عنوان : مطالعه اثر جایگاه جغرافیایی و جایگاه تشکیل بذر بر روی سنبله

دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زیست شناسی

با عنوان :

مطالعه اثر جایگاه جغرافیایی و جایگاه تشکیل بذر بر روی سنبله

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

به مقصود مطالعه اثر جایگاه جغرافیایی و جایگاه تشکیل بذر بر روی سنبله و نیز اثر کود شیمیایی صفات رویشی گل جالیز در حضور سه میزبان توتون،گوجه فرنگی،آفتابگردان سه آزمایش به گونه مجزا در شرایط گلخانه ای انجام گردید.آزمایش فاکتوریل و در قالب بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گردید. فاکتور ها شامل جایگاه جغرافیائی تشکیل بذر (منطقه ساوجبلاغ و منطقه گرگان)، محل تشکیل بذر بر روی سنبله (یک سوم پایین، یک سوم میانی و یک سوم بالایی سنبله)بود. فاکتور سوم کود حاوی نیتروژن بود.
نتایج آزمایش بر روی میزبان آفتابگردان نشان داد که بذور گل جالیز جمع آوری شده از منطقه ساوجبلاغ دارای ارتفاع، تعداد ساقه و وزن تر و وزن خشک بیشتری نسبت به بذور جمع آوری شده از منطقه گرگان هستند.
نتایج آزمایش بر روی میزبان گوجه فرنگی نشان داد که صفات رویشی مربوط به گل جالیز تاثیر معنی داری از منطقه جغرافیایی تشکیل بذر نمی پذیرد. اثر جایگاه بذر بر روی سنبله گل جالیز نیز نشان داد که بذر تشکیل شده بر یک سوم پایینی سنبله گل جالیز باعث ارتفاع و تعداد ساقه گل جالیز بیشتری می شوند بالاترین عملکرد میوه گوجه فرنگی از بذر تشکیل شده بر یک سوم میانی گل جالیز بدست آمد.
نتایج آزمایش بر روی میزبان توتون نشان داد که بالاترین تعداد ساقه گل جالیز از بذور منطقه ساوجبلاغ و کود سولفات آمونیوم بدست آمد.بذور واقع در قسمت میانی سنبله وزن تر گل جالیز بیشتری را تولید نمود. اثر جایگاه جغرافیایی تشکیل بذر و نیز جایگاه بذر بر روی سنبله بر هیچیک از صفات مورد مطالعه توتون اثر معنی داری نداشت. کودهای حاوی آمونیوم موجب حداکثر صفات مورد مطالعه در گل جالیز و توتون شدند. اثر جایگاه تشکیل سنبله بر صفات رویشی گل جالیز در سطح یک درصد معنی دار بود. بالاترین ارتفاع گل جالیز و وزن خشک گل جالیز از بذور واقع بر یک سوم پایینی بذر حاصل گردید.
کلمات کلیدی: گل جالیز، توتون، آفتابگزدان، گوجه فرنگی،کود نیتروژنه
مقدمه
1-1- مقدمه:
گياهان انگلي در حدود يك درصد از گونه هاي نهان دانه را به خود اختصاص ميدهند(Darwish,2005). گياهان انگلي جهان شامل سه تا پنج هزار گونه هستند كه در هفده تیره گياهي قرار دارند (Musselman ,1993). گياهان انگلي گياهاني هستند كه براي بقاء خود به گياهان ديگر وابسته اند. گياهان انگلي كامل فاقد کلروفیل بوده و قدرت فتوسنتزی ندارند، گياهان نيمه انگل حاوي كلروفيل بوده و قادر به انجام فتوسنتز می باشند اما براي تامين آب و مواد غذايي به ميزبان خود وابسته اند. مرز بين گياهان نيمه انگل و تمام انگل دقيق و مشخص نيست. به عنوان مثال گونه علف جادو( Striga sp ) گیاه نيمه انگل محسوب مي گردد كلروفيل اندكي دارد و تنها مقادير ناچيزي فتوسنتز انجام ميدهد (Musselman,1993).
مسلمان (Musselman,1993) گياه نیمه انگل علف جادو( Striga spp )و گیاه تمام انگل گل جاليز(Orobanche sp) را مانند مهم ترين علف هاي هرز انگلي خسارت زا در اراضي زراعي معرفي مي كند.
گل جاليز متعلق به تيره Orobanchaceae می باشد. اين تيره داراي هفده جنس و بيش از صد و پنجاه گونه می باشد. که مجموعا” شانزده میلیون هکتار از اراضی زراعی جهان را (که معادل یک و دو دهم درصد از کل اراضی زراعی جهان می گردد) آلوده کرده می باشد. تیره گل جاليز شامل گروهي از گياهان انگل پيدازاد و اجباري می باشد كه فاقد كلروفيل مي باشند و عموماً تيره هاي حبوبات، بادمجانيان، چليپائيان، مركبان، چتريان و كدوئيان و ديگر دو لپه اي ها را پارازتيه مي كنند. اما این گیاه انگل تا به حال روي تك لپه ايها ديده نشده می باشد (موسوي1376). گل جاليز به سيستم ريشه گياهان ميزبان چسبيده و بوسيله مكينه هاي خود آب و تمام مواد غذايي مورد نیاز را از ميزبان دريافت مي كند و سبب كاهش عملكرد محصول مي گردد. به سختي مي توان برآورد دقيقي از ميزان كاهش محصول در نتيجه گل جاليز را عنوان كرد، چرا كه ايجاد کرتهای عاري از گل جاليز براي مقايسه با كرتهاي آلوده به آن در مجاور هم امکان پذیر نیست(Jain,1992).
ميزان كاهش محصول ناشي از گل جاليز در مزارع آفتابگردان را در تركيه پنجاه درصد و در اسپانيا سی درصد تخمين زده اند (Rusoet al., 1996).
روش های گوناگونی برای کنترل این گیاه انگل بکار گرفته شده می باشد که هر یک از آنها دارای مزایا و نقاط ضعفی هستند. کنترل پایدار گل جالیز نیازمند شناخت کامل از خصوصیات بیولوزیکی این گیاه و نیازهای بقائی آن می باشد. این پژوهش به مقصود شناخت بهتر نیاز های اکولوژیکی گل جالیز و تعیین توانائی آنها در کنترل گل جالیز انجام می گردد

1 – 2 – اهداف طرح :
در این طرح اهدافی مورد مطالعه قرار گرفت که مهمترین این اهداف به توضیح زیر می باشند:
o شناخت تأثير مکان جغرافیائی تشکیل و نمو بذر گل جالیز بر توانائی جوانه زنی گل جالیز در حضور میزبان های آفتابگردان، گوجه فرنگی و توتون.
o تعيين اثر نوع كود نيتروژنه بر میزان آلودگی گیاهان میزبان آفتابگردان، گوجه فرنگی و توتون.
o شناخت اثر محل تشکیل بذر گل جالیز واقع در روی سنبله بر میزان جوانه زنی و خسارت زائی گل جالیز به میزبان های توتون، گوجه فرنگی و آفتابگردان.
2-1- اهمیت گل جالیز:

خانواده گل جاليز عمومأ در مناطق گرم شمالي و معتدل ديده مي شوند و علاوه بر آن ده درصد از گونه های این گیاه در مناطق گرمسير و یک درصد آن در مناطق سردسير نظاره شده می باشد(Goldwasser & Joder, 2001). گل جالیز باعث خسارت قابل توجهی به محصولات کشاورزی در دنیا می گردد و به خصوص در مناطق خشک وگرم اروپا، آفریقا و آسیا مشكل جدي ايجاد كرده می باشد.
مكان اصلي آلودگي گل جاليز منطقه مديترانه می باشد. مناطقي با اقليم مشابه كاليفرنيا، غرب استراليا و كوبا نيز مورد تهاجم اين گياه قرار دارند (Nandula,1998). گل جاليز مشكل جدي در مناطق گرم و خشك آفريقا و مناطق نيمه خشك آسيا می باشد، علاوه بر آن در مناطق نيمه خشك مديترانه، خاورميانه و شرق اروپا نيز مشكل ساز می باشد(Dhanapal et al., 1996). گونه هاي O.crenata و O.cernua خسارت آفرين ترين گونه هاي گل جاليز هستند. گونه اول در اروپاي مركزي، اتحاد جماهير شوروي سابق، مديترانه، جنوب غربي آسيا و خاورميانه گسترش دارد اما گونه O. crenata محدود به مديترانه می باشد(Rakesh & Foy ,1989).
به هر حال گل جاليز در چهارده كشور كه اکثراً در منطقه آسيا مي باشد و شامل كشورهاي افغانستان، پاكستان، ايران، تركيه، لبنان، اسرائيل، مصر، عربستان، كوبا و نپال، سوريه، يونان، عراق، ايتاليا، اسپانيا مي گردد گسترش دارد(Goldwasser & Joder, 2001). گل جاليز مانند مشكل آفرين ترين گیاهان انگل گلدار اين كشورها محسوب ميشود (Achaya et al., 2002). گونه O. aegyptiaca از مهم ترين گونه هاي گل جاليز ايران می باشد(بلند اندام،1357و بني هاشمي و احمدی،1365). گونه O.ramosa اكثراً در خاورميانه ديده مي گردد، گونه هاي O.cernua و O.cumana اکثراً در خاورميانه و بخش هاي شرقي و جنوبي اروپا و شمال آفريقا ديده مي گردد و گونه O.crenata به خاورميانه محدود مي گردد(Aly,1990).
مشکل آفرین ترین گونه های گل جالیز عبارتند(Igbinnosa & Okonkowa ,1992) از :
جدول شماره 1- 1- گونه های مهم گل جالیز و میزبانهای اصلی آنها.
گونه گل جالیز میزبانهای مهم
O.crenata پارازیت باقلا، نخود و هویج
O.ramosa گوجه فرنگی و توتون، سیب زمینی، هندوانه، کلم
O.aegyptiaca توتون، گوجه فرنگی و بادنجان، کلم، هویج، باقلا، آفتابگردان
O.cumana آفتاب گردان، توتون، هویج، بادام

2-2 – انتشار گل جاليز:
بذر گل جاليز به راحتي توسط خاك، ماشين آلات مزرعه و آب پراكنش يافته و ميتواند همراه بذور زراعي آفتابگردان و توتون جابجا گردد(Russo et al., 1996). میتیچ بيان مي كند كه در هند بذر گل جاليز چنان ريز و شبيه بذر توتون می باشد كه به راحتي با آنها در هم شده و قابل تشخيص نيست. از آنجا كه بذر اين گياه مانند گرد و خاك بسيار ريز می باشد به راحتي با وسايل نقليه، حيوانات و خاك، كود حيواني، علوفه خشك، پشم و خز حيوانات و نيز بشر پراكنش مي يابند(Mitich, 1993).
سائربورن و همکاران عقیده دارند كه بذر گل جاليز وزن چندانی ندارد اما بر روي آب نیز شناور نمي گردد، و بنابراين مسافت انتشار بذر گل جاليز توسط آب كوتاه می باشد اما چين و چروك سطح بذر سبب سهولت اتصال به مواد و ادوات كشاورزي مي گردد(Sauerborn et al,.1989).
بذر گل جاليز حتي پس از عبور از دستگاه شكمبه گوسفندان و يا مجاري هاضمه كرم خاكي قوه ناميه خود را حفظ می کند و قادر به پراكنش و جوانه زنی می باشد(Dhanapal et al., 1997).
2 -3 – زيست شناسي گل جاليز:

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

همانطور که در شکل 1 ملاحظه میشود چرخه گل جالیز شامل سه مرحله می باشد(Zestabrook ,1998 ,Zehra,1998) : این سه مرحله عبارتند از:
o مرحله بذري
o مرحله جوانه زني
o مرحله انگلي و توليد بذر
شکل 1 : چرخه زندگی گل جالیز

در شوروي سابق گل جاليزO .aegyptiaca سبب پنجاه درصد كاهش محصول به هندوانه، سیزده تا پنجاه و دو درصد كاهش محصول طالبي، پانزده درصد كاهش محصول گوجه فرنگي مي گردد (Darwish,2005). گل جاليز در روسيه سبب بيست تا هفتاد درصد كاهش محصول گوجه فرنگي شده می باشد (Qasem,2000).
ميزان كاهش محصول باقلا در نتيجه خسارت گل جاليز با بهره گیری از معادله ( ON × 124/0× X 100 = L) قابل محاسبه می باشد (Ghosheh et al., 1998).
در اين معادله ON تعداد گل جاليز خارج شده از هر بوته باقلا می باشد.
X تعداد بوته در واحد سطح می باشد
L درصد كاهش محصول باقلا می باشد. طبق اين معادله وجود چهار گل جاليز بر روي هر بوته باقلا سبب پنجاه درصد كاهش محصول شده می باشد.
موسوی( 1383) خسارت گل جالیز در استان های مرکزی، فارس و اصفهان را بین30 تا 70 درصد تخمین زده می باشد.
دو گونه گل جالیز شامل O. cernua (گل زرد یا سفید، تک شاخه) و گل جالیز مصری O. aegyptiaca (گل آبی تا بنفش و چند شاخه) بیشترین خسارت را در ایران ایجاد می کنند. خسارت گل جالیز در صیفی کاری ها اطراف تهران (ورامین، قزوین، شهریار و کرج) به خصوص روی گوجه فرنگی، طالبی و خیار به حدی شدید می باشد که در اغلب موارد کلیه محصول را به نابودی می کشاند.
در استان آذربایجان غربی و کردستان خسارت گل جالیز تا هفتاد و پنج درصد محصول را از بین می برد. گل جالیز باعث کاهش نیکوتین در توتون می گردد و خسارت اقتصادی گل جالیز به محصول توتون در ایران را تا 30 درصد تخمین زده اند.
به هر حال خسارت گل جاليز به محصولات زراعي تنها محدود به كاهش محصول نمي گردد و مي توان خسارتهاي زير را عنوان كرد:
• حضور گل جاليز در يك مزرعه ممكن می باشد كشاورزان را مجبور به كشت گياهان غير اقتصادي تر كه ميزبان گل جاليز نيستند نمايد(Batchvarova,2002). گزارش شده می باشد که در مصر در طي يك دهه، مساحت اراضي تحت كشت باقلا بخاطر آلودگي به گل جاليز O.crenata كاهش يافت(Magnus et al., 1982).
• گل جاليز فرآيندهاي فيزيولوژيك و متابولیك ميزبان را دچار اختلال می نماید و تغييراتي در اسيدهاي آلي، كربوهيدراتها، ميزان پروتئين، فعاليت هاي آنزيمي معين و مقدار نيكوتين و فسفر ايجاد مي كند (Lopez,1998).
• رشد گياهان ميزبان آلوده به گل جاليز شديداً كاهش يافته و محصول كيفيت و بازارپسندي خود را از دست مي دهد (Lopez & Gatcia- torres ,1998).

تعداد صفحه :168