گرایش : زراعت

عنوان :  تأثیر كاربرد کولتیواتور و چند کشتی همزمان بر خصوصیات زراعی و زیست توده ذرت 


دانشگاه آزاد اسلامی
واحد نراق

دانشکده کشاورزی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M. Sc) در رشته کشاورزی گرایش زراعت

عنوان
تأثیر كاربرد کولتیواتور و چند کشتی همزمان بر خصوصیات زراعی و زیست توده ذرت در اصفهان

استاد راهنما:
دکتر محمد میرزاخانی

استاد مشاور:
دکتر رقیه امینیان دهكردي

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

به مقصود مطالعه چند كشتي همزمان لگوم‌های مختلف و كاربرد کولتیواتور بر عملکرد ذرت علوفه‌اي رقم 704 در سال 1392 در شرایط مزرعه‌اي واقع در منطقه ورزنه (اصفهان) مطالعه‌اي صورت پذیرفت. این مطالعه به صورت استریپ بلوک و در قالب طرح بلوك‌هاي کامل تصادفی در سه تکرارانجام گرفت. وکولتیواتور به عنوان فاکتور اصلی با سطوح 30، 60 سانتی‌متری ذرت وعدم کولتیواتور و چند کشتی ذرت با لگوم‌های مختلف به عنوان فاکتور فرعی، با کشت‌های مخلوط سویا + ذرت، ماش + ذرت، لوبیا چشم بلبلی + ذرت، یونجه + ذرت و کشت خالص ذرت در نظر گرفته گردید. نتایج نشان داد که کولتیواتور بر روی ارتفاع بوته، ارتفاع ساقه، طول پانیکول، ارتفاع بلال از سطح زمین و تعداد بلال در بوته مؤثر بوده و بالاترین عملکرد مربوط به عدم کولتیواتور می باشد اما در صفت‌های ارتفاع بوته و ساقه بالاترین عملکرد مربوط به کولتیواتور در 30 سانتیمتری ذرت می باشد. اما چند کشتی هم بر روی این پنج صفت مؤثر نبوده و ذرت خالص بیشترین عملکرد را دارا می باشد. عملکرد‌تر علوفه و عملکرد خشک علوفه و همچنین وزن خشک دانه‌ها کولتیواتور روی آنها مؤثر بوده به صورتی که بیشترین عملکرد مربوط به کولتیواتور در 30 سانتیمتری ذرت می باشد. اما چند کشتی بر روی عملکرد‌های‌تر علوفه و خشک علوفه و وزن خشک دانه‌ها مؤثر نبوده و بالاترین عملکرد را ذرت خالص دارا بود. در اکثر صفات، بالاترین عملکرد در فاکتور اصلی(کولتیواتور) مربوط به عدم کولتیواتور و در فاکتور فرعی(چند کشتی) مربوط به ذرت خالص بوده می باشد و همچنین کمترین عملکرد در کولتیواتور نیز در اکثر صفات مربوط به کولتیواتور در 60 سانتی‌متری ذرت می باشد. کولتیواتور بر صفات درصد نیتروژن و درصد پروتئین تأثیری نداشته اما چند کشتی برروی درصد نیتروژن و درصد پروتئین اثر داشته که بیشترین عملکرد مربوط به کشت‌های مخلوط ذرت با ماش می باشد. در مورد صفات تعداد برگ سبز در بوته و قطر ساقه، فاکتور‌های کولتیواتور و چند کشتی اثری نداشته با این تفاصیل بیشترین عملکرد به ترتیب مربوط به کولتیواتور در 30 سانتیمتری و ذرت خالص می باشد. کولتیواتور بر صفات تعداد ردیف در بلال، تعداد دانه در ردیف، تعداد دانه در بلال و وزن هزار دانه بدون تأثیر بوده به صورتی که کمترین عملکرد را کولتیواتور دیر هنگام و بیشترین عملکرد را عدم کولتیواتور داراست. اما چند کشتی بر صفت‌های تعداد دانه در ردیف، تعداد دانه در بلال، وزن هزار دانه و تعداد بلال در متر مربع اثر داشته که بیشترین عملکرد در تعداد دانه در ردیف و تعداد دانه در بلال مربوط به کشت مخلوط ذرت با لوبیا اما کمترین عملکرد را ذرت خالص دارا بود. در مورد صفات وزن هزار دانه و تعداد بلال در متر مربع نیز بیشترین عملکرد مربوط به ذرت خالص بوده می باشد. کولتیواتور بر روی شاخص برداشت بلال مؤثر بوده اما چند کشتی تأثیر نداشته و بیشترین عملکرد هم مربوط به کشت ذرت خالص و عدم کولتیواتور بوده می باشد اما در مورد شاخص باروری بوته برعکس کولتیواتور بدون تأثیر و چند کشتی تأثیر داشته و بیشترین عملکرد هم مربوط به ذرت خالص و عدم کولتیواتور بوده می باشد. فاکتور اصلی بر صفات مقدار کلروفیل، طول برگ، عرض برگ، مساحت برگ اثر نداشته و کمترین عملکرد را در همه این صفات مربوط به کولتیواتور در 60 سانتیمتری و اما چند کشتی بر صفات مقدار کلروفیل، عرض سطح برگ و مساحت برگ بلال مؤثر بوده که بالاترین عملکرد در مقدار کلروفیل مربوط به کشت مخلوط ذرت و یونجه با 86/26 می باشد ودر عرض سطح برگ بیشترین میانگین مربوط به ذرت و سویا با 31/8 سانتی‌متر می باشد و همچنین بیشترین مساحت برگ مربوط به کشت ذرت خالص با 5/420 سانتی‌متر مربع می باشد. با در نظر داشتن مطالعه‌ی انجام شده به نظر می‌رسد عملکرد صفات در کشت مخلوط به دلیل محدود شدن رطوبت و عناصر غذایی جواب عکس می‌دهد وهمچنین کولتیواتور دیر هنگام نیز باعث کاهش عملکرد می گردد وبهتر می باشد در صورت بهره گیری از کولتیواتور، در اوایل رشد ذرت(30 سانتیمتری) کولتیواتور زده گردد.

واژگان کلیدی: كاربرد کولتیواتور، چند کشتی همزمان، ذرت علوفه ای، لگوم ها.

فهرست مطالب

عنوان               صفحه

1-1- مقدمه ………12

1-2- تاریخچه و اهمیت اقتصادي.. 13

1-3- مشخصات گیاه شناسی.. 15

1-4- رشد و نمو ذرت… 16

1-4-1- کاشت تا سبز شدن. 17

1-4-2- سبز شدن تا ظهور گل آذین نر. 19

1-4-3- ظهور گل آذین نر تا رسیدگی.. 22

1-5- سازگاری.. 26

1-6- انواع ذرت… 27

1-7- هیبریدهای ذرت… 29

1-8- شناخت کشت مخلوط ونحوه ي بکارگیری آن در سیستم هاي کشاورزی.. 29

1-9- کولتیواتور و تأثیر آن بر سیستم زراعی.. 34

1-10- فرضیه ها 36

1-11- اهداف پژوهش.. 36

3-1-کولتیواتور. 38

3-2- چند كشتي همزمان. 41

3-3- چند کشتی همزمان با لوبیا 46

3-4- چند کشتی همزمان با سویا 50

3-5- چند کشتی همزمان با یونجه. 54

3-6- چند کشتی همزمان با ماش… 57

3-1- جایگاه جغرافیایی و شرایط آب و هوایی محل آزمایش… 61

3-2- مشخصات خاك محل آزمایش… 61

3-3 متغیرهاي جوي طی فصل رشد گیاه 61

3-4- طرح آزمایشی.. 62

3-5- خصوصیات ذرت هیبرید 704. 62

3-6- عملیات کاشت و داشت… 63

3-7- روش نمونه گیري و صفات اندازه گیري شده 63

3-8- تجزیه و تحلیل داده ها 64

4-1- ارتفاع بوته. 66

4-2- ارتفاع ساقه. 69

4-3- طول پانیکول………70

4-4- ارتفاع بلال از سطح زمین.. 71

4-5- تعداد بلال در بوته. 71

4-6- تعداد برگ سبز در بوته. 72

4-7- قطر ساقه. 76

4-8- عملكرد علوفه ذرت… 77

4-9- وزن تر بلال. 78

4-10- وزن‌تر ساقه و برگ ذرت… 79

4-11- بيوماس‌ کل ذرت… 79

4-12- وزن خشک ساقه و برگ ذرت… 84

4-13- وزن خشک بلال و پوست بلال. 85

4-14- وزن خشک چوب و پوست بلال. 86

4-15- عملكرد دانه. 87

4-16- تعداد ