گرایش : زراعت

عنوان :  تأثير پتاسيم و روي بر روي عملكرد و اجزاي عملكرد ذرت سينگل گراس 704

دانشگاه آزاد اسلامي واحد نراق

پايان نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد (M.Sc)

گرايش: زراعت

عنوان:

تأثير پتاسيم و روي بر روي عملكرد و اجزاي عملكرد ذرت سينگل گراس 704 تحت تنش خشكي

اساتيد راهنما:

دكتر حميد دهقان زاده  

دكتر عباس ملكي   

استاد مشاور:

خانم دكتر رقيه امينيان

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                   صفحه 

چكيده ………………………………….. 1

مقدمه…………………………………… 2

فصل اول: كليات

1-1- تاريخچه و سطح زير كشت ذرت در ايران…….. 6

1-2- مشخصات گياه‌شناسي ذرت…………………. 7

1-2-1- ريشه……………………………… 7

1-2-2- ساقه……………………………… 7

1-2-3- برگ………………………………. 8

1-2-4- گل……………………………….. 8

1-2-5- بذر ……………………………… 8

1-3- مراحل فنولوژي……………………….. 9

1-3-1- مراحل رشد رويشي……………………. 9

1-3-1-1- جوانه‌زني………………………… 9

1-3-1-2- سبز شدن…………………………. 9

1-3-1-3- مراحل طويل شدن سريع ساقه………….. 9

1-3-2- مراحل رشد زايشي……………………. 10

1-3-2-1- گلدهي…………………………… 10

1-3-2-2- گرده‌افشاني………………………. 10

1-3-2-3- مرحله پر شدن دانه………………… 10

1-4- خاك………………………………… 11

1-5- شرايط اقليمي: (آب وهوا)………………. 11

1-6- آبياري……………………………… 12

1-7- ذرت رقم سينگل كراس 704………………… 12

1-8- ارزش غذايي ذرت………………………. 13

1-9- اهميت روي در تغذيه گياهان زراعي……….. 21

1-10- ساز و كارهاي جذب و انتقال عنصر روي در گياهان   23

1-11- تأثیر روي در فيزيولوژي گياه……………. 24

1-12- كودهاي حاوي عنصر روي زمان و روش بهره گیری.. 24

1-13-  اهميت پتاسيم در تغذيه گياهان زراعي ….. 25

فصل دوم: بررسي منابع

2-1- فيزيولوژي تنش خشكي در گياهان………….. 28

2-2- واكنش‌هاي مولكولي به تنش خشكي  ………… 29

2-3- كمبود آب و مقاومت به خشكي…………….. 29

2-4- كاهش سطح برگ يك واكنش اوليه به كمبود آب… 29

2-5- كمبود آب ريزش برگ را تحريك مي‌كند………. 30

2-6- روزنه‌ها در طول تنش آبي در واكنش به اسيد آبسيزيك بسته مي‌شوند…………. ..30

2-7- روش‌هاي اندازه‌گيري مقاومت به خشكي………. 30

2-8- تأثير تنش خشكي بر فعاليت‌هاي گياه………. 31

2-9- تأثير تنش خشكي بر رشد و عملكرد ذرت   ….. 32

2-10- تأثير تنش خشكي بر محتواي كلروفيل برگ….. 34

2-11- تأثير تنش خشكي بر محتواي يون‌هاي پتاسيم و روي در برگ    35

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-12- برهم‌كنش بين عناصر پتاسيم و روي……….. 36

2-13- تأثیر عناصر پتاسيم و روي در ذرت………… 37

2-14- تأثیر عناصر پتاسيم و روي در افزايش عملكرد دانه   38

2-15- تأثیر عناصر پتاسيم و روي در افزايش مقاومت به خشكي در ذرت……….. 40

فصل سوم: مواد و روشها

3-1- خصوصيات محل آزمايش…………………… 44

3-2- عمليات آماده‌سازي زمين………………… 44

3-3- طرح آزمايشي مورد بهره گیری و نقشه طرح …… 45

3-4- نمونه برداري واندازه گيري‌ها ………….. 46

3-5- تجزيه‌ آماري داده‌ها…………………… 46

فصل چهارم: نتايج و  بحث

4-1- ارتفاع بوته…………………………. 48

4-2- قطر ساقه گياه……………………….. 62

4-3- مساحت برگ پرچم………………………. 63

4-4- ارتفاع بلال از سطح خاك………………… 67

4-5- طول بلال…………………………….. 68

4-6- قطر بلال…………………………….. 69

4-7- وزن خشك چوب بلال……………………… 70

4-8- وزن خشك بلال…………………………. 72

4-9- تعداد رديف دانه در بلال……………….. 73

4-10- تعداد دانه در بلال…………………… 79

4-11- وزن صد دانه………………………… 85

4-12- عملكرد دانه در هكتار………………… 90

4-13- عملكرد ماده خشك ……………………. 95

4-14- شاخص برداشت………………………… 96

نتيجه‌گيري نهايي

نتيجه‌گيري نهايي …………………………. 98

پيشنهادها…………………………….. ………99

فهرست منابع فارسي……………………… ………100

فهرست منابع انگليسي……………………. ……..105

 چكيده

به مقصود بررسي تأثیر پتاسيم و روي بر روي ذرت تنش خشكي در شرايط مختلف آبياري آزمايشي در سال زراعي 91-90 در شهرستان شيروان چرداول از توابع استان ايلام اجرا گرديد طرح آماري مورد بهره گیری طرح اسپليت پلات فاكتوريل بر پايه‌ي بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار بود. در اين آزمايش سطوح مختلف آبياري شامل (آبياري نرمال، قطع آبياري در مرحله گرده‌افشاني و قطع آبياري در مرحله‌ي پرشدن دانه) بودند كه در كرت‌هاي اصلي قرار گرفتند و سطوح مختلف پتاسيم از منبع سولفات پتاسيم شامل  و سطوح مختلف روي از منبع سولفات روي شامل  به صورت فاكتوريل در كرت‌هاي فرعي قرار گرفتند نتايج تجزيه واريانس صفات مورد بررسي نشان داد كه اثرات ساده تيمارهاي مورد بررسي بر تمام صفات معني‌دار گرديد. اثرات متقابل دوگانه آبياري × پتاسيم، آبياري × روي در پتاسيم به غیر از ارتفاع بلال، طول بلال، قطر ساقه گياه و وزن خشك چوب بلال بر بقيه صفات معني‌دار گردید و اثرات سه‌گانه در بيشتر صفات مورد بررسي تأثير معني‌داري نداشت. 

واژگان كليدي: ذرت، تنش خشكي، پتاسيم، روي

مقدمه

ذرت گياهي می باشد از خانواده غلات با چرخه فتوسنتزي C4 (چهار کربنه) كه به دليل ارزش غذايي خاصي كه دارد، بعد از گندم بزرگترين سطح زير كشت اراضي زراعي دنيا را به خود اختصاص داده می باشد و از نظر توليد محصول بعد از گندم و برنج در رتبه سوم قرار دارد (کريمي،1375).

سطح زير كشت ذرت در جهان روز به روز در حال افزايش می باشد. در كشور ما نيز به دليل تطابق شرايط آب و هوايي بعضي از نقاط كشور مانند ايلام و خوزستان با مراحل رشد آن كشت اين گياه نتايج خوبي داده می باشد. اصولاً ذرت گياهي می باشد كه در مناطق گرمسيري با رطوبت مناسب رشد مي‌كند (فتحي، 1378 ) و نياز آب و هواي آن با شرايط محيطي ايلام مطابقت زيادي دارد. با در نظر داشتن پتانسيل بالاي توليد آن در استان، عملكرد توليدي آن پايين‌تر از پتانسيل اين گياه مي‌باشد. مانند عواملي كه عملكرد ذرت را به شدت تحت تأثير قرار مي‌دهد خشكسالي و تنش حاصل از آن می باشد كه توليدات محصولات زراعي را با محدوديت روبرو مي‌سازد و بازده كشت در مناطق خشك و ديم را كاهش مي‌دهد. با در نظر داشتن اينكه ايران غیر از مناطق خشك جهان محسوب مي‌گردد و در بيشتر موارد توصيه‌هاي كودي بدون در نظر داشتن نياز گياه صورت گرفته و به تغذيه صحيح گياهي اهميت داده نشده. توصيه‌هاي كودي اکثراً‌ به صورت كليشه‌اي انجام مي گردد، كود تأثیر خود را به عنوان ابزار مهم در افزايش توليد به دليل عدم بهره گیری بهينه از آنها ايفا نمي‌کند يکي از دلايل اصلي توجه بيشتر به عناصر كم‌مصرف، به غیر از تأثیر آنها در افزايش توليد محصولات، نظاره كمبود، گرسنگي پنهان و افزايش بيماري‌هايي می باشد كه بشر امروزي در اثر مصرف مواد غذايي فقير از اين عناصر، به آن‌ها مبتلا مي‌گردد.

اشكالي كه در توصيه‌ها هست اين می باشد كه تا گياهان زراعي نشانه‌هاي كمبود را نشان ندهند، كودي توصيه و مصرف نمي‌گردد كه اين انديشه‌اي نادرست مي‌باشد زيرا در اين شرايط عملكرد پايين آمده و كيفيت محصول بسيار كاهش مي‌يابد (كنگر‌شاهي،1382).

اگرچه آب فراوان‌ترين تركيب كره زمين به حساب مي‌آيد و در تمام واكنش‌هاي شيميايي اهميت حياتي دارد اما كمبود آن مهم‌ترين عامل محدود‌كننده عملكرد محصولات كشاورزي در سراسر جهان به شمار مي‌رود. در نواحي خشك و كم آب مانند ايران گذشته از اينكه آب موجود براي كشاورزي كافي نيست از اين مقدار نيز بيش از 3 درصد به مصرف واقعي گياه نرسيده و بقيه‌ي آب قبل از اينكه در اختيار گياه قرار گيرد به نحوي از بين مي‌رود (عليزاده، 1378). مقدار آب مورد نياز گياه در مراحل مختلف رشد آن بسته به گونه‌هاي گياهي متفاوت می باشد و كمبود آب در هر مرحله‌اي از رشد ممكن می باشد بر محصول نهايي اثر بگذارد (راشد محصل و همکاران، 1364). با در نظر داشتن مشكل كمبود آب به خصوص در ماه‌هاي تابستان، مصرف صحيح كودهاي پتاسيم و روي به دليل نقشي که در افزايش مقاومت به تنش كم آبي و افزايش سرعت رشد و توليد عملكرد بالاتر دارد، از اهداف مديريت‌هاي زراعي مي‌باشد.

 تعريف تنش

به هر عامل محيطي كه باعث كاهش پتانسيل رشد گردد، تنش محيطي اطلاق مي‌گردد. به گونه كلي تنش‌هايي كه باعث كاهش عملكرد گياهان مي‌شوند به سه دسته کلي تقسيم مي‌گردند: تنش خشکي، تنش شوري و گرما (شبان، 1386).

 تنش خشكي

تنش خشكي هنگامي ايجاد مي‌گردد كه رطوبت موجود در اطراف ريشه، به حدي كاهش يابد كه گياه قادر به جذب آب كافي نباشد، يا به عبارت ديگر زماني كه تعرق بيشتري از جذب آب صورت بگيرد (شيخ بگلو و همكاران، 1388). 

 اهميت موضوع تنش خشكي

خشكي و تنش ناشي از آن معمولي‌ترين تنش‌هاي محيطي می باشد كه تقريباً توليدات زراعي را در 25 درصد از زمين‌هاي زراعي كشاورزي جهان محدود مي‌كند. ايران با متوسط نزولات آسماني240 ميلي‌متر در زمره مناطق خشك جهان طبقه‌بندي مي‌گردد. بالا بودن مقدار تبخير، محدوديت منابع آبي و ساير عوامل، باعث توجه بيشتر به مطالعه اثر تنش خشكي شده می باشد. دانستن اطلاعات كافي از واكنش‌هاي گياهي در مقابله با تنش‌هاي محيطي به ويژه خشكي، بهره‌وري بيشتر برنامه‌هاي به‌نژادي در تهيه ارقام متحمل به خشكي را امكان‌پذير مي‌سازد (سبكدست نودهي و خيال‌پرست، 1386).

خشكي‌هاي فصلي از مهم‌ترين عوامل محدودكننده توسعه كشت و توليد ذرت در دنيا مي‌باشند. خشكي به گونه متوسط 17 درصد از عملكرد سالانه ذرت دانه‌اي جهان را كاهش مي‌دهد و حتي در بعضي از سال‌ها كاهش محصول بيش از 70 درصد نيز در اثر خشكي گزارش شده می باشد. تقريباً 70 درصد مساحت ايران را مناطق خشك و نيمه‌خشك تشكيل مي‌دهند كه متوسط بارندگي سالانه آنها كمتر از 150 ميليمتر مي‌باشد. علاوه بر اين متوسط نزولات جوي از ميزان تبخير كمتر می باشد و مقدار بارندگي نيز نامنظم و غيرقابل پيش‌بيني مي‌باشد. بنابراين يكي از مهم‌ترين محدوديت‌هايي كه در اكثر مناطق كشور ما هست، مشكل كم‌آبي می باشد (خليلي و همكاران، 1389).

در ايران كشت ذرت در سال‌هاي اخير رونق يافته و بهره گیری از آن در تغذيه دام و طيور و مصارف صنعتي مورد توجه قرار گرفته می باشد. از طرفي تأمين آب مورد نياز در مراحل خاص رشد رويشي و زايشي اين گياه كه نسبت به تنش خشكي در مراحل مختلف رشد حساس مي‌باشد، از اهميت خاصي برخوردار می باشد. عملكرد دانه در گياه ذرت كه متأثر از ساير صفات زراعي مي‌باشد، شديداً تحت تأثر عوامل محيطي قرار مي‌گيرد که تنش خشكي و عناصر غذايي از مهم‌ترين اين عوامل مي‌باشند (سليسپور و همكاران، 1388).

 چگونگي مقابله گياه با تنش خشكي

مقاومت به خشكي عبارت از توانايي گياه در مقابله با دوره‌هاي خشكي می باشد و يك خصوصيت پيچيده مي‌باشد. جهت مقابله با خشكي سه فرآيند عمده در گياهان هست که شامل اجتناب از خشکي،فرار از خشکي و تحمل به خشکي مي باشند. ساده‌ترين راه سازگاري گياه به شرايط خشك، فرار از خشكي می باشد. اين مكانيسم خاص برخي گياهان يكساله مناطق خشك و بياباني می باشد. اين گياهان در واقع هيچ فرآيندي جهت مقابله با تنش خشكي ندارند و اصولاً مقاوم به خشكي نيستند، بلكه فقط اين توانايي را دارند كه خود را از معرض تنش برهانند. برخي گياهان ديگر با حفظ توازن رطوبتي و پتانسيل بالاي آب، در بافت‌هاي خود، در واقع از تنش خشكي اجتناب مي‌كنند، ولي بعضي ديگر از گياهان توانايي تحمل تنش را دارند. اين گياهان قادرند كه در پتانسيل‌هاي پايين آب نيز به حيات خود ادامه دهند (شبان، 1386).   

 

 

1-1- تاريخچه و سطح زير كشت ذرت در ايران

ذرت تا قبل از سال 1492 كه قاره‌ي آمريكا كشف گردید در آسيا، اروپا و افريقا بعنوان يك گياه زراعي شناخته نشده بود (كريمي وهمکاران، 1375). اظهارنظرهاي متعددي در خصوص منشأ آن ابراز شده می باشد و به احتمال زياد مبدأ آن مكزيك و آمريكاي مركزي و همچنين كشورهاي آمريكاي جنوبي مانند پرو، بوليوي و اكوادور بوده می باشد. طبق نتايج كاوش هاي بعمل آمده مشخص شده می باشد كه حدود 3000 سال قبل از ميلاد اين گياه در پرو كشت مي‌شده و همچنين نوع وحشي آن بنام ذرت آندن[1] يا ذرت مكزيكي حدود 5600 سال قبل در مكزيك كشت مي‌شده می باشد. كريستف كلمب در نوامبر 1492 ذرت را در حوالي كوبا نظاره كرده كه به وسيله‌ سرخ‌پوستان قبيله‌ ماهيز كشت مي‌شده می باشد و از دانه آن تغذيه مي‌كردند كه در حقيقت نام گياه نيز از نام همين قبيله اقتباس شده می باشد. اين گياه بعد از سفر دوم كاشف آمريكا در سال 1494 از كوبا به اروپا و آفريقاي شمالي برده شده و در اواخر قرن شانزدهم وارد آسيا گرديد (نورمحمدي و همکاران، 1377).  

در سال‌هاي اخير در نتيجه توجه شاياني كه به امر دامپروري و پرورش طيور به اقدام آمده و همچنين به علت استقبال زياد دامداران و پرورش‌دهندگان مرغان گوشتي و تخمگذار و نيز دامداراني كه به توليد و پرورش گاوهاي شيري و گوشتي پرداخته‌اند و از طرف ديگر نياز روزافزون كارخانجات صنعتي و حتي داروسازي به فرآورده‌هاي اين گياه، به سرعت سطح زير كشت آن در كشور افزايش يافته می باشد. با در نظر داشتن شرايط آب و هوايي بسيار مناسبي كه كشور ايران براي توليد ذرت دارا مي‌باشد، كشت آن به سرعت در كشور توسعه يافته می باشد.

سطح زير كشت ذرت در كشور حدود 245.000 هكتار كه بيشترين سطح زير كشت در فارس 100.000، خوزستان 43.000 و كرمانشاه 26.000 هكتار مي‌باشد. ميزان توليد ذرت دانه‌اي 6/1 ميليون تن توليد شده می باشد. متوسط عملكرد ذرت دانه‌اي 6726 كيلوگرم در هكتار مي‌باشد. بديهي می باشد با در نظر داشتن ارقام اصلاح شده موجود، عملكرد هكتاري پايين بوده و مورد قبول نمي‌باشد. با رعايت اصول مصرف بهينه كودي مخصوصاً مصرف كودهاي پتاسيمي به صورت سرك در خاك‌هاي تخليه شده نظير خاك‌هاي خوزستان و ساير نقاط كشور، به سهولت مي‌توان عملكرد هكتاري ذرت را تا حد پيش‌بيني شده در برنامه‌هاي چهارم توسعه و چشم‌انداز 20 ساله كشور افزايش داد (غيبي و ملكوتي، 1384).

 1-2- مشخصات گياه‌شناسي ذرت

ذرت با نام علمي  Zea Mags يكي از مهمترين محصولات خانواده غلات Poaceae مي‌باشد كه نام انگليسي آن Maize و آمريكايي آن Corn می باشد كه خصوصيات گياهي آن به توضیح زير می باشد (شريفي جهان تيغ، 1386).

 1-2-1- ريشه 

سيستم ريشه‌اي ذرت مانند گراس‌ها بر دو قسم می باشد 1) ريشه بذري كه در جنين بذر حضور دارد 2) ريشه‌هاي نابجا كه پس از مرحله جوانه‌زني از بافت ساقه منشأ مي‌گيرد اين گونه ريشه‌ها تحت عنوان ريشه‌هاي تاجي نيز نام برده مي‌شوند. ريشه‌هاي بذري متشكل از دو نوع ريشه اوليه و تعدادي ريشه‌هاي جانبي می باشد. ريشه‌هاي نابجا نيز پس از مرحله اوليه رشد سيستم اصلي ريشه را تشكيل مي‌دهد (خدابنده، 1374).

 1-2-2- ساقه

ذرت برخلاف بسياري از گراس‌ها داراي ساقه توپر بوده كه داراي تعدادي گره و ميانگره مي‌باشد. تعداد اين گره‌ها و ميانگره‌ها با در نظر داشتن ژنوتيپ و اثرات محيطي مي‌تواند بسيار متغير باشد برخي از گره‌هاي ساقه در بالاتر از زمين ولي نزديك به سطح خاك توليد ريشه‌هاي هوايي نابجا مي‌نمايد (خدابنده، 1374 و نورمحمدي، 1376).

 

1-2-3- برگ  

از هر گره ساقه يك برگ تشكيل شده که برگها به گونه متناوب در دو جهت كاملاً‌ مشخص قرار مي‌گيرند. هر برگ شامل پهنك و غلاف بوده و غلافها به دور ساقه مي‌پيچد. پهنك برگ داراي بافتي نرم بوده و در قسمت مياني آن رگبرگ اصلي قرار دارد. غلاف برگ داراي بافتي سخت‌تر بوده و رگبرگ مياني در آن كمتر مشخص می باشد (آقاعليخاني،1380).

 1-2-4- گل 

ذرت گياهي می باشد يكپايه كه گلهاي نر در گل تاجي و گل‌هاي ماده در بلال قرار گرفته‌اند ساقه اصلي و پاجوش‌ها در انتها به يك گل تاجي (Tassel) ختم مي‌شوند. انشعابات حاصل از گره‌هاي بالاي سطح خاك به گل آذين ماده يا بلال (Ear) منتهي مي‌گردد. از آنجايي كه در ذرت گل‌هاي نر و ماده، جدا از هم قرار مي‌گيرند و گرده‌افشاني راه طبيعي تكثير اين گياه مي‌باشد، دانه‌هاي گرده توسط جريان باد بر روي تارهاي ابريشمي منتقل شده و در آنجا جوانه زده و به طرف پايين خامه رشد نموده و پس از ورود به كيسه جنيني در طي جريان باروري دوگانه القاح مضاعف جنين ديپلوئيد (zn=20) و آندوسپرم تريپلوئيد (sn= 30) را در بذر شكل مي‌دهد (کريمي،1375).

 1-2-5- بذر   

بذر ذرت در اصل يك ميوه گندم می باشد كه شامل جنين، آندوسپرم، لايه آلئورون و بقايايي از پوشش بذر مي‌باشد كه توسط پريكارپ چسبنده‌اي محصور مي‌گردد.

جنين بذر ذرت داراي يك محور مركزي بوده كه از يك سو به ريشه اوليه و از سوي ديگر به نوك ساقه منتهي مي‌گردد. آندوسپرم در يك طرف انتهاي بذر ذرت قرار دارد كه فضاي زيادي را فرا مي‌گيرد كه به غیر از لايه خارجي آن مشتمل بر سلولهايي می باشد كه عمده آن نشاسته می باشد. دانه خشك ذرت حاوي 77% نشاسته، 2% قند، ‌9% پروتئين، 5% روغن، ‌5% پنتوزان و 2% خاكستر مي‌باشد كه اين خاكستر شامل نمك هايي نظير كلسيم، منيزيم، فسفر آلومينيم، آهن، سديم، پتاسيم و كلر مي‌باشد (نورمحمدي، 1376).

 1-3- مراحل فنولوژي 

مراحل رشد و نمو ذرت همانند ساير گياهان تابع شرايط آب و هوايي می باشد كه آگاهي از مراحل آن در ارزيابي نهايي ظرفيت عملكرد آن بسيار مهم مي‌باشد. مراحل رشد رويش و زايش بستگي به شرايط اقليمي خاص دارد كه مهمترين آنها درجه حرارت و رطوبت محيط می باشد كه براي آغاز يك مرحله بايد اين عوامل به مقدار كافي و مطلوب در اختيار گياه باشد (کوچکي و همکاران، 1373).

 1-3-1- مراحل رشد رويشي

1-3-1-1- جوانه‌زني

 جوانه‌زني بذر ذرت با جذب آب از خاك به ميزان 30% وزن بذر شروع مي‌گردد و اولين علامت خارجي آن ظهور ريشه‌چه از قسمت نزديك به انتهاي دانه می باشد و اين مرحله در شرايط مناسب و مطلوب طي 3- 2 روز بعد از كاشت اتفاق مي‌افتد. هنگامي كه بذر ذرت تحت شرايط رطوبتي و حرارتي مناسب براي جوانه‌زني قرار مي‌گيرد، فعاليت جنين سريعاً آغاز مي‌گردد و در اين مرحله آغاز ريشه به همراه غلاف اطراف خود (كلئوريز) جدار پريكارپ را باز كرده و خود را از بذر خارج مي‌سازد. سپس سطح كلئوريز را نيز شكافته و از آن خارج شده و در درون خاك رشد مي‌كند (خدابنده، 1374).

 1-3-1-2- سبز شدن

در خاك گرم و مرطوب يعني 20- 18 درجه سانتيگراد ذرت در طي 5 روز سبز مي‌گردد بعد از سبز شدن، گياهچه‌هاي ذرت در مدت كوتاهي از وابستگي مواد ذخيره‌اي در بذر مستقل شده و به مواد غذايي موجود در خاك و مواد فتوسنتزي وابسته مي‌گردد. با استقرار گياهچه‌ها، گياه سيستم ريشه‌اي ساقه و برگ‌هاي خود را تشكيل مي‌دهد (کريمي،1375). 

 1-3-1-3- مراحل طويل شدن سريع ساقه

در اين مرحله، افزايش در اندازه گياه ناشي از طويل شدن ساقه و توسعه برگهاي موجود می باشد. همراه با رشد ساقه، نقطه رشد به تشكيل برگهاي اوليه اضافي ادامه داده كه اينها در آينده به برگهاي اصلي گياه تبديل مي‌شوند. هنگامي كه تمام برگهاي اصلي گياه تشكيل گردید، رشد ساقه طويل و منشعب شده و نهايتاً به صورت گل تاجي جوان (Tassel) ظاهر مي گردد (کوچکي،1373).

 1-3-2- مراحل رشد زايشي

1-3-2-1- گلدهي

 ذرت مانند گياهاني می باشد كه براي گلدهي به روزهاي كوتاه نياز دارد و با كاهش طول روز رشد زايشي گياه آغاز مي‌گردد. در مدت بعد از اينكه تعداد نهايي برگها تعيين شدند، جوانه‌هاي اوليه گل تاجي و بلال نيز شكل مي‌گيرند در اثر رشد طولي ساقه، گل تاجي به طرف بالا هدايت مي‌گردد و جوانه‌هاي بلال نيز در چندين گره شروع به تشكيل شدن مي‌كنند ولي معمولاً يك بلال رشد و توسعه مي‌يابد با نزديك شدن بوته ذرت به ارتفاع نهايي بلال و گل تاجي به سرعت رشد مي‌كنند. مرحله ظهور گل تاجي و ظهور كاكل‌ها از بحراني‌ترين مرحله رشد و دوره مي‌تواند عملكرد نهايي ذرت را كاهش دهد، در ضمن در اين مرحله هجوم آفات و بيماريها آغاز و مي‌تواند باعث كاهش عملكرد ذرت گردد (خدابنده، 1374).

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 1-3-2-2- گرده‌افشاني

ذرت به گونه طبيعي، گياهي دگرگشن می باشد و گرده‌افشاني آن عموماً با باد صورت مي‌گيرد. به گونه معمول گرده‌افشاني ذرت 3- 2 روز بعد از ظهور كامل گل‌تاجي و خروج آن از غلاف شروع شده و براي چندين روز ادامه مي‌يابد وقتي دانه گرده روي كاكل قرار گيرد دانه گرده جوانه زده و توليد لوله گرده مي‌كند كه در طول ريشه كاکل رشد كرده و به طرف تخمدان حركت مي‌كند و به گونه معمول 800- 300 و به ندرت 1000 بذر در بلال تشكيل مي‌گردد (کوچکي و همکاران، 1373).

 1-3-2-3- مرحله پر شدن دانه 

پر شدن طي 60- 50 روز آخر دوره رشد و نمو ذرت اتفاق مي‌افتد. بلافاصله بعد از گرده‌افشاني ذرت يك دوره سريع تجمع ماده خشك در دانه‌ها شروع مي‌گردد كه 40- 30 روز طول مي‌كشد پر شدن دانه چندين روز بعد از اين نيز ادامه مي‌يابد ولي سرعت آن كاهش مي‌يابد در هر حال دانه‌ها معمولاً طي 10- 5 روز بعد از ظهور كاكل‌ها كاملاً پر مي‌شوند (نورمحمدي، 1376).

 1-4- خاك 

ذرت مانند گياهان پر توقعي می باشد كه در خاكهايي با بافت لومي، عميق، با نفوذپذيري مناسب و مواد آلي كافي و متعادل بودن عناصر غذايي بيشترين عملكرد را مي‌دهد.

ذرت در اغلب خاكها سازگاري دارد ولي در خاك هاي رسي سنگين و متراكم و خاك هاي شني بسيار سبك سازگاري كمتري داشته و به خاك هاي شور نيز حساس مي‌باشد. بهترين اسيديته خاك براي ذرت 7- 6 PH مي‌باشد. به گونه كلي ذرت زمين‌هاي سبك و شني را كه خوب كود داده شده باشد را بر زمين هاي رسي و سرد‌ ترجيح مي‌دهد (خدابنده، 1374). 

تعداد صفحه :127