عنوان : تأثير هشت هفته تمرين هوازي و رژيم غذايي كاهش وزن بر نیمرخ لیپیدی خون و آدیپونکتین زنان غيرفعال ميانسال

دانشگاه فردوسی مشهد

پردیس بین الملل

پايان­نامه جهت دريافت درجه كارشناسي ارشد

تربيت بدني و علوم ورزشي

عنوان:

تأثير هشت هفته تمرين هوازي و رژيم غذايي كاهش وزن بر نیمرخ لیپیدی خون و آدیپونکتین زنان غيرفعال ميانسال

استاد راهنما:

دكتر امیر رشیدلمیر

استاد مشاور:

دکتر مهرداد فتحی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

فصل اول: طرح پژوهش

مقدمه……………………………… 2

اظهار مسأله…………………………….. 3

ضرورت و اهمیت پژوهش……………………………… 6

اهداف پژوهش……………………………… 8

هدف کلی……………………………… 8

اهداف ویژه……………………………. 8

فرضیه های پژوهش…………………………….. 10

تعریف واژه ها……………………………. 11

فصل دوم: ادبیات پژوهش

مبانی نظری……………………………… 14

چاقی و بیماریزایی……………………………… 14

چاقی و حساسیت به انسولین……………………………… 14

چاقي و بیماری عروق کرونر قلب……………………………… 14

چاقي و سرطان…………………………….. 15

چاقي و استئوآرتریت……………………………… 15

چاقی و تعادل انرژی……………………………… 15

اتیولوژی چاقی……………………………… 16

تأثیر سن بر چاقی……………………………… 16

سبک زندگی……………………………… 18

عوارض چاقی……………………………… 21

ترمودینامیک چاقی و از دست دادن وزن………………… 24

عدم تحرک بعنوان دلیل برای چاقی………………………. 26

تعادل درشت مغذی های رژیم…………………………….. 26

کاهش مطلوب وزن…………………………….. 26

اثرات ورزش بر کاهش وزن…………………………….. 27

روش های مرسوم کاهش وزن در افراد چاق…………… 27

منشأ لیپوپروتئین های خون و طبقه بندی آنها………… 30

طبقه بندی لیپوپروتئین ها……………………………. 31

شیلومیکرون ها……………………………. 31

لیپوپروتئین با دانسیته بسیار پایین(VLDL)…………….

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

لیپوپروتئین با دانسیته پایین(LDL)………………………

لیپوپروتئین دارای دانسیته متوسط (IDL)…………….

لیپوپروتئین با دانسیته بالا (HDL)………………………

اثر فعالیت ورزشی بر کلسترول پلاسما…………34

آثارکوتاه مدت……………………………… 34

آثار بلند مدت……………………………… 35

عوامل موثر بر غلظت کلسترول بدن……………. 36

موارد استعمال ویژه کلسترول……………………. 37

اثر فعالیت ورزشی بر تری اسیل گلیسرول های پلاسما……. 39

آثار کوتاه مدت……………………………… 39

آثار بلند مدت……………………………… 41

کلسترول…………………………….. 42

کنترل غلظت کلسترول داخل سلولی……………….. 42

کنترل سنتز کلسترول توسط کبد………………… 43

آدیپونکتین…………………………… 44

انواع آدیپونکتین…………………………… 44

عملکرد آدیپونکتین و کبد…………………………… 45

آدیپونکتین و ورزش…………………………… 47

تحقيقات انجام شده در داخل کشور……………………………. 49

تحقيقات انجام شده در خارج کشور……………………………. 58

فصل سوم: روش پژوهش

روش پژوهش……………………………… 68

جامعه آماری، نمونه آماری و نحوه ی گزینش آزمودنی ها……… 68

معیارهای ورود به پژوهش…………………………… 69

متغیرهای پژوهش…………………………… 70

ابزار و روش جمع آوری داده ها…………………………… 70

شاخص هاي پيكرسنجي…………………………… 71

برنامه تمرين هوازي…………………………… 72

روش تعیین شدت تمرین…………………………… 72

رژیم کاهش وزن پلکانی……………………………73

روش های آزمایشگاهی……………………………… 75

محدودیت های پژوهش…………………………… 76

ملاحظات اخلاقی…………………………… 76

روش های آماری……………………………… 77

فصل چهارم: یافته های پژوهش

مقدمه…………………………….. 79

الف) توصيف داده هاي تحقيق…………………. 79

ب) آزمون فرضيه هاي تحقيق……………….. 82

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری پژوهش

اختصار تحقيق……………………………98

یافته های پژوهش……………………………99

بحث و نتیجه گیری……………………………… 101

نتیجه گیری کلی……………………………… 105

پیشنهادات کاربردی برگرفته ازتحقیق………….. 106

پیشنهادات برای تحقیقات آینده…………………. 107

چکیده:

