انبارهای غلات که کار حشره‌زدائی را بدون رعایت اصول ایمنی انجام می‌دهند، اتفاق می‌افتد و با علائمی مانند ضعف، تلوتلوخوردن، تهوع، استفراغ، کم‌شدن فشارخون و تنگی‌نفس همراه می باشد. تمامی کارکنانی که با غلظت‌های کم گاز هستند، دچار ناراحتی‌های کلیه و گاه مرگ می شوند.

برمورمتیل

برمورمتیل نوعی حشره‌کش تدخینی می باشد که بیشتر به‌صورت مایع به بازار عرضه می گردد و از آن برای حشره‌زدائی توده‌های غلات و اماکن نگهداری آنها این گاز امروزه تا حدی محدود شده و چنانچه در کاربرد آن نکات ایمنی رعایت نشود، ناراحتی‌هائی مانند التهاب ریه، عفونت ریه، سوختنی‌های پوستی و ناراحتی‌های پوستی عارض می گردد.

پارتیون

حشره‌کشی می باشد مایع به رنگ زرد قهوه‌ای، غیر محلول در آب و محلول در حلال‌های آلی. مسمومیت‌های ناشی این سم در کارخانه‌های موادغذائی که از آن برای سالم‌سازی محیط کار و گاه حشره‌زدائی موادغذائی بهره گیری می‌کنند، ممکن می باشد نظاره گردد که با عوارضی مانند شدت تنفس، سرگیجه، کندی نبض، سردرد، درد ناحیهٔ سینه و شکم، عرق زیاد، تنگ شدن مردمک چشم، بی‌حرکتی و تشنج ضعیف به شکل تکان‌های عضلانی، اختلالات در بینائی و اغما همراه می باشد.

آکرولئین

آکرولئین در اثر حرارت ‌دادن کلسترول، روغن‌ها و چربی‌ها به مقدار بسیار کم به‌وجود می‌آید گازی می باشد بی‌رنگ و بدبو که محرک مخاط دستگاه تنفس و چشم‌ها می باشد و موجب بیماری‌هائی مانند رینیت، برونشیت و فارنژیت می گردد.

فرمالدئید

گازی می باشد با بوی زننده و محرک که در تجارت به‌صورت مایع به بازار عرضه می گردد و از آن برای حشره‌زدائی و کپک‌زدائی اماکن مربوط به موادغذائی و به‌ویژه انبارهای نگهداری بهره گیری می گردد. قرار گرفتن در معرض‌ هوای آلوده به این گاز موجب ورم ملتحمه‌ٔ چشم‌ها، سوزش گلو، سرفه، فارنژیت، رینیت و گاه زخم‌های پوستی و علائم گاستروآنتریت می گردد.

حلال‌ها

حلال‌های آلی مانند سیکلوهگزان، بنزهپتان، تری کلرواتیلن و … در کارخانه‌های روغن‌کشی بهره گیری می گردد. کارکنانی که با این ترکیبات سر و کار دارند در صورت عدم رعایت مسائل ایمنی و حفاظتی دچار عوارضی مانند کم‌خونی، اختلالات تنفسی، خارش، تهوع، خون‌ریزی از بینی و ناراحتی‌های عصبی می شوند. این مواد از راه دستگاه گوارش و تنفس وارد بدن می شوند، پس برای پیشگیری از عوارض آنها لازم می باشد کارکنان پیش از اطمینان از سلامت هوای تنفسی وارد محل نشوند، زیرا گذشته از بیماری‌های یاد شده ممکن می باشد موجب حوادث خطرناک بشوند.

برای پیشگیری از عوارض حلال‌ها لازم می باشد د رموارد آلودگی هوا با این مواد، هوای محل کار را با هوای تازه جایگزین نمود و در مواردی که لازم می باشد کارکنان به‌دلایلی وارد محل آلوده شوند، به‌علت ایجاد حالت خواب‌آلودگی بایستی کارکنان ضمن بهره گیری از ماسک و زنگ اخبار، طناب به کمر خود بسته و در مسیرهای راست و بدون مانع حرکت کنند و سر دیگر طناب در فضای باز باشد تا چنانچه در دچار عارضه شدند بتوان آنها را نجات داد.

هیدروژن سولفوره

از این گاز در کارخانه‌های قند و صنایع تخمیری بهره گیری می گردد. این گاز از راه دستگاه تنفس جذب شده و عوارضی مانند سردرد، تهوع، سرفه و عوارض چشمی ایجاد می کند. اگر مقدار این گاز در هوای تنفسی زیاد گردد موجب مرگ می گردد. در این مورد نیز برای پیشگیری از عوارض لازم می باشد هوای محل کار تهویه گردد و کارکنان از وسایل ایمنی حفاظتی بهره گیری می‌کنند.

co۲ و co

این گازها از احتراق ناقص مواد سوختنی به‌ویژه ذغال حاصل می شوند، گاز co تمایل برای پیوند به هموگلوبین دارد، به‌نحوی که تمایل ان برای اتصال به هموگلوبین ۳۰۰ بار بیشتر از تمایل آن برای تشکیل پیوند با اکسیژن می باشد. به‌علاوه پیوند آن با هموگلوبین برگشت‌ناپذیر می باشد و پس چنانچه مقداری از آن در هوای تنفسی موجود باشد، کم‌کم قسمت عمده‌ای از هموگلوبین را از کارآئی می‌اندازد، در نتیجه مقدار کافی اکسیژن به بدن نمی‌رسد و تنفس مختل شده و مسمومیت منجر به مرگ عارض می گردد. البته در زمانی که مقدار co در هوا کم باشد مسمومیت منجر به مرگ عارض نمی‌گردد، اما اختلالاتی مانند سردرد، تهوع و استفراغ، خستگی، بی‌قراری، کاهش حس قضاوت، احساس صدا در گوش، کم‌شدن بازدهی عضلات و اندام‌های حرکتی و بیهوشی و اغما عارض می گردد. برای پیشگیری از عوارض ناشی از گازها، تهویهٔ هوای محل و برقراری سیستم‌های هوای مثبت ضروری می باشد.

