گرایش : فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان : بررسي فقهي وحقوقي آثار فرهنگي – تاريخي

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

 دانشكده علوم انسانی، گروه الهیات

پايان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد «M.A.»

گرایش: فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان:

بررسي فقهي وحقوقي آثار فرهنگي – تاريخي

( فقه اماميه و حقوق ايران )

استاد راهنما:

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

دكتر علی پورجواهری

 استاد مشاور:

دكتر مهران جعفري

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان             صفحه

تقديم به : ‌ج

سپاسگزاري ‌د

فهرست مطالب ‌د

چكيده 1

مقدمه…….2

فصل اول:کلیات

1- 1-كليات 4

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

1-1-1- بيان مسئله 4

1-1-2- اهداف پژوهش 5

1-1-3- جنبه نوآوري وجديد بودن تحقيق 5

1-1-4- سوالات پژوهش 6

1-1-5- روش پژوهش 6

1-1-6- طرح پژوهش 6

1-2- مفاهیم و تعاریف 7

1-2-1- اموال فرهنگی- آثار فرهنگی 7

1-2-2- میراث فرهنگی 12

1-2-3- آثار تاریخی ، ملی و مذهبی 14

1-3-تاریخچه 17

1-3-1- پیشینه تاریخی آثار فرهنگی –  تاریخی 17

1-3-2- تاریخچه تقنیني آثار فرهنگی –  تاریخی 21

فصل دوم: بررسي آثار فرهنگی-  تاریخی از منظر حقوقي

2- بررسي آثار فرهنگی –  تاریخی از منظر حقوقي 30

2-1- لطمه به آثار فرهنگی –  تاریخی 31

2-1-2- تخریب آثار فرهنگی- تاریخی 32

2-2-انتقال غیر قانونی آثار فرهنگی- تاریخی 46

2-2-1- سرقت آثار فرهنگی- تاریخی و مداخله در آن 46

2-2-2- انتقال غیر قانونی آثار غیر منقول تاریخی-فرهنگی 55

2-2-3-حفاری و کاوش غیر مجاز به قصد تحصیل آثار تاریخی– فرهنگی 58

2-2-4- قاچاق آثار تاریخی – فرهنگی 65

2-3- تصرف غیر مجازآثار تاریخی-  فرهنگی 73

2-3-1- تجاوز به آثار غیر منقول ثبت شده در فهرست آثار ملی 74

2-3-2-تحصیل اتفاقی آثار تاریخی- فرهنگی و خودداری از تحویل آنها 77

2-3-3- ساخت و فروش نمونه تقلبی آثار فرهنگی-تاریخی 80

فصل سوم:بررسي آثار فرهنگي- تاریخی از منظر فقهي

3-بررسي آثار فرهنگي- تاریخی از منظر فقهي 86

3-1- دیدگاه کلی اسلام نسبت به اهمیت و ارزش آثار فرهنگی 86

3-1-1- اهمیت آثار فرهنگی- تاریخی در قرآن 87

3-1-2- نگاه قرآن به آثار تاریخی 88

3-1-3- جهان گردی در مطالعه قرآنی 91

3-1-4- انفال و میراث فرهنگی از ديدگاه اسلام 95

3-1-5-احكام خمس گنج و آراء مراجع تقليد در اين زمينه 97

3-2-آثار فرهنگی- تاریخی از دیدگاه معصومین عليه السلام 104

3-2-1- نگهداری از پیراهن خونین علی (ع) 105

3-2-2- برخورد امام علی (ع) با میراث فرهنگی 106

3-2-3- گردش گری وعبرت از آثار فرهنگی-تاریخی از نظر معصومین 107

3-3- تعارض مالکیت خصوصی اشخاص با حقوق عمومی در ارتباط با آثار فرهنگی-تاریخی 118

3-3-1- قاعده ی تسلیط 120

3-3-2- مبانی فقهی این قاعده 120

3-3-3- مفاد قاعده تسلیط 124

3-3-4 موارد انطباق اصول و مواد قانونی با قاعده تسلیط 126

3-4- حل تعارض 127

3-4-1- قاعده لاضرر 127

3-4-2- قاعده فقهی «مصلحت» 132

نتیجه گیری 139

فهرست منابع 145

چكيده

 

آن چیز که بشر به دریافتن آن از راه در نظر داشتن آثار دعوت می گردد تنها تجربیات زندگی مادی گذشتگان نیست بلکه درک سنت الهی می باشد که ثابت و ملاک صحت و سقم اقدام هر قوم می باشد. این ملاحظه موجب عبرت و عبرت موجب هدایت بشر می گردد

به رغم ارزش معنوي آثار فرهنگي، تاريخي و جايگاه مهم آن ها در هويت يابي ملي و تاريخي ما ، اين آثار همواره در معرض بي توجهي و گاه نابودي قرار دارند. عوامل بي توجهي به ميراث فرهنگي يا غارت و تخريب آنها را مي توان در توجه هاي فرهنگي، اوضاع نامناسب اقتصادي ، ضعف نظام حفاظتي و نارسايي ها و كمبود قوانين جستجو كرد .

ما درصدد بيان احكام و قوانين فقهي و حقوقي آثار فرهنگي –  تاريخي و نارسايهاي موجود در آن هستيم .عدم آگاهي از اين احكام و تزاحم بين مالكيت عمومي و مالكيت خصوصي نيز يكي از بحث برانگيزترين موضوعات در اين زمينه می باشد كه آثار علمي آن در خصوص بزه تخريب آثار فرهنگي –  تاريخي مشهود می باشد .

كشور ما از نظر دارا بودن ميراث فرهنگي- تاريخي، مانند غني ترين كشورهاي جهان می باشد، اما اين آثار همواره در معرض تخريب عمدي يا بي اعتنايي و فراموشي بوده اند . در سال هاي اخير موضوع ميراث فرهنگي و لزوم حفاظت از ان، بار ديگر مورد توجه قرار گرفته می باشد، با اين حال به دلايل گواناگون ، اين آثار روز به روز كم تر و از حافظه تاريخي ما ناپديد مي شوند. وجود قوانين داخلي براي حفاظت از آثار تاريخي- فرهنگي ، مفيد ، اما غير كافي می باشد ، به ويژه كه اين قوانين خود داراي كاستي ها و نواقصي هستند. حفاظت از ميراث پيشينيان، نه تنها مستلزم وجود قوانين كافي و عملكرد درست دستگاه هاي دولتي می باشد، بلكه ايجاد آگاهي و توجه درست در ميان مردم، عزمي ملي را مي طلبد.   

واژه هاي كليدي : ميراث فرهنگي ، اموال فرهنگي ، آثار باستاني ، احكام فقهي و قوانين حقوقي.

 مقدمه :

آثار فرهنگی تاریخی به عنوان زیر بنای فرهنگ جامعه ، پشتوانه ی معنویت و موجودیت و شناسنامه و سند هویت ملی هر ملت به شمار می رود و طیفی گسترده دارد که تمامی دستاوردهای بشر را در جریان تاریخ در بر می گیرد. پس حفظ و حراست از آثار فرهنگی تاریخی و همچنین تدوین مقررات کیفری در جهت مقابله با مجرمان و رساندن صحیح و سالم این آثار به نسل های آینده ، ضرروتی اجتناب ناپذیر می باشد.

مساله ای که در این پایان نامه به آن پرداخته خواهد گردید؛ این می باشد که در اين تحقيق بر آنيم كه رويكرد فقه و حقوق را نسبت به آثار فرهنگي – تاريخي مورد تجزيه وتحليل قرار دهيم كه اولاً از منظر فقهي وحقوقي چگونه به آثار فرهنگي –  تاريخي پرداخته شده می باشد ؟ ثانياً چگونه مي توان از رويكرد فقه و حقوق نسبت به آثار فرهنگي – تاريخي در زمينه حفظ و حراست ، حمايت وگسترش اين آثار بهره جست ؟  از آنجا که کشور عزیز ما دارای تمدن باستانی بوده و ابینه و امکنه تاریخی فرهنگی فراوانی را در خود به یادگار دارد لذا امکان بهره برداری و سود آوری فراوانی از طریق این گنجینه ها هست اما به واسطه عدم محافظت و عدم اتخاذ سیاست های حمایتی موثر، آثار فرهنگی تاریخی کشور در معرض صدماتی واقع شده که این خود به کاهش گرایش افراد ملل گوناگون، در دیدار از آثار تاریخی ایران انجامیده می باشد.

 در نظر داشتن اهمیت حفظ آثار فرهنگی تاریخی و لزوم مطالعه پیگیر و عمیق در این مورد و احساس ضرورت برنامه ریزی جامع و دقیق در جوانب مختلف موضوع ، مخصوصاً بررسي فقهي وحقوقي و مقررات کیفری، لزوم مطالعه ی موضوع این پایان نامه را به اثبات می رساند. به ویژه در جایگاه کنونی که نسبت آثار فرهنگی –  تاریخی از طریق وسایل ارتباط جمعی ، در دور افتاده ترین مناطق ممالک دنیا به سهل ترین وجه ممکن تبليغ و اطلاع رساني  شده و باعث اقبال عمومي به آنها می گردد.

 

 

1- 1-كليات

1-1-1- بيان مسئله

آثار فرهنگی تاریخی متعلق به گروه یا شهر و کشور خاصی نیست ، بلکه بنا بر اهمیت موضوع گاهی متعلق به همه جهان بشریت می باشند. اگر مجسمه بودا در افغانستان تخریب می گردد و مردم سراسر جهان را متاثر می سازد، ناشی از همین حس تعلق به آثار فرهنگی تاریخی بشری می باشد.

بدون تردید «آثار فرهنگی تاریخی» موجود در یک کشور ، اسناد معتبر «تمدن» و «هویت ملی» هستند و پیوند دهنده نسل امروز با نسل های گذشته و آینده می باشند.

    آثار فرهنگی تاریخی هر ملتی بیانگر جنبه هایی از نبوغ آن ملت می باشد و نبوغ ذاتی هر ملتی در آثار فرهنگی اش جلوه گر می باشد. این آثار که با تکیه بر اندیشه سترگ و والای آن ملت ،ابداع و ساخته شده نشان دهنده ی سیر تکاملی تفکر و فن و آئینه ی تمام نمای تصورات و پندارهای مردمان یک سرزمین می باشد.آثار فرهنگی تاریخی، پشتوانه فرهنگی یک ملت و قوم می باشد و هر ملت با میراث فرهنگی باقی مانده از نیاکان خود می تواند ثابت کند تا چه حد ریشه در تاریخ دارد.

آثار فرهنگی تاریخی تنها مدارکی هستند که به واسطه آنها می توان چگونگی تمدن ، آداب و سنن، شیوه های تجاری و اقتصادی و نهایتاً طریقه تحول و سیر تکوین و تکامل بشر را در طول تاریخ مورد شناسایی و تحلیل قرار داد، تا با شناخت و درک نقاط قوت و ضعف تاریخی قادر به بازسازی فرهنگ جامعه و اتصال به ارزشهای گذشته و احراز و تثبیت هویت ملی خود گردیم.

اهمیت آثار فرهنگی تاریخی تا حدی می باشد که خداوند متعال در هفت آیه از قرآن کریم به انسانها دستور می دهد: «فَسِیرواْ فِی اْلاَرْضِ فَاانْظُرواْ عَاقِبَة الْمَکَذّبِین» (ال عمران 137) سیر کنید در زمین و آثار دیگران را ببینید و در آن اندیشه کنید و ببنید عاقبت کسانی که در گذشته زندگی می کرده اند (تکذیب می کرده اند) چه گردید؟

امروزه یکی از معیارهای سنجش حدود مدنیت ملتها ، میزان توجه آنها به آثار فرهنگی تاریخی خود می باشد و همین آثار موجب غرور ملی و تقویت نیروی روانی و سرافرازی باطنی نسل حاضر و آینده می باشد و از نظر حسن جریان زندگی و تماس با ملل مختلف و جلب سیاحان و رونق بازار اقتصادی کشور نیز اهمیت بسزایی دارد. ملتی که به میراث فرهنگی خود توجه نکند در تهاجم فرهنگی و یا به تدبیر رهبر فرزانه در شبیخون فرهنگی از دشمن شکست خورده می باشد. زیرا به آن چیز که خود دارد اهمیت نمی دهد و آن چیز که که دیگران بر او تحمیل می کنند، می پذیرد.

موضوع طرفداری از آثار فرهنگی تاریخی در جهت منافع بشری ، از ویژگی های مشترک سیاست داخلی کشورها به شمار می رود. برای مقابله با نابودی میراث فرهنگی، نیاز به اقدامی قاطع از طریق اتخاذ تدابیر مناسب داریم.

1-1-2- اهداف پژوهش

1 – بررسي احكام آثار فرهنگي – تاريخي از منظر فقهي

2 – بررسي آثار فرهنگي – تاريخي از منظر حقوقي

3 – مقايسه بين نظر فقها و حقوقدانان در مورد آثار فرهنگي – تاريخي

4 – تبيين جايگاه فقهي وحقوقي آثار فرهنگي – تاريخي و تنوير افكار عمومي و دولتي نسبت به تأثیر جايگاه اين آثار در فرهنگ ديني و تمدني

       هدف از نوشتن این پایان نامه ، پژوهش و مطالعه فقهي وحقوقي آثار فرهنگی تاریخی کشور می باشد. تحصيل ، تخريب ، لطمه و قاچاق آثار فرهنگی تاریخی هم راستا با افزایش اهمیت این گونه آثار در سطح جهانی فزونی یافته می باشد. این موضوع مورد توجه و مطالعه قرار گرفت تا ارکان ، عناصر و جرایم مربوط به آثار فرهنگي و تاريخي نقد و مطالعه گردد. همچنین طرفداری اسلام از این آثار روشن گردد . هدف اصلی از این پژوهش، مطالعه تأثیر حقوق وفقه را در مورد میراث فرهنگی کشورمان و سیاستی که مقنن در قبال این آثار اتخاذ نموده ،می باشد.

1-1-3- جنبه نوآوري وجديد بودن تحقيق

1 – بررسي فقهي و حقوقي آثار فرهنگي – تاريخي از نكات جديدي ميباشد كه مورد بررسي قرار خواهد گرفت.

2 – مقايسه بين نظرات فقها و حقوقدانان با در نظر داشتن اختلاف نظراتي كه در ارتباط با آثار فرهنگي – تاريخي بين آنها هست ونظر به اينكه به شكل تطبيقي در اين ارتباط كار مستقلي صورت نگرفته لذا از اين جهت اين پژوهش قابل توجه مي باشد.

1-1-4- سوالات پژوهش

سؤالات و فرضیاتی که در در مورد بررسي فقهي حقوقي آثار فرهنگی تاریخی می باشد از قرار ذیل هستند :

1- آيا از منظر فقهي حفظ آثار تاريخي و فرهنگي واجب مي باشد ؟

2-آيا از منظر حقوقي خسارت بر آثار فرهنگي – تاريخي جرم محسوب مي گردد ؟

3 آيا بين فقها و حقوقدانان در حفظ آثار فرهنگي – تاريخي اختلاف نظر هست ؟

4-آیا قوانین و مقررات و مجازاتهاي موجود در خصوص طرفداری از این آثار ضمانت اجراهای موثر را دارا هستند؟

5-آیا قوانین اسلام در مورد این آثار و جرایم آنها مطالبی عنوان نموده اند؟

تعداد صفحه :196

قیمت : 14700تومان