سابقه و هدف: شناسایی معضلات و مسائل زنان ميانسال با هدف ارتقاء سطح سلامتی آنها امری لازم و ضروری می باشد. هدف از انجام این تحقيق، مطالعه تاثير هشت هفته تمرين هوازي و رژيم غذايي كاهش وزن بر نیمرخ لیپیدی خون و آدیپونکتین زنان غيرفعال ميانسال بود.

مواد و روش­ها: 20 زن ميانسال غير فعال به صورت داوطلبانه انتخاب و به گونه تصادفي به دو گروه تمرين هوازي(10نفر) و تمرين هوازي+رژيم (10نفر) تقسیم شدند. قبل از آغاز برنامه اصلی پژوهش، نمونه خون آزمودنی­ها اندازه­گیری گردید. سپس آزمودنی­ها بطور تصادفی در دو گروه مجزا به اجرای برنامه پژوهشی پرداختند. مجددا نمونه خون آزمودنی­ها به­وسیله همان ابزار و امکانات بهره گیری شده در مرحله نخست اندازه گیری و جمع ­آوری گردید.

يافته ­ها: در هر دو گروه پس از هشت هفته تمرين هوازي سطح آديپونكتين سرم به گونه معني­داري افزايش پیدا نمود (p<0.05)، ولي نيمرخ ليپيدي پس از هشت هفته تمرين هوازي تغييرات معناداري در هيچكدام از گروه­ها نداشت(p>0.05).

نتيجه­ گيري: به گونه كلي هر دو روش تمرين باعث افزايش آدیپونکتین که یکی از تنظیم کننده­های سوخت و سازی بدن می باشد، مي­گردد كه اين تغيير مي­تواند باعث بهبود كيفيت زندگي در زنان غيرفعال ميانسال ­گردد.

فصل اول: طرح پژوهش

مقدمه:

چاقی یک بیماری مزمن می باشد که شیوع آن در بالغین، نوجوانان، و کودکان در حال افزایش بوده و در حال حاضر به عنوان یک اپیدمی جهانی در نظر گرفته می گردد. در بسیاری از جوامع شیوع اضافه وزن و چاقی طی دو دهه اخیر افزایش یافته می باشد. در ایالات متحده آمریکا ریسک ابتلا به اضافه وزن و چاقی در طول مدت زندگی هر فرد به ترتیب 50 و 25 درصد می باشد. همچنین، چاقی به عنوان یک مشکل مهم سلامتی در تمام کشورها مطرح می باشد که تحت تأثیر عوامل محیطی و ژنتیکی می باشد. از سویی دیگر، چاقي مهمترين بيماري تغذيه اي در كشورهاي پيشرفته بوده به طوري كه در دو دهه اخير به سرعت شيوع پيدا كرده می باشد. این عارضه خطر ابتلا به بیماری های گوناگون از قبیل خطر حمله قلبی، آرتروز، دیابت نوع 2، سکته مغزی، فشار خون بالا و سایر بیماری ها را افزایش داده و در نهایت با کاهش طول عمر و مرگ زودرس همراه می باشد و در نتیجه هزینه های هنگفتی را به سلامتی افراد تحمیل می کند. لذا پیشگیری از چاقی و کوشش برای کاهش اضافه وزن منجر به کاهش بیماری­های وابسته به آن، بهبود کیفیت زندگی و کاهش هزینه­های مرتبط با مراقبت­های سلامتی خواهد گردید. بنابراين توجه جدی و فوری مراقبين سلامت، پژوهشگران و سياست گذاران هر جامعه به موضوع چاقی امری ضروری می باشد. در همين راستا، مطالعات و تحقيقات بسياری جهت مطالعه روش‌های گوناگون کاهش وزن انجام گرفته و افراد چاق نيز روش‌های متفاوتی را جهت کاهش وزن در پيش می‌گيرند که ممکن می باشد عوارض خطرناکی را برايشان در پی داشته باشد. در اين بين، روشی که تأثيرات مثبت بسياری بر کاهش وزن افراد چه از لحاظ عوارض جانبی و چه از لحاظ ماندگاری داشته می باشد، داشتن يک رژيم غذایی مناسب به همراه برنامه ورزشی منظم و منطبق بر اصول دقيق علمی‌ می باشد. در نظر داشتن نوع ورزش اهمیت ویژه ای داشته و ورزش هوازی به سبب تاثیر فراوانی که بر چربی سوزی دارد، می­تواند در این زمینه انتخاب مناسبی باشد.