بیماری های شغلی
مشاغل صنعتی می توانند با زمینه سازی شرایط خاص خطرهائی برای سلامتی اشخاص به وجود بیاورند .

به گزارش خبرنگار سلامت نیوز ، خطرهائی که صنعت کاران ممکن می باشد در معرض ان ها باشند آسیب های فیزیکی ، آسیب های شیمیائی ، آسیب های زیست شناختی ، آسیب های مکانیکی و آسیب های روان شناختی می باشد .

مدیران می توانند با انجام اقدمات لازم در جهت پیشگیری از این بیماری ها قدم بردارند . ایجاد شرایط کاری با رعایت استانداردهای بهداشت جهانی از بروز این بیماری ها جلوگیری خواهد نمود .

اهداف كلي :

هدف كلي از ارائه اين درس آشنايي با بيماريهاي ناشي از كار و علل بروز آنها و توانائي انجام ازمايشات پاراكلينيكي مربوط به آنها مي باشد.

سرفصل دروس :

الف) سرفصل دروس نظري 5/25 ساعت (5/1 واحد)

1-      توضیح تاريخچه بهداشت بيماريهاي ناشي از كار

2-      توضیح ارتباط با كار و سلامت

3-      خصوصيات بيماريهاي مرتبط با كار

4-      نحوه گزارش توضیح حال از بيماران شغلي

5-      معاينات قبل از استخدام

6-      توضیح معاينات دوره اي و اختصاصي از كارگران

7-      توضیح بيماريهاي ناشي از فلزات سنگين

8-      بيماريهاي ريوي ناشي از كار با عوامل شيميايي

9-      پنوموكونيوزها و علل بروز اثرات در ريه

10-   عوارض ناشي از سر و صدا در بدن

11-   افت شنوايي ناشي از سر و صدا در گوش

12-   اثرات ناشي از گرما و سرما در بدن

13-   عوارض ناشي از ارتعاش در اندامهاي بدن

14-   بيماريهاي ناشي از كاهش فشار

15-   بيماريهاي پوستي ناشي از كار با عوامل شيميايي

16-   بيماريهاي پوستي ناشي از عوامل فيزيكي و بيولوژيكي

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

17-   توضیح علل بروز سرطانهاي شغلي

18-   انواع بيماريهاي ناشي از پرتوهاي يونساز

19-   علل بروز بيماريهاي عفوني در محيط كار

20-   انواع بيماريها با عوامل بيولوژيكي در محيط كار

21-   بيماريهاي خوني ناشي از كار

22-   بيماريهاي كليوي ناشي از كار

23-   بيماريهاي كبدي ناشي از كار

24-   بيماريهاي استخواني و سندرم هاي شايع شغلي

25-   بيماريهاي شايع چشمي ناشي از كار

26- بيماريهاي قلبي عروقي و گوارشي ناشي از كار

ب) سرفصل دروس عملي = 17 ساعت عملي (5/0 واحد)

1-      اسپيرومتري و ارزيابي وضعيت ظرفيت حياتي ريه

2-      تغييرات ظرفيت هاي حياتي ريه در بيماريهاي ريوي شغلي

3-      انجام ارزيابي شنوائي كارگران

4-      تغييرات اديومتري در اثر سر وصداي محيط كار

5-      برنامه هاي ديگر كنترل سر و صدا در محيط كار

6-      اپتومتري در كارگران در معاينات پزشكي

7-      ارائه وسائل پيشگيري از عوامل فيزيكي و شيميايي در محيط كار

اهداف اختصاصي :

  • تاريخچه بهداشت و بيماريهاي ناشي از كار

دانشجو بايد بتواند

ـ وضعيت بيماريهاي ناشي از كار را در زمانهاي گذشته را بيان كند

ـ توصيه هائي كه دانشمندان در مورد شناخت بيماريهاي ناشي از كار ذكر كرده اند را توضیح دهد.

ـ تأثير انقلاب صنعتي را در بروز و شيوع بيماريهاي ناشي از صنعت را بيان كند.

ـ تاريخچه خدمات بهداشت و بيماريهاي كار را در كشور ما ايران را توضیح دهد.

  • ويژگيهاي ارتباط كار با سلامت

دانشجو بايد بتواند

ـ جايگاه بهداشت و بيماريهاي ناشي از كار در مراقبت هاي بهداشتي اوليه را بيان كند.

ـ تأثير وضعيت اقتصادي اجتماعي (Social Class) را در بروز و شيوع بيماريهاي شغلي بيان نمايد.

ـ ارتباط بيماريهاي شغلي با وضعيت جغرافيايي ، گروههاي كارگري و نوع كارگاهها را بيان نمايد.

ـ فراواني بيماريها در ارتباط با شغل و كار را توضيح دهيد.

  • خصوصيات بيماريهاي مرتبط با كار

دانشجو بايد بتواند

ـ دسته بندي بيماريهاي عمومي را بيان كند.

دیدگاهتان را بنویسید