عنوان : بررسي تاثیر 12 هفته برنامه توانبخشي قلبي بر كيفيت زندگي، افسردگی و اضطراب بيماران جراحی بای پس عروق کرونر

دانشگاه بوعلی سینا

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه تربیت­ بدنی و علوم ورزشی

پایان نامه:

برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته تربیت­ بدنی و علوم ورزشی

عنوان:

بررسي تاثیر 12 هفته برنامه توانبخشي قلبي بر كيفيت زندگي،افسردگی و اضطراب بيماران جراحی بای پس عروق کرونر

استاد راهنما:

دکتر علی یلفانی

استاد مشاور:

دکترفرزاد ناظم

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

1- فصل اول : طرح پژوهش…………………………………………………………………1

1-1- مقدمه ………………………………………………………………………………….. 2

2-1-تعریف مساله و ضرورت انجام پژوهش…………………………………………… 4

3-1- اهداف پژوهش ……………………………………………………………………. 8

1-4-1-هدف کلی ………………………………………………………………………….9

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-4-1- اهداف اختصاصی ……………………………………………………………….9

5-1-پرسشهای پژوهش …………………………………………………………………..9

7-1- تعاریف واژه­ها و اصطلاحات …………………………………………………….9

2- فصل دوم : ادبیات و پیشینه پژوهش ……………………………………….12

1-2-اناتومی و فیزیولوژی دستگاه قلب و عروق……………………..13

1-1-2- قلب. ……. ………………………………………………………………………13

2-1- 2- بیماریهای ایسکمیک قلب…. …………………………………………….15

3-1- 2 بیماریهای عروق کرونر…. …………………………………………….18

20 4-1-2-استراتژیهای بالینی دربیماران عروق کرونر……………………………….

2-2- برنامه توانبخشی قلبی…………………………………………………………… 24  

1-2-2- هدفها ونتایج توانبخشی قلبی………………………………………………… 24  

2-2-2- اثر فعالیت بدنی بر عروق کرونری………………………………………. 26

3-2-2- آزمون ورزشی…………………………………………………….. 28

3-2- کیفیت زندگی……………… ……………………………………………….35

1-3-2- کیفیت زندگی و ابعاد ان…………………………………………………. 35  

2-3-2- کیفیت زندگی و توانبخشی قلبی………………………………….. 37  

4-2- افسردگی. ……. ………………………………………………………………38

1-4-2- اختلال افسردگی و ابعاد ان…………………………………………… 38  

2-4-2- اپیدمیولوژی افسردگی…………………………………………………….. 39  

5-2- اضطراب ………………………………………………………………………………..40

1-5-2- مفهوم اضطراب………………………………………………………………..40

3-5-2- اضطراب و سیستم قلبی و عروقی…………………………………………….41

4-5-2- اضطراب و توانبخشی قلبی …………………………………………………..42

6-2- مرور تحقیقات انجام شده………………………………………………………………43

1-6-2- تحقیقات انجام شده داخلی………………………………………………………43

2-6-2- تحقیقات انجام شده خارجی……………………………………………….44

3- فصل سوم : روش شناسی ………………………………………………………48

1-3- مقدمه …………………………………………………………………………………….49

2-3- جامعه آماری ، گروه نمونه و روش نمونه گیری ………………………………49

3-3- ابزار گردآوری داده ها …………………………………………………………………50

4-3- روش پژوهش …………………………………………………………………………….53

5-3-روش اماری ……………………………………………………………………….55

6-3-محدودیتهای حقیق ……………………………………………………………..55

4- فصل چهارم : یافته های پژوهش ………………………………………………56

1-4- مقدمه …………………………………………………………………………………57

2-4- نتایج توصیفی پژوهش ………………………………………………………..57

3-4 – نتایج استنباطی پژوهش ………………………………………………………61

5- فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری ……………………………………………………..67

1-5- مقدمه …………………………………………………………………………………..68

2-5- بحث و نتیجه گیری از یافته های پژوهش ……………………………………..69

3-5- نتیجه گیری نهایی ……………………….. ………………………………………….74

4-5- پیشنهادات ……………………………………………………………………………….76

1-4-5 پیشنهادهایی برای مطالعات بیشتر………………………………………………76

6- فهرست منابع ……………………………………………………………………………….78

7- پیوست ……………………………………………………………………………………….89

چکیده:

چکیده:

دراین پژوهش تاثيربرنامه توانبخشي قلبي بر كيفيت زندگي، افسردگی و اضطراب بيماران جراحی بای پس عروق کرونر انجام گرفت. نمونه آماری شامل 60 بيمار مبتلا به جراحی بای پس عروق کرونر(46مرد و 14 زن) در دامنه سني 38 تا 73 سال و میانگین­های وزن 55/5 کیلوگرم و BMI=27.339 kg/m 2 تشکيل مي دهند که داوطلبانه انتخاب شدند. اطلاعات از بیماران با بهره گیری از پرسشنامه های كيفيت زندگي مک نیو) QLMI (، افسردگی و اضطراب اسناید(HADS ) جمع آوري گرديد .هشت هفته بعد از جراحی بیماران تحت آموزش نظري و عملي برنامه توانبخشي قلبي به مدت 12 هفته درمرکز توانبخشی شهید بهشتی همدان قرار گرفتند. پس از تكميل و جمع آوري داده ه، ازآمار توصيفي جهت محاسبه شاخص هاي گرايش مرکزي و پراکندگي بهره گیری گردید و از آمار استنباطي از ازمون تی وابسته بهره گیری گردید.همچنین سطح پذیرش معناداری 05/0 فرض گردید.نتايج پژوهش افزايش سطح كيفيت زندگي زنان و مردان پس از انجام توانبخشي قلبي نسبت به قبل از برنامه توانبخشی در هر یک از ابعاد جسماني ، عاطفی،اجتماعی نشان داد (p=0.000). همچنین کاهش معناداری در سطح افسردگی و اضطراب بیماران نظاره گردید (p=0.000).

يافته هاي پژوهش، نشاندهنده اثر مثبت برنامه توانبخشی برافزایش کیفیت زندگی و کاهش اضطراب و افسردگی بیماران جراحی بای پس قلبی می­باشد.

فصل اول: طرح پژوهش

1-1- مقدمه

بيماري­هاي عروق كرونر[1]، مهمترين اختلال قلبی­ عروقي و يك مشكل مهم بهداشتي در كشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته مي­باشد. به طوري كه در شروع قرن بیستم، اختلال قلبي و عروقي كمتر از 10% كل مرگ و مير در جهان را شامل مي­گردید. اين در حالي می باشد كه در اواخر اين قرن، بيماري قلبي نزديك به نيمي از كل مرگ و مير كشورهاي پيشرفته و حدود 25% كشورهاي در حال توسعه را شامل مي­گردد. پيش بيني مي­گردد كه در سال 2020 نزديك به 25 ميليون مرگ ناشي از اختلال قلبي وعروقي در سال رخ دهد. بر اين اساس از هر سه مورد مرگ، يك مورد آن به علت اختلال قلبي و عروقي خواهد بود(1).

امروزه بهره گیری از تكنيك جراحي قلب باز، يكي از روش­هاي مؤثر و با ارزش در درمان بسياري از بيماري­هاي قلبي به شمار مي­رود(2). از سال 1994 تا 2002 در اسكاتلند، ميزان جراحي باي پس شريان كرونر از 2380 مورد به 2660 مورد و ميزان آنژيوپلاستي كرونري از 680 مورد به 2559 مورد و ميزان آنژيوگرافي از 8220 مورد به 10925 مورد در سال 2002 رسيده می باشد. هم چنين در سال 2000 حدود 24728 مورد جراحي باي پس و 28133 مورد آنژيوپلاستي و ديگر روش­هاي مداخله كرونري در بریتانیا انجام گردید. (3 ).

بيماري قلبی و عروقی در سال 2000 در ايالات متحده­، 4/39 % همه­ي مرگ­ها يا به عبارتي يك مرگ از هر 5/2 مرگ را به خود اختصاص داده می باشد. از سال 2000 – 1990 ميزان مرگ و مير ناشي از بيماران قلبی و عروقی، 5/2 % افزايش داشته می باشد. كاهش ميزان مرگ و مير ناشي از اين بيماري به گونه قابل ملاحظه­اي باعث بهبودي در اميد به زندگي مي­گردد. طبق گزارش انجمن قلب بریتانیا در سال 2009 بیش از یک سوم مرگ و میرها در بریتـانیا، به علت بیماریهای سیستم قلبی و عروقی می­باشد و سالانه تقریبا حدود198000 مرگ رخ می­دهد(4).

بر اساس آمارهاي موجود در سطح جهان، بيماري­هاي قلبي و عروقي 1% كل مرگ و ميرهاي سنين كمتر از 35 سال، 3/1 مرگ­هاي سنين 45 – 35 سال و 4/3 علل مرگ و مير در كشورهاي پيشرفته را به خود اختصاص داده می باشد. حدود 4/1 مرگ و مير در كشور ما ناشي از اختلال قلبي و عروقي می باشد. آمار استخراج شده از واحد انفورماتيك سازمان بهشت زهرا در نيمه اول سال 79 نشان مي­دهد كه حدود 20% از كل فوت شدگان به علت مشكل قلبي و عروقي بوده می باشد ( 5).

طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در مارس 2002 ( فروردين 81 ) 22% علل مرگ و مير در دنيا و 35% علل مرگ و مير در ايران ( 91 هزار نفر ) ناشی از بيماري­هاي قلبي و عروقي می باشد (3).

بيماري عروق كرونر به معني يك نوع نارسايي در عروق كرونر قلب مي­باشد كه اين نارسايي نهايتاً منجر به كاهش و اختلال در جريان خون ميوكارد قلب مي­گردد و توفق دايمي جريان خون ميوكارد باعث اختلال در اقدام عضله ونكروز آن مي­گردد (6).

آترواسكلروز شامل تجمع موضعي ليپيد و فيبروز در داخل شريان­هاي كرونر مي­باشد كه باعث تنگي و انسداد شريان مي­گردد كه نتيجه آن كاهش جريان خون ميوكارد می باشد. بيماري­هاي ايسكميك قلب كه به علت عدم تعادل بين جريان خون وارده و ميزان تقاضاي ميوكارد رخ مي­دهد وابسته به پيشرفت آترواسكلروز و ميزان انسداد عروق كرونر مي­باشد.

جراحي باي پس عروق كرونر ، پروسه­اي می باشد كه در آن پيوندهايي براي هدايت جريان خون اطراف پلاك­ها در شريان كرونر ، انجام مي­ گردد. اين پروسه هنگامي به كار مي­رود كه شريان به گونه اساسي باريك يا مسدود گردد يا يك لخته خون در مناطق باريك قرار گيرد. جراحان با برداشتن قطعه كوچك از وريدي كه معمولاً از پا يا قفسه سينه شده و اتصال آن به آئورت و ماهيچه قلب گذرگاه فرعي ايجاد مي­كنند اين مجراي فرعي دوباره جريان خون را به قلب مستقر مي­كند. هدف اصلي جراحي باي پس عروق كرونر، تسكين آنژين و افزايش اميد به زندگي می باشد. جراحي باي پس عروق كرونر يك استاندارد طلايي براي درمان بيماران مبتلا به شريان كرونر براي حداقل 25 سال می باشد. بر اساس بسياري از يافته­ها، اقدام جراحي باي پس شاخص­هاي عمده كيفيت زندگي را در بيماران افزايش مي­دهد .اين نوع جراحي در بيماراني كه آنژين ناپايدار و تنگي بيش از 60% در شريان كرونر چپ ، يا انسداد سه رگ بيش از 50 % دارند، كاربرد دارد(8،7).

2-1- تعریف مسأله و ضرورت انجام پژوهش

با شهری شدن دنیای در حال توسعه، میزان شیوع بیماری­های قلبی و عروقی و مرگ و میر ناشی از آن در حال افزایش می باشد. تخمین زده شده که تا سال 2020 شایعترین علت مرگ در سطح جهان بیماری­های قلبی وعروقی خواهد بود(1). بيماري­هاي قلبي عروقي، يکي از بيماري­ هايي می باشد که شرايط عمومي آن منجر به عدم اتکا به خود و کاهش کيفيت زندگي در افراد مبتلا مي­گردد. اضطراب، افسردگي، فقدان علاقه به محيط و اقدام­هاي اجتماعي ، معضلات جنسي و اختلالات خواب از ويژگي­هاي بيماران قلبي و عروقي مي­باشد که باعث كاهش کيفيت زندگي در بيماران قلبي مي­گردد(9).

پولاسكي و تارتو[1] (1999) بيان مي­كنند كه مدد جويان مبتلا به يك بيماري مزمن يا ناتواني بايد براي پيشگيري از ناتواني­، حفظ توانايي عملكردي و يا به دست آوردن مجدد این توانایی، در برنامه­هاي توانبخشي شركت كنند. توانبخشي فرآيند يادگيري زندگي همراه با بيماري­ هاي مزمن يا وضعيت­هاي ناتوان كننده می باشد و هدف از توانبـخشي، برگشت مددجو در بالاترين حد ممـكن از توانـايي فيـزيكي، ذهني، اجتماعي و شغلي مي­باشد (10) .

امروزه يكي از روش­هاي معمول براي بهبود كيفيت زندگي به خصوص در بيماري هاي مزمن همچون بيماري هاي قلبي توانبخشي می باشد(11). توانبخشي قلبي فعاليتي چند رشته­اي با هدف تسهيل و بهبودي جسمي، روانشناختي و هيجاني به مقصود توانمند سازي مددجويان در رسيدن به سطوح بالاتر سلامتي می باشد. اين امر از طريق ورزش، آرامسازي و آموزش بهداشت در عرصه بيمارستان و جامعه عملي مي­گردد. شواهد نشان دهنده اثر بخشي برنامه­هاي توانبخشي قلبي بوده، به طوري كه موجبات كاهش 27 درصدي مرگ و مير بعد از سكته قلبي را فراهم مي­آورد. توانبخشي قلبي شامل فعاليت هاي همچون ارزيابي جامع پزشكي، ورزش، تعديل عوامل خطرساز، آموزش، مشاوره و تغيير رفتار مددجوست(12).

شواهد علمی نشان می­دهد که برنامه توانبخشي قلب از نظر کلينيکي روش مفيدي براي تعديل فاکتورهاي خطر ساز قلبي و کاهش فشارهاي رواني بعد از سکته قلبي مي­باشد، همچنين این برنامه­ها مي­تواند باعث کاهش اضطراب و افسردگي در بيماران قلبي گردد (13).

اين برنامه­ ها موجب تاثيرات باليني مثبت مانند كاهش مرگ و مير، عوامل خطرساز قلبي و رفتارهاي غير بهداشتي را فراهم آورده می باشد. كيفيت زندگي درك شده از سوي اين بيماران پارامتر مهمي در ارزشيابي برنامه­هاي توانبخشي قلبي می باشد كه اثر بخشي اين برنامه­ها را نيز اثبات مي­كند. كيفيت زندگي وابسته به سلامت بيانگر اثرات عملكردي ناخوشي و برآيندهاي آن در بر درك بيمار از جنبه­هاي جسمي، روانشناختي و اجتماعي زندگي فردي می باشد(14). آندرهيل و وودز[2] ( 2000) نيز اظهار مي­دارند: هدف از انجام برنامه ­هاي توانبخشي قلبي بهبود كيفيت زندگي بيماران قلبي از طريق كاهش عوامل خطرزا و تكرار حادثه قلبي می باشد(15).

توان بخشي قلبي مي­تواند با مراقبت سلامتي اثر بخش، باعث ارتقاء بهبودي بيماران گردد. بيماران ناتوان مي­توانند به بهبودي، مراقبت و سلامتي بهتر رسيده و خطرات مرگ و مير در اين بيماران کاهش مي­يابد. توان بخشي قلبي شامل برنامه­هايي بوده که اين برنامه­ها مي­توانند به بيـماران در تغييـر عادت­هاي سبک زندگي­شان کمک کنند. برنامه توان بخشي قلبي شامل تمرين، آموزش، کمک­هاي پزشکي، توصيه­ هاي بهبود رفتار و بالا بردن کيفيت زندگي و کاهش اضطراب و افسردگي مي­باشد(16).

اين برنامه ­ها اغلب در بيمارستان با کمک يک تيم پزشکي، دکتر، پرستار و ديگر افراد حرفه­اي در اين زمينه انجام مي­گردد. بسياري از افراد دريافته­اند که برنامه­ هاي توان بخشي پس از رهايي از بيمارستان، خيلي کمک کننده بوده و به آنها اين اجازه را مي­دهد که در يک گروه تمريني و با کمک­هاي خاص براي تغيير سبک زندگي کوشش کرده و از اين تمرينات لذت ببرند(17).

در طول برنامه­هاي توان بخشي موارد ذيل براي بيمار وجود خواهد داشت:

بهره گیری تمريني از تريد ميل، ارگومتر، ماشين­هاي پارو زني، پياده­روي و بخش­هاي جاکينگ تحت نظارت پرستار يا ديگر افراد حرفه­اي در اين زمينه براي تغيير در علائم و معضلات خواهد بود. شروع کار به آهستگي بوده و در ادامه به وسيله برنامه تمريني مطمئن انجام مي­پذيرد تا اين که تدريجا به بيمار کمک کرده تا شديدتر و قويتر تمرين کند. نظارت بر ضربان قلب، فشار خون و الکتروکارديوگرافي بيمار هست.

برنامه ­هاي توان بخشي شامل برنامه­هاي جامع از قبيل درمان­هاي کلينيکي، مديريت استرس، مشاوره­ هاي تغذيه­اي، ترک سيگار، مهارت­هاي آموزشي و تغيير سبک زندگي مي­باشد(18).

همچنين نتايج مطالعه تجربي در آمريكا ( 2006 ) توسط بتهال[3] بر روي بيماران قلبي حكايت از اين دارد كه گروه آزمون تحت برنامه توانبخشي كوتاه مدت هشت هفته­اي شامل آموزش مددجو و انجام ورزش تحت نظارت كه در بيمارستان انجام مي­پذيرفت، نسبت به گروه كنتـرل كه تنها از يك برنـامه ورزشي ساده پيروي مي­كردند، از نظر كيفيت زندگي ، ابعاد سلامت و عملكرد رواني از موقعيت بهتري برخوردار بودند(14) .

اگرچه يافته ­هاي مطالعات مختلف گوياي اين حقيقت می باشد كه بيماران مبتلا به بيماري عروق كرونر از كيفيت زندگي مطلوبي برخوردار نمي­باشند(19) و توانبخشي قلبي از راهكارهاي مهم در ارتقاء كيفيت زندگي می باشد، ليكن فقط 30% از بيماران مبتلا به بيماري عروق كرونر قادر به شركت در برنامه­هاي توانبخشي قلبي در مراكز مي­باشند(20). کالکیو و همکاران[4] در مطالعه تاثیر برنامه توانبخشی قلبی بر کیفیت زندگی و اضطراب بیماران سکته قلبی دریافتند که برنامه توانبخشی باعث بهبود معناداری در کیفیت زندگی و اضطراب بیماران می­گردد(21). درایران در مطالعه خانم محمدي و همکاران در سال 1385 كه بر روي 38 بيمار مبتلا به سکته قلبي (بالاتر از60 سال) تحت توانبخشي قلبي در منزل و آموزش مشروح مراقبت شخصي مشتمل بر ورزش، تدبير رژيم غذايي، حمايت روني، مشاوره و سه بار بازديد در منزل انجام گرفت نشان دادند که برنامه توانبخشي در منزل، باعث بهبود معنـاداري در ابعاد جسمي و ­رواني کیفیت زندگی بیماران مي­ گردد(22).

نتایج یک مطالعه فرا تحلیلی در سال 2007 نشان داد که برنامه توانبخشی قلبی باعث کاهش مرگ ومیر در بیماران قلبی می­گردد (23).

پس با در نظر داشتن شواهد علمی در خارج و داخل ایران، توانبخشی ورزشی قلب باعث بهبود وضعیت جسمی – روانی، کیفیت زندگی و عوامل خطرزای کرونری می­گردد اما با وجود اطلاعات محدود ، تحقیقات درمورد اثرات توانبخشی ورزشی قلب در بیماران جراحی شده­ی کرونری در ایران اندک می باشد. پس محقق در نظر دارد که اثرات توان بخشی ورزشی را بر وضعیت جسمی روانی، کیفیت زندگی و عوامل خطرزای کرونری بیماران جراحی شده­ی کرونری مطالعه نماید. علي رغم اينکه تمرينات توان بخشي قلبي و بررسي ريسک فاکتورهاي عوارض قلبي عروقي سابقه­اي نيم قرن را دارد، اما تا کنون کمتربه پژوهش در توان بخشي قلبي در ايران اهتمام شده می باشد؛به نظر می­رسد که بررسي تمرينات توانبخشي قلبي و تاثيرات آن بر روي کيفيت زندگي، افسردگي و اضطراب در ايران با در نظر داشتن تفاوت­هاي قومي و نژادي، فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي، شغلي و منطقه­اي- جغرافيايي، ضرورت نسبت به انجام اين تحقيق حس شده تا از اين طريق بتوان به این سوالات پاسخ داد؛ که آیا 12 هفته تمرينات توان بخشي قلبي بهبود فاکتورهاي روانی مانند، کيفيت زندگي، افسردگي و اضطراب بيماران بای پس عروق کرونر ايراني را به دنبال خواهد داشت؟

[1] . Polaski , Tarto

[2] . Anderhill ,woods

[3] . bethall

[4] . kulcu et al

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

[1]. Coronary Artery Disease.

تعداد صفحه : 96