اظهار مسأله

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

چاقی یکی از شایع ترین اختلالات متابولیکی در کشورهای صنعتی و در حال توسعه می باشد. از پیامدهای پاتولوژیکی چاقی می توان به بیماری های قلبی ـ عروقی و سندرم متابولیک تصریح نمود (1). چاقی عوارض زیادی در پی دارد به طوری که شایع ترین عوارض چاقی عبارتند از: افزایش تری گلیسرید، کاهش میزان کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا، افزایش کلسترول لیپوپروتئین با چگالی پایین و فشار خون بالا می باشند. افزایش LDL و کاهش HDL به همراه فشار خون بالا زمینه ابتلا به تصلب شرایین را مهیا می کند (2, 3). در مطالعات مختلف نشان داده شده می باشد، کاهش در سطوح HDL می تواند نشانگر افزایش در نسبت TC/HDL باشد (4). از چاقی می توان به عنوان مشکل اصلی جوامع مختلف به ویژه زنان تصریح نمود؛ همچنین، چاقی یکی از مهم ترین عوامل در سبب شناسی بیماری های مزمن می باشد و با عوامل مختلفی زیرا سطح فعالیت بدنی، سبک زندگی، رژیم غذایی، ژنتیک و بیماریها ارتباط دارد (5, 6). در زنان، حرکت به سمت افزایش چاقی و مخصوصاً چاقی شکمی باعث افزایش خطر سندرم متابولیک و بیماری های قلبی ـ عروقی می گردد. از عوامل خطرزای اصلی برای بیماری های کرونری قلب در زنان شامل افزایش میزان لیپوپروتئین با چگالی پایین و کلسترول کل و کاهش سطوح لیپوپروتئین با چگالی بالا می باشد (7). از این رو شناسایی معضلات و مسائل زنان ميانسال با هدف ارتقاء سطح سلامتی آنها امری لازم و ضروری می باشد. در این بین قشر زنان ميانسال غير فعال که دارای زندگي بي تحركي هستند بیشتر در معرض خطر چاقي قرار دارند.

در گذشته باور بر این بود که بافت چربی بافتی بی اثر می باشد و تنها به صورت ذخیره کننده تری گلیسرید اقدام می کند. اما اکنون می دانیم که بافت چربی سیستم درون ریز فعالی می باشد که با فعالیت سوخت و سازی بالا همراه می باشد و باعث تولید اسید چرب و ترشح چندین پروتئین می گردد که هورمون های جذب کننده و مصرف کننده انرژی را تنظیم می کند. بافت چربی بیش از پنجاه عامل سوخت و سازی و هورمونی فعال را اظهار می کند. بعضی از این هورمون ها که به گونه کلی آدیپوکاین نامیده می شوند در فرایند التهاب و آترواسکلروز تأثیر مهمی دارند؛ که از این بین می توان به لپتین، آدیپونکتین و رزیستین، تصریح نمود (8).

آدیپونکتین، از فراوانترین هورمون های مترشحه از بافت چربی می باشد که بر خلاف سایر آدیپوکاین ها مثل لپتین و رزیستین، در حالت چاقی کاهش می یابد (9). این هورمون تأثیر اساسی و مهمی در تنظیم انرژی لازم جهت حفظ هموستاز بدن، سوخت ساز چربی و کربوهیدرات و حساسیت به انسولین به عهده دارد (10). تأثیر محوری آدیپونکتین در ارتباط با عوامل خطر مرتبط با سندرم متابولیک در کنار اثرات ضد التهابی آن مورد توجه قرار گرفته می باشد. نتایج بعضی تحقیقات نشان داده اند که کاهش غلظت آدیپونکتین با ایجاد مقاومت به انسولین، هیپرانسولینمی و هیپرگلیسمی مرتبط می باشد (11, 12). به علاوه مطالعات انجام شده بر روی نژادهای مختلف نیز افزایش سطح آدیپونکتین را به دنبال کاهش وزن و بهبود مقاومت به انسولین گزارش کرده اند (13, 14). بر اساس یافته های موجود، چنین به نظر می رسد که کاهش سطح آدیپونکتین می تواند عامل مهمی در ایجاد چاقی و اختلالات التهابی مرتبط با آن مانند مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 باشد (15-17). نتایج مطالعات نشان می دهند که افرایش غلظت آدیپونکتین پلاسما به کاهش مقاومت انسولین، تری گلیسرید، محیط شکم، نسبت دور شکم به لگن، لیپوپروتئین کم چگال، توده چربی بدن و افزایش لیپوپروتئین پرچگالی منجر می گردد (18, 19).

فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی مطلوب عواملی هستند که از طریق کاهش میزان چاقی به ویژه چاقی شکمی، افزایش حساسیت انسولین، کاهش فشار خون و بهبود نیمرخ چربی خون موجب پیشگیری از بیماری های مزمن می شوند (20). در همین راستا، به نظر می رسد معرفی برنامه های ورزشی مناسب، الگوهای تغذیه ای مطلوب و تغییر سبک زندگی و افزایش کیفیت آن بتواند منجر به کاهش خطر بروز بیماری های عروقی گردد. با وجود یافته های زیاد درمورد اثر تمرین ورزشی بر متابولیسم چربی در افراد سالم با وزن طبیعی، فواید بالقوه ورزش بر متابولیسم چربی در افراد میانسال کمتر مورد توجه قرار گرفته می باشد (21). در این راستا، مطالعات نشان داده اند برنامه آمادگی جسمانی تأثیر قابل توجهی بر متابولیسم چربی افراد میانسال می گذارد. این مطلب بیانگر آن می باشد که متابولیسم چربی افراد شرکت کننده در برنامه های ورزشی هوازی ممکن می باشد افزایش یابد. حقیقی و همکاران (1392) گزارش کردند نه هفته تمرین هوازی اثرات مفیدی بر میزان آدیپونکتین و رزیستین سرم در زنان چاق ندارد (22)؛ از سویی دیگر، رشیدلمیر و همکاران (1392) گزارش کردند تمرین هوازی منظم علاوه بر کاشه وزن، شاخص توده بدن و درصد چربی، موجب کاهش رزیستین و افزایش آدیپونکتین در زنان جوان فعال می گردد (23).

همچنین ﻣﻄﺎﻟﻌﺎتی، بهره گیری از رژﯾﻢ ﻫﺎي ﻏﺬاﯾﯽ ﮐﻢ ﮐﺎﻟﺮي را نیز در ﮐﻨﺘﺮل ﭼﺎﻗﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽکنند (24). همان طوركه مي­دانيم عمده کالری دریافتی مازاد در بدن بصورت بافت چربی ذخیره مي­گردد (25, 26). بافت چربي نيز صرفا اندامي جهت ذخيره انرژي نبوده و مولكول هاي بيولوژيك بسياري ترشح مي­كند كه مي­توانند بر متابوليسم تمام بدن تاثير گذار باشند (27).

با این حال، از آنجا که مطالعاتی با نتایج متناقض درمورد تأثیر فعالیت بدنی بر نیمرخ چربی خون انجام شده اما مطالعات کمی به مطالعه هم زمان فعالیت بدنی منظم و تعدیل و اصلاح رژیم غذایی پرداخته اند؛ همچنین با در نظر داشتن این که تاکنون تحقیقات محدودی در زمینه تأثیر رژیم های کاهش وزن و یا تمرینات ورزشی بر سطح آدیپونکتین زنان انجام شده و با در نظر گرفتن اهمیت بهره گیری از روش مطلوب و ماندگارتر براي کاهش وزن که بکارگیری هم زمان رژیم غذایی به همراه فعالیت ورزشی می باشد (24)، بر آن شدیم تا تأثير هشت هفته تمرين هوازي به تنهايي و تمرين هوازي همراه با رژيم غذايي كاهش وزن پلكاني را بر نیمرخ لیپدی خون و آدیپونکتین زنان غيرفعال ميانسال مطالعه و مقایسه کنیم.

