شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-13-گونه شناسی مجتمع های مسکونی
بر حسب نیازهای پژوهشی و پیشینه شکل گیری الگوهای مسکن در کشورهای مختلف، گونه شناسی خانه از مقیاس مجموعه تا بلوک، شامل فضای داخلی واحد و کل واحد مسکونی با معیارهای مختلفی صورت گرفته می باشد. یکی از گونه شناسی ها بر اساس نحوه قرارگیری واحد مسکونی در زمین و همجواری، معیار گونه شناسی بوده می باشد. معیارهای دیگری زیرا همنشینی فضای پر و خالی، دسترسی، حجم ها و ابعاد بنا عامل مشترک تعریف گونه میباشد. محقق ایتالیایی “کامبی”، خانه های حیاط دار را بر اساس موقعیت حیاط، به صورت خانهای I شکل، L شکل، U شکل، T شکل، Z شکل، چلیپایی و خطی دسته بندی کرده می باشد (کامبی، 1392 ).
محققان آمریکایی، “تیس”، “شرود” و “پلیزویدس”، خانه های حیاط دار لس آنجلس را بر حسب نحوه اشتغال زمین، به خانه های یک سویه، دو سویه، L شکل، U شکل و حیاط مرکزی دسته بندی کرده اند. محققان آلمانی “پفایفا” و “برانک” در کتاب گونه شناسی خانه های حیاط دار، خانه ها را به گروه های خانه هایی با باغ مرکزی، خانه های L شکل، خانه های پاسیودار و خانه های آتریوم دار تفکیک کرده اند. به صورت کلی گونه شناسی داخل خانه های معمولاً برگرفته از نحوه ی دسترسی و یا گردش فضاهای داخلی انجام می گردد (عینی فر، قاضیزاده، 1389 ).

گونه شناسی مجتمع های مسکونی بلند مرتبه متشکل از بلوک های متفاوت، علاوه بر گونه شناسی مبتنی بر نوع دسترسی و روابط فضاهای داخلی، در نحوه ی قرارگیری و همنشینی فضای باز و بسته نیز می باشد. گونه های غالب این مجتمع ها چیدمان محیطی، بلوکهای منفرد، بلوکهای ها ردیفی و ترکیب مختلطی از سایر بلوک می باشد ( Biddulph,2007 ).

تصویر 2-3- چیدمان مجتمع مسکونی به صورت الف) محیطی ب، ) منفرد ) ج، نواری ) د، مختلط (Biddulph, 2007)

چیدمان محیطی، منطبق با اصول خانه های حیاط مرکزی سنتی ایران می باشد. در این گونه، نمای اصلی بلوک ها رو به معبر عمومی دارد و فضای خصوصی در پشت بلوک قرار می گیرد. چیدمان بلوکها به دور هسته مرکزی، باعث شکل گیری فضای باز خصوصی می گردد که می تواند به صورت مشترک برای تمام بلوک ها باشد و یا به قطعات کوچک خصوص تفکیک گردد. در چیدمان منفرد، بلوک های بلند مرتبه مسکونی به صورت مجزا در کنار یکدیگر می ایستند. در این گونه امکان تهویه و نورگیری طبیعی بیشتری به نسبت سایر گونه ها فراهم می باشد و فضای باز با کیفیات متفاوتی حاصل می گردد. گونه ی نواری، ساده ترین راه حل چیدمان بلوکها می باشد. جهت گیری این بلوک ها تابع ملاحظات اقلیمی و یا ضوابط شهرسازی منطقه می باشد (عینی فر، قاضیزاده، 1389).
2-14-انواع مجتمع های مسکونی
2-14-1-مجتمع های مسکونی کوتاه (یک تا دو طبقه )
مقصود از مجتمع های مسکونی کوتاه در ایران ساختمان های یک تا دو طبقه می باشد که در هر طبقه یک واحد مستقل هست .
2-14-2-مجتمع مسکونی متوسط 3( تا 5 طبقه )
مجتمع های مسکونی با ارتفاع متوسط یعنی 5تا 3 طبقه جایگزینهای خوب و ماندگاری برای آپارتمان های بلند محسوب میشوند .(مجتمع های مسکونی با ارتفاع متوسط های مسکونی بلند، جمعیت کمتری دارند، پس احساس امنیت بیشتری رابرای ساکنان خود فراهم میکنند. با در نظر داشتن شناخت آسانتر همسایه ها کنترل آسانتر میگردد و از آنجا که ارتفاع ساختمان کمتر می باشد، دید به فضاهای عمومی بهتر بوده و تسلط به فضای بیرون و فضای بازی بچه ها آسانتر می گردد). در طراحی مجتمع های مسکونی با ارتفاع می توان واحدهای مسکونی را در دو طرف یک راهرو و یا فقط در یک طرف آن قرار داد. در ایران بیشتر مجتمع های متوسط از لحاظ ارتفاعی 5تا 3 طبقه هستند. این مجتمع ها به صورت گوناگونی در سطح شهرها پراکنده اند(زیستا،1390 ).
2-14-3-مجتمع های بیش از دو واحد مسکونی (هر طبقه یک واحد )
در محلاتی که تراکم اجازه میدهد به طبقات ساختمانهای مسکونی اضافه می گردد معمولاً حد اینگونه ابنیه (هر طبقه یک واحد) به چهار میرسد، زیرا در طبقات بیشتر احتیاج به آسانسور هست که در بناهای تک واحدی به صرفه نیست(همان،1390 ).

2-14-4- مجتمع های مسکونی دو واحدی (هر طبقه دو واحد )
طریقه تحولات مسکن انفرادی به مجتمع در مرحله بعد به بیش از یک واحد در طبقه میرسد. در مرحله اول خانه های سه واحدی شکل میگیرند. به این شکل که در ساختمان هایی که طبقه اول نسبتاً وسیعی دارند، طبقه دوم به دو واحد شکل میگیرد که حد آن دو واحدی و تا چهار طبقه می باشد (چهار طبقه و در هر طبقه دو واحد) اشکال این واحدها در این می باشد که طبقه چهارم متقاضیان محدودی دارد. برای افراد میانسال، بهره گیری از آنها مشکل و در مواقعی غیرممکن می باشد(زیستا، 1390).
2-14-5- مجتمع های مسکونی سه واحدی (هر طبقه سه واحد )
مسائل مربوط به عرض تفکیکی و نیاز بهره گیری بیشتر از پله ها و فضاهای ارتباط، موضوع ایجاد سه واحد در هر طبقه را پیش می آورد(همان،1390 ).
2-14-6- مجتمع های مسکونی شش واحدی
مجتمع مسکونی شش واحدی به دو نوع میتواند ساخته گردد: یکی دو طبقه، در هر طبقه سه واحد و دیگری 3 طبقه در هر طبقه دو واحد در مورد اول سه واحد به گونه خطی در کنار هم قرار میگیرند. که در مورد واحدهای جنوبی، جبهه شمالی آپارتمان وسطی به وسیله پلکان و راهرو عملاً کور میگردد، که برای رفع این نقصیه چند پیشنهاد میتوان ارائه نمود :

تصویر 2-4: مجتمع های مسکونی شش واحدی (زیستا، 1390)
یکی این که با ایجاد نورگیر در واحد وسطی ارتباط با فضای باز تأمین گردد. در تیپ شمالی سطح قشای ارتباطی و نورگیر بسیار قابل توجه میگردد. دیگر این که راهرو و پلکان یا فضای باز ارتباط داشته باشد و تهویه فضاهای واحد وسطی از طریق یک واسطه (راهرو) صورت گیرد. در آن صورت مسئله اشراف همسایه ها از راهرو مطرح میگردد که برای رفع آن نیز میتوان کف راهرو را پایینتر از کف آپارتمانها در نظر گرفت و مشکل اشراف را تا حدودی رفع نمود(همان،1390 ).
اما در این صورت معضلات سازهای پیش می آیدکه حتی اگر برای آن نیز راه حل مناسبی بتوان پیدا نمود این مشکل برای واحدهای شمالی همچنان باقی می باشد زیرا واحد وسطی با سایه ایجاد شده توسط راهرو عملاً از نور جنوب محروم میگردد. چنانچه طبقه همکف را به پیلوتی و پلکان را در جبهه شمالی قرار دهیم مشکل فوق تا حدودی حل میگردد اما به مشکل افزوده شدن تعداد طبقات منجر میگردد ( سه طبقه روی پیلوتی) در نتیجه الزامی می باشد که کلیه قطعات از سمت شمال دسترسی داشته باشند(زیستا،1390 ).
2-14-7- مجتمع های مسکونی هشت واحدی
این مجتمع ها به صورت چهار واحد در دو طبقه و دیگری دو واحد در چهار طبقه دیده می گردد. اولی معایبی را که در مورد نمونه سه واحد در کنار هم گفته شده داراست با این تفاوت که چهار واحد در کنار هم قرار می گیرند. اما راه حل دیگری نیز میتوان برای تیپ جنوبی آن پیشنهاد نمود. به این شکل که برای بهره گیری از نور و تهویه جبهه شمالی ساختمان در طبقه همکف در واحد در سمت شرق و غرب زمین مستقر گردد و پلکان در وسط قرار گیرد. در واحد دیگر در سمت جنوب احداث گردد(همان،1390 ).
2-14-8-مجتمع های مسکونی شانزده واحدی
در این نمونه چهار واحد در چهار طبقه میتواند اجرا گردد که معضلات آن نیز در نمونه های قبلی مطالعه شده و تنها یک طرح برای واحدهای جنوبی که تکمیل آن تیپ میباشد، هست و آن قرارگیری دو واحد کوچک در جنوب و دو واحد بزرگتر در شرق و غرب زمین قرار می باشد (همان،1390 ).

تصویر 2-5: مجتمع های مسکونی شانزده واحدی (زیستا، 1390)
2-20-9-مجتمع های دارای چند بلوک ساختمانی

چنانچه در یک مجتمع دو یا چند بلوک ساخته گردد و با آنکه مجتمع دارای حیاط مرکزی باشد، برای کل زمین یک لفاف فضایی مقصود می گردد. به علاوه برای هر ساختمان نیز در داخل زمین، همین لفاف ها بایستی شکل بگیرد. به طوری که در مورد ساختمان های ناپیوسته در درون لفاف آن، فاصله دو بنا برابر نصف مجموع دو ارتفاع باشد و در شکل پیوسته فاصله دو با 65/1 برابر منهای ده متر ارتفاع ساختمان جنوبی باشد .
تبصره : 1 در حالتی که ساختمانهای جنوبی متصل و ساختمانهای شمال متصل باشد نیز مشابه دو ساختمان منفصل اقدام می گردد.
تبصره 2 : وقتی ساختمان های جنوبی منفصل و ساختمان شمالی متصل باشد هم، مشابه دو ساختمان منفصل اقدام می گردد. در این حالت رعایت فاصله بخش پیوسته از طرفین الزامی خواهد بود. این فاصله از شرق و غرب مشابه هرمهای منفصل (یعنی با شیب 70%) می باشد ( زیستا ،1390 ).

2-15– دستورالعمل های طراحی مجتمع های مسکونی
معضلات و مسائلی که در طریقه بهره وری از مجموعه های مسکونی برای ساکنین پیش می آید. فارغ از نقصان مدیریت، ضوابط و قوانین نافذ و مدرن و دیگر عوامل همانند این به شکل ریشه ای تر به عللی باز می گردد که گاه در مرحله طراحی، ساخت و اجرای بنا قابل پیشگیری بوده و چه بسا رفع کامل آنها مقدور باشد. لذا جلب توجه و الزام طراحان و سازندگان به رعایت خصوصیات کیفی و بعضاً کمی استعدادهای فضای مشاعات، عناصر و فضاهایی که فراتر از حیطه خصوصی هر واحد، بر حسن همجواری و همسایگی واحدها تأثیر می گذارند، میتواند بسیار مؤثر باشد .

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

2-15-1- دستورهای عام
دستورات عام برای گروه های کم درآمد (واحدهای کوچک در هر تعداد )
1ـ تعبیه کفشکن (سکوی فرار دادن پا و یا نشستن) و جاکفشی بیرون واحد و یا در ورودی واحد
2ـ تعبیه محل خشک کردن لباس که بتواند با کسب اشعه یا حداقل نور و با در نظر گرفتن حداقل اتلاف سطح فاقد دید از بیرون باشد . این در حالی می باشد که امروزه در بالکن ها و یا در پشت پنجره آپارتمان مناظر نازیبا مانند پهن کردن رخت، انبار کردن وسایل غیرضروری به چشم میخورد .
3ـ حتی الامکان عدم بهره گیری از نورگیرهای داخلی و در صورت بهره گیری اجباری، عدم تداخل فضاهای روز و شب و عدم بهره گیری از پنجره های مقابل یکدیگر .
4ـ پیش روی هم قرار ندادن درهای ورودی واحدها .
5ـ اجتناب از ایجاد پیش از یک ورودی در هر پاگرد پله .
6ـ اجتناب از ایجاد بالکن (بالکن های بدون