یکی از راهکارهای توسعه پایدار ، جهت دهی صنایع کوچک و متوسط به سمت خوشه شدن می باشد . شکل گیری یک خوشه بر اساس اصل کارایی جمعی و مبتنی بر تمرکز جغرافیایی شرکت های هم تخصص و ایجاد مجموعه ای متعامل ، با تهدیدها و فرصت هایی مشترک می باشد . به گونه قطع مراد از خوشه شدن صنایع ، صرف در نظر گرفتن منطقه ای مناسب و انتقال شرکت های هم گروه به آنجا نیست بلکه مقصود شناسایی صحیح مناطق مستعد برخوردار از حداقل سطح بنگاهها و در نهایت برقراری روابط قوی بین آنها می باشد .

در این پژوهش به ارزیابی قابلیت و اولویت خوشه های صنعتی در استان گلستان پرداخته شده می باشد. رتبه بندی صورت گرفته بر مبنای شاخص ها و قابلیت های بدست آمده با بهره گیری از روش تصمیم گیری چند معیاره می باشد. این پژوهش از نوع توصیفی و کاربردی می باشد. گرد آوری داده ها با بهره گیری از نظرسنجی خبرگان و دو پرسشنامه مقایسات زوجی و پرسشنامه میزان اهمیت شاخص برای هر صنعت و استخراج داده ها ازمنابع آماری و گزارش های رسمی سازمان های ذی ربط صورت گرفته می باشد. در این پژوهش آغاز به مرور ادبیات پرداخته شده و سپس شاخص های تشکیل خوشه صنعتی مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. پس از مصاحبه با خبرگان صنایع آرد، لبنی، فرش دستباف، ادوات کشاورزی، پرورش طیور، صنایع دستی برای اولویت بندی انتخاب شده می باشد. در تجزیه و تحلیل داده ها به مقصود اولویت بندی صنایع ذکر گردیده برای تشکیل خوشه صنعتی از روش ANP که یکی از روش های تصمیم گیری چند معیاره می باشد بهره گیری شده، و برای وزن دهی شاخص ها در هر صنعت از روش آنتروپی بهره گیری شده می باشد. برای حل مدل تصمیم گیری چند معیاره از نرم افزار Super Decission بهره گیری شده می باشد. در نهایت خوشه های صنعتی استان گلستان به ترتیب خوشه فرش دستباف، خوشه لبنی، خوشه طیور، خوشه ادوات کشاورزی ، خوشه آرد و خوشه صنایع دستی رتبه بندی شده می باشد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

دستیابی به توسعه روزافزون و شتابان، آرزوی همه کشورها می باشد. امروزه بسیاری از کشورهای توسعه یافته از استراتژی توسعه خوشه صنعتی بهره گیری می کنند زیرا که خوشه های صنعتی بر رقابت پذیری در کشورها و همینطور فراتر از مرزهای ملی اثر می گذارند و مبین روش جدیدی از تفکر درمورد استقرار کسب و کار می باشند.رشد و توسعه صنایع بدون طراحی و اجرای استراتژی مناسب امکان پذیر نیست. یکی ازمهم ترین استراتژی های توسعه با تأکید بر صنایع کوچک و متوسط، تمرکز جغرافیایی واحدهای تولیدی و تشکیل خوشه می باشد. امروزه خوشه های صنعتی به عنوان یک استراتژی کلیدی برای رقابت ملی و بین المللی مطرح شده اند(chiffoleau and Touzard, 2007). خوشه صنعتی پدیده ای اقتصادی در سطح جهانی می باشد که به عنوان الگویی مدرن برای توسعه اقتصادی مطرح شده می باشد. از دیدگاه نظری، خوشه صنعتی می تواند بخش های تخصصی را تقویت و همکاری های صنعتی را آسان کند. این الگوی صنعتی به تخصیص عقلایی تکنولوژی، استعدادها و سرمایه می انجامد و باعث توسعه روش ها ومدیریت کارای نوآوری می گردد (and ketels ,2003ِSolvell).

در سالهای اخیر، بحث در نظر داشتن صنایع کوچک و متوسط و توسعه خوشه های صنعتی در داخل کشور ما نیز مورد توجه قرارگرفته می باشد، اما به نظر می رسد در سطح سیاستگذاری و پیاده سازی الگوی توسعه خوشه ای، کشور همچنان نیازمند حرکت های بنیادی و پایه ای می باشد ( منصوری، 1388).

محقق طی این پژوهش به دنبال مطالعه این موضوع می باشد که قابلیت ها و اولویت تشکیل خوشه های صنعتی در استان گلستان به چه صورت می باشد. به بیانی دیگر قابلیت ها و شاخص های مهم برای ایجاد خوشه های صنعتی در استان به چه صورت می باشد و با در نظر داشتن این شاخص ها صنایعی از استان که برای خوشه شدن اولویت دارند، رتبه بندی می شوند.

در این فصل مساله ای که پژوهش بر پایه آن شکل می گیرد، تبیین شده و به ضرورت و اهمیت آن پرداخته خواهد گردید. سپس اهداف پژوهش و پرسش های پژوهش تبیین و کلیاتی در ارتباط با روش پژوهش ارائه خواهد گردید. همچنین واژگان و اصطلاحات مهم در متن تشریح می گردد.

1-2- اظهار مسئله

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

استان گلستان که جزو استان های حاصلخیز کشور می باشد، ظرفیت های بالقوه ای در زمینه های مختلف کشاورزی ، دام و طیور ، غذایی و … دارد. در سالهای اخیر صنایعی در زمینه های مختلف در استان ایجاد شده می باشد. اما به دلیل نوپا و کوچک بودن رشد زیادی نکرده و انسجام ندارد. با در نظر داشتن ظرفیت های بالا و عدم بکارگیری کامل آنها در صنایع و محدود بودن منابع سرمایه گذاری ، دغدغه سیاستگذاران استان در شناسایی صنایعی می باشد که نسبت به دیگر صنایع مزیت نسبی بیشتری برای سرمایه گذاری و اجرا داشته باشد . بایستی صنایعی انتخاب شوند که رشد متوازن و متناسب با ظرفیت های اقلیمی و ظرفیت های بومی داشته باشند تا با بهره گیری متناسب از منابع بیشترین سودآوری و کارایی را به وجودآورند.

اجتماع سازمان یافته واحدهای صنعتی متناسب با استعداد مناطق محل استقرار موجبات هم افزائی و بهره وری مطلوب از منابع را فراهم می سازد و علاوه بر ایجاد اشتغال مولد به رشد تولید داخلی و ارتقاء سطح فناوری می انجامد. در نظام استقرار جمعی واحدهای صنعتی ، تولید کنندگان کوچک و متوسط با دستیابی به پتانسیل هم مکانی سهم مناسبی از بازار تقاضا را به خود اختصاص می دهند و همین عامل اسباب رونق مستمر و افزایش کمی آنان را بدنبال می آورد.عواملی نظیر شرایط اقلیمی مطلوب، خاک حاصلخیز، آب و هوای مناسب، بارندگی فراوان، بازار مصرف خوب داخلی و خارجی و زمینه اشتغال فراوان اعم از تولید و صنایع وابسته موجب تبدیل این استان به قطب بعضی از صنایع شده می باشد.

در مطالعه سهم ارزش افزوده بخش های مختلف اقتصادی استانهای کشور که بین سالهای 1383 و 1388 انجام گرفته می باشد، بیشترین سهم کشاورزی در سال 1383 در استان گلستان با 3/8 درصد بوده می باشد و سهم استان گلستان از تولید ناخالص داخلی بین سالهای 1383 و 1388 ،4/1 بوده می باشد. اما با مقایسه بین این سالها ، سهم استان از بخش کشاورزی کاهش پیدا کرده می باشد (گزارش سازمان صنایع کوچک، 1390). صنعتی شدن می تواند تأثیر بسیار مهمی در توسعه از طریق افزایش تولیدات ، بهر ه وری، ایجاد فرصت های شغلی، تأمین نیازهای اساسی و ایجاد پیوند با دیگر بخش های اقتصادی اعمال نماید. باتوجه به اینکه استان گلستان به گونه کامل در تمام بخش های صنعت توسعه پیدا نکرده و یا بعضی از صنایع موجود به صورت سنتی مشغول به کار هستند، بایستی به توسعه صنایع موجود پرداخت. در استان گلستان خوشه های صنعتی به گونه بالقوه به صورت سنتی سابقه بیشتری دارند. برای توسعه خوشه های صنعتی بایستی چارچوبی برای شناسایی و اولویت بندی صنایع به وجودآوریم تا مهمترین حوزه های صنعتی استان را انتخاب و طرفداری کنیم.