ضرورت و اهمیت پژوهش:

چاقی مهمترین مشکل سلامتی در کشورهای توسعه یافته و یکی از معضلات قابل توجه در کشورهای در حال پیشرفت می باشد. پیش بینی­ها نشان می­دهد تا سال2030 تقریبا نیمی از جمعیت جهان چاق بوده و یا اضافه وزن خواهند داشت (28). با اینکه شیوع بالاي چاقی درکشورهاي اروپاي شرقی و آمریکاي شمالی بیشتر از سایر نقاط جهان گزارش شده، اما ابتلا به چاقی و مرگ و میر حاصل از آن در کشورهاي آسیایی بیشتر از سایر کشورها بوده می باشد. شیوع چاقی به واسطه وضعیت اقتصادی و اجتماعی تغییر می کند. مطالعات انجام شده مشخص کرده اند که در کشورهای در حال توسعه و فقیر شیوع چاقی به خصوص در زنان بیشتر از کشورهای توسعه یافته می باشد. شیوع بالای اضافه وزن و چاقی در کشور ما نیز گزارش شده می باشد؛ به طوری که کشور ما نیز همانند بسیاري از کشورها در حال گذر تغذیه اي از لاغري ناشی از سوء تغذیه، به سوي چاقی ناشی از تغذیه نامناسب، پیش می­رود. نتایج مطالعات مختلف در کشور ما نشان می دهد در 34 درصد از زنان و 10درصد از مردان و بیش از 28 درصد از ساکنان شهرها و 23 درصد از روستاییان، چاقی شکمی هست. شیوع چاقی و اضافه وزن به میزان هشداردهنده­اي در ایران رو به افزایش می باشد که به واسطه توسعه شهرنشینی، تغییر در شیوه زندگی، الگوهاي نامناسب مصرف مواد غذایی و کاهش فعالیت بدنی پدیدار گشته می باشد (29). اگر چه مبنای بیولوژیکی چاقی هنوز به گونه کامل شناخته نشده می باشد، بافت چربی به عنوان یک منبع عظیم ذخایر چربی، همچنین اهمیت زیادی در هموستاز انرژی دارد؛ به طوری که چربی های بدن را به شکل تری گلیسرید ذخیره نموده و به هنگام نیاز آن را در شکل های اسیدهای چرب آزاد(FFA) به درون جریان خون رها می کند (30, 31).

به دنبال اضافه وزن و با افزایش ذخایر چربی در بدن به سلامت فرد آسیب وارد شده و زمینه برای ابتلا به انواع بیماری های مزمن فراهم می­گردد، لذا اصلاح شیوه زندگی و بهره گیری از روش های صحیح کاهش وزن، مي­تواند ما را در پیشگیری از ابتلا به این امراض یاری نماید.

کاهش وزن ناشی از رژیم غذایی ممکن می باشد باعث کاهش ریسک هاي سلامتی مرتبط با چاقی گردد، اما محدودیت کالري دریافتی به ویژه در افراد میانسال و مسن با تحلیل توده عضله اسکلتی همراه می باشد. از این رو اضافه کردن فعالیت بدنی به رژیم غذایی ممکن می باشد این اثر منفی رژیم غذایی را مهار نماید (32, 33). به هر حال در مورد تجویز مؤثرترین برنامه مداخله اي(تغییر روش زندگی) و سازوکارهاي آنها در کاهش ریسک فاکتورهاي قلبی عروقی نتایج روشن نیست (33).

پس انجام این پژوهش از آن جهت ضروری و مهم به نظر می­رسد که با در نظر داشتن کمبود تحقیقات انجام شده در این زمینه، نتایج این پژوهش از یک طرف می­تواند با تمرکز بر آديپونكتين، یافته­های تحقیقی موجود در تفاوت­های هورمونی دو روش بکار رفته در این پژوهش را در جهت کاهش وزن توسعه دهد، و از طرف دیگر می­تواند با تعیین نقاط ضعف و قوت هر یک از این برنامه­ها کمک ارزشمندی به حفظ سلامت زنان(در بهبود اضافه وزن و پیشگیری از چاقی)که بخش عظیمی از جامعه را به خوداختصاص داده­اند، انجام داده باشد. از آنجا که مطالعه مستقیم بر روی بافت چربی بشر و متابولیت­های موجود در آن از دشواری های خاص خود برخوردار بوده و از طرفی انجام تحقیقات روی مدل­های حیوانی در تمامی جهات نمی­تواند کاربرد صد ­در­صدی برای بشر داشته باشد، مطالعه بر روی سطوح سرمی آديپونكتين و نيمرخ ليپيدي خون بشر برای انجام پژوهش حاضر انتخاب گردید. با در نظر داشتن اينكه تحقيقات اندكي در زمينه تاثير اين دو فاكتور بر نیمرخ لیپدی خون و آدیپونکتین سرم صورت گرفته، لذا انگيزه انجام اين پ‍ژوهش ايجاد و به دنبال يافتن تاثير بكارگيري همزمان اين دو متغير بر نیمرخ لیپدی خون و آدیپونکتین زنان در دوره ميانسالي هستيم.

تعداد صفحه : 137

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان