گرایش : زراعت

عنوان : تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد ارقام جو

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد نراق

پايان نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد (M.Sc)

گرايش  زراعت

عنوان:

تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد ارقام جو در شرایط آب و هوایی حمیدیه

استاد راهنما:

خانم دکتر رقیه امینیان

استاد مشاور:

مهندس سعید ذاکر نژاد

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

چکیده: 1

فصل اول

1-1- مقدمه. 2

1-2- اهميت مصرف غلات.. 4

1-3- اهمیت مصرف جو. 5

1-4- ارزش غذايي جو. 7

1-5- وضعیت سطح زیر کشت و تولید جو در جهان، ایران و خوزستان. 10

1-5-1- نواحی کشت جو و جایگاه آن در جهان. 10

1- 6- اهميت تاريخ كاشت مناسب.. 17

1-7- عوامل اکولوژیکی مؤثر بر رشد جو. 19

1-7-1-  حرارت.. 19

1-7-2- رطوبت.. 20

1-7-3-  نور. 20

1-7-4- خاک.. 21

1- 8 – اهداف پژوهش.. 22

فصل دوم

2-1- تأثیر تاریخ کاشت مطلوب.. 24

2-2- تأثیر تاریخ کاشت و رقم بر عملکرد و اجزاء عملکرد. 25

2-3- عملكرد و اجزاء عملکرد. 30

2-3-1- تعداد سنبله در واحد سطح.. 31

2-3-2- تعداد دانه در سنبله. 33

2-3-3- وزن دانه. 35

2-4- روابط بین عملکرد و اجزاء عملکرد. 37

2-5- خوابیدگی.. 38

2-6- ارتفاع بوته. 42

فصل سوم

3-1- موقعيت جغرافيايي و وضعيت اقليمي محل اجراي آزمايش… 44

3-2- مشخصات فيزيكي و شيميايي خاك محل آزمايش… 44

3-3- روش آزمايش… 45

3-3-1- طرح آزمايشي.. 45

3-3-2- نقشه طرح آزمایش… 45

3-3-3- تيمارهای آزمایش… 45

3-4- مواد آزمایش… 46

3-4-1- رقم جنوب یا گلوریا 46

3-4-2- رقم 10سراسری.. 47

3-4-3- رقم نیمروز. 47

3-5- مراحل اجراي آزمايش… 48

3-6- خصوصیات مورد اندازه گیری.. 49

3-6-1- عملكرد بيولوژيكي.. 49

3-6-2- عملکرد دانه. 50

3-6-3- ضريب برداشت.. 50

3-6-4- تعداد سنبله در واحد سطح.. 50

3-6-5- تعداد دانه در سنبله. 50

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

3-6-6- وزن هزاردانه. 50

3-6-6- ارتفاع نهايي بوته. 51

3-6-7- ميزان خوابيدگي (ورس) 51

3-6-8- محاسبات آماری.. 52

3-6-8-1- تجزیه واریانس و مقایسه میانگین­ها 52

3-6-8-2- تجزیه همبستگی بین صفات.. 52

3-6-8-3- رسم نمودارها 52

فصل چهارم

4-1- عملکرد و اجزای عملکرد. 54

4-1-1- تعداد سنبله در مترمربع. 54

4-1-2- تعداد دانه در سنبله. 60

4-1-3- وزن هزاردانه. 63

4-1-4- عملکرد دانه. 66

4-1-5-  عملکرد بیولوژیکی.. 72

4-1-6- شاخص برداشت.. 75

4-1-7- ارتفاع گیاه 77

4-1-8- درجه خوابیدگی.. 81

4-1-9- وزن هکتولیتر. 84

4-2- روابط بين صفات.. 88

4-2-1- تعداد سنبله در مترمربع. 88

4-2-2- تعداد دانه در سنبله. 88

4-2-3- وزن هزار دانه. 89

4-2-4- عملکرد اقتصادی دانه. 90

4-2-5- عملکرد بیولوژیکی.. 90

4-2-6- شاخص برداشت.. 91

4-2-7- ارتفاع گياه 91

4-2-8- درجه خوابیدگی.. 91

4-2-9- وزن هکتولیتر. 92

4-3- تجزيه مؤلفه هاي اصلي.. 93

نتیجه گیری.. 97

پیشنهادات.. 98

فهرست منابع فارسی.. 99

فهرست منابع انگلیسی..

چکیده:

به­مقصود مطالعه اثر تاریخ کاشت و ارقام مختلف بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه جو آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی و در سه تکرار در سال زراعی 91-90 در اهواز به اجرا در آمد. در این آزمایش سطوح مختلف تاریخ کاشت شامل دهم آذر، بیست و پنجم آذر و دهم دی ماه و ارقام مختلف جو شامل جنوب، 10سراسری و نیمروز بود. مقایسات میانگین در پایان آزمایش در سطوح 1% و 5% به­وسیله آزمون چند دامنه­ای دانکن انجام گردید. بر اساس نتایج به­دست آمده اثر تاریخ کاشت بر روی صفاتی مانند تعداد سنبله در متر­مربع، عملکرد اقتصادی دانه، عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت و ارتفاع معنی­داری بود. با تأخیر در کاشت تعداد دانه در سنبله ، عملکرد بیولوژیکی، ارتفاع نهایی گیاه و درجه خوابیدگی کاهش و صفاتی مانند تعداد سنبله در متر­مربع، وزن هزار دانه، عملکرد اقتصادی دانه، شاخص برداشت افزایش پیدا نمود. اثر رقم در همه صفات بجز عملكرد بيولوژيك معنی­دار بود. بیشترین تعداد سنبله در متر­مربع، وزن هزار دانه و وزن هکتولیتر در رقم نیمروز حاصل گردید اما تعداد دانه در سنبله این رقم حدأقل بود. بیشترین عملکرد دانه و شاخص برداشت نیز در رقم جنوب نظاره گردید. نتايج تجزيه همبستگي نشان داد كه در بين صفات مختلف تعداد سنبله، عملكرد بيولوژيك و شاخص برداشت بيشترين همبستگي را با عملكرد دانه داشتند. نتايج حاصل از تجزيه مؤلفه هاي اصلي نشان داد كه  سه عامل اول بيشترين مقدار واريانس را به خود اختصاص دادند و سه مؤلفه جمعاً 99/93 درصد از كل تنوع را توجيه نمودند. همچنین نتایج نشان داد که تعداد سنبله و عملكرد دانه در  يك گروه قرار گرفتند. به­گونه کلی و با در نظر داشتن جمیع شرایط و نتایج به­دست آمده بهترین شرایط برای حصول حدأکثر عملکرد دانه جو تاریخ کاشت دوم و بهترین رقم، رقم جنوب تشخیص داده گردید و تعداد سنبله مهمترين جزء عملكرد بود. 

کلید واژگان: ارقام جو، تاریخ کاشت، عملکرد دانه

 

1-1- مقدمه

جو با نام علمی(Hordeum vulgare L.)  گیاهی می باشد با سازگاری وسیع و در مقایسه با گندم تحمل بیشتری به خشکی دارد. سطح زیر کشت آن در ایران حدود سه میلیون هکتار و تولید آن در حدود چهار میلیون تن می­باشد (بی­نام، 1998). جو نسبت به سایر غلات کم­ توقع­­تر بوده و در مقایسه با گندم به آب کم­تری نیاز دارد، به شوری ­­و قلیایی خاک متحمل­تر و احتیاجات غذایی کم­تری دارد. این گیاه دامنه انتشار و سازش اقلیمی وسیعی دارد و به دلیل برخوردار بودن از تنوع بالای ژنتیکی در شرایط کاملاً متفاوت آب و هوایی رشد می­کند، به­طوری­­که در هر دو نیمکره شمالی و جنوبی تا ارتفاع 5000 متری از سطح دریا کشت می­گردد. جو در مقایسه با گندم تحمل به خشکی و مقاومت به بیماری بیشتری دارد. در شرایط نا­مساعد محیطی و کمبود بارندگی عملکرد آن بیشتر از گندم می باشد و در مناطقی که به علت کوتاه بودن فصل رشد امکان کشت گندم نیست، کشت جو امکان­پذیر می باشد (بندیک، 2006). مجموع درجه حرارت مورد نیاز از زمان کاشت تا برداشت با در نظر داشتن خصوصیات ژنتیکی در حدود 3000-2500 درجه سانتی­گراد می باشد، دوره رشد جو از سایر غلات کوتاه­تر می باشد، به­طوری­که در نوع بهاره 70-60 روز و در نوع پاییزه 180 روز می باشد و این امر اهمیت آن را از نظر سرعت رشد در مقایسه با سایر غلات نشان می­دهد (پاراساد، 2008).

 

1-2- اهميت مصرف غلات

جمعیت کره زمین به صورت تصاعدی رو به افزایش می باشد، به­طوری­که جمعیت کره زمین از 2 میلیارد نفر در سال 1930 میلادی به 3/5 و 6 میلیارد نفر به ترتیب در سال­های 1990 و 2000 رسید و پیش­بینی می­گردد که این رقم در سال 2025 میلادی به 5/8 میلیارد نفر برسد (مجدم، 1376). بیش از 75 درصد جمعیت جهان در کشور­های در حال توسعه زندگی می­کنند که امروز با مشکل گرسنگی و سوء­ تغذیه دست به گریبان هستند، به­گونه­ای که 20 درصد جمعیت این کشور­­­ها دچار سوء تغذیه هستند (حق نیا، 1368). جهت فائق آمدن بر مشکل گرسنگی می­بایستی در 30 سال آینده 60 درصد به مقدار تولیدات کشاورزی خود بیفزایند (نورمحمدی، 1376). به­گونه­کلی بیش از 75 درصد انرژی و 50 درصد پروتئین مورد نیاز بشر از غلات تأمین می­گردد (حق پرست 1371). غلات، پایه اصلی تغذیه و بقاء بشر به­شمار می­­آیند (امام، 1383).

بر اساس گزارش سازمان خوار­بار جهانی ( (FAO در حال حاضر حدود 85 میلیون تن پروتئین در جهان مصرف می­گردد که حدود نصف این مقدار از غلات تأمین می­گردد (سالار دینی، 1372). بنابر­این پیش­بینی تأمین انرژی، پروتئین و ریز­­مغذی­ها الزامی می باشد. در حال حاضر 25 تا 30 درصد از جمعیت کشور ما از نظر میزان مصرف انرژی پروتئین و ریزمغذی­ها آسیب­ پذیر هستند و 10 درصد آنها دچار کمبود شدید مواد غذایی هستند، 25 درصد جمعیت هم بیش از نیاز مصرف می­کنند (مجنون حسینی، 1375).

اگر برنامه­های کنترل جمعیت هم به­صورت موفقیت­آمیز اجراء گردد در آینده نزدیک به علت افزایش جمعیت لزوم به­کار­­­­گیری شیوه­های جدید در افزایش تولیدات زراعی اجتناب ناپذیر خواهد بود. با گذشت زمان، افزایش میانگین تولیدات در واحد سطح و ازدیاد عملکرد پیچیده خواهد گردید (حق نیا، 1368). افزایش تولید از راه ازدیاد سطح زیر کشت عملی به­نظر نمی­رسد، به­همین دلیل تأکید بیشتر بر افزایش از طریق ازدیاد محصول در واحد سطح می باشد. پس با به­کارگیری ابزار­ها، اصول علمی، نتایج تحقیقات، اقدام به توصیه­های فنی مربوط به آزمون خاک، انتخاب ارقام پر­محصول، به­کارگیری اصول به­نژادی و به­زراعی و مصرف بهینه کود­های شیمیایی با در نظر گرفتن نیاز واقعی گیاه به عناصر غذایی عملکرد محصولات کشاورزی در واحد سطح در دیم­زارهای کشور را به نحو چشم­گیری افزایش خواهد داد (حق نیا، 1368) .

یکی از عمده­ترین معضلات تولید محصولات دامی، عدم وجود علوفه خوراکی کافی جهت تغذیه دام­ها می باشد. مراتع ایران با مساحتی بالغ بر 90 میلیون هکتار با حدود 10 میلیون تن علوفه خشک در سال می­تواند غذای 16 میلیون واحد دامی (22 درصد دام­های کشور) را تأمین ­کند (آیت الهی، 1377). در حال حاضر 56 میلیون واحد دامی متکی بر علوفه مراتع می­باشد. سطح زیر کشت جو نزدیک به دو میلیون هکتار و با تولید بیش از 3 میلیون تن در سال، بعد از گندم عمده­ترین محصول زراعی کشور می باشد.

1-3- اهمیت مصرف جو

از نظر سطح زیر کشت در دنیا، جو چهارمین گیاه پس از گندم، برنج و ذرت می باشد و 12 درصد کل تولید جهانی غلات را به خود اختصاص داده می باشد. متوسط سطح زیرکشت آن طی سال­های 1981 تا 2000 معادل 3/70 میلیون هکتار گزارش شده می باشد. سطح زیر کشت جو در مقایسه با سایر غلات معادل 38 درصد و سطح برداشت معادل 35 درصد می باشد. در اغلب کشور­های اروپایی سهم جو از نظر سطح زیر کشت در بین غلات بیش از 50-40 درصد می باشد) رادمهر قدیری، 1372) .

جو از غلات مهم ایران و جهان می باشد و در بین غلات به دلیل خوش­خوراکی و بر­خورداری از محتوای بالای انرژی قابل سوخت­و­­ساز دارای جایگاه منحصر به­فردی در تأمین انرژی مورد نیاز دام و طیور می باشد. (کوچکی و راشد محصل و صدر آبادی، 1376).

دانه جو از نظر ترکیبات شیمیایی اختلاف بسیار زیادی با دیگر دانه­های غلات ندارد، با این تفاصیل دانه­های جو به دلیل پوسته­ها دارای مقدار بسیار زیادی سلولز می باشد، مقدار چربی در دانه­های جو کمتر از ذرت و یولاف می­باشد و از نظر مواد غیر نیتروژنه و مواد معدنی اکثراً مشابه دیگر دانه­های غلات می باشد (ماسکیاندارو، 2008). بهترین خاک­ها برای كاشت جو، خاک­های لومی و رسی با زهکشی مناسب می­باشند، به­گونه کلی خاک­هایی که از حاصلخیزی کمتری برخوردارند به کشت جو اختصاص داده می­شوند (نلسون، 2007). جو در اکثر کشورهای تولید کننده آن سابقه طولانی دارد، این گیاه علاوه بر تغذیه دام در مصارف غذایی بشر و قنادی­ها کاربرد دارد. جو در بین غلات دانه­ریز چه در طول دوره جوانه زدن و چه در مراحل بعدی رشد خود متحمل­ترین گیاه نسبت به شوری می باشد (کوچکی و همکاران، 1376). جو برای تعداد زیادی از ساکنان نواحی سردسیر و خشک دنیای قدیم (به­خصوص خاورمیانه و شمال آفریقا) یک منبع غذایی مهم به­شمار می­رود. در دنیای جدید، جو اکثراً در تغذیه دام و در صنایع تخمیری به­کار می­رود (براون، 2008).

در حال حاضر در اغلب کشورها از آن در تهیه انواع نوشابه­های الکلی و غیر الکلی و نیز در کارخانه­جات نشاسته­سازی بهره گیری می­گردد (کارامونوس، 2005) و از مالت آن نیز در صنعت و دارو­سازی بهره گیری به­اقدام می­آید (نیکخواه، 1385). به­گونه کلی دانه غلات و مانند جو به لحاظ میزان پروتئین، در مقایسه با لگوم­ها و دانه­های روغنی فقیرتر می باشد و در این بین مهم­ترین اسید­آمینه مورد نیاز بشر که در غلات و مانند جو کمبود آن نظاره می­گردد، اسید آمینه لیزین می­باشد. اگر چه جو، یولاف و برنج نسبت به سایر غلات از این نظر غنی­ترند (چانی، 2005). از دیگر مزایای اقتصادی جو، امکان بهره گیری دو منظوره آن در زراعت می باشد. این امر به­دلیل رشد سریع آن بعد از چیدن یا چرا می­باشد (کافی، ژند، شریفی، 1379).

1-4- ارزش غذايي جو

دانه جو دارای 50 میلی­گرم کلسیم، 6 میلی­گرم آهن در 100 گرم می باشد، ارزش غذایی بعضی از ترکیبات دانه جو در مقایسه آن با دانه سایر غلات در جدول 1-1 آورده شده می باشد (گراهان، 2002).

  ارزن یولاف سورگوم جو برنج ذرت گندم چاودار
درصد آلوئید قابل دسترس 4/63 9/62 9/62 8/55 3/64
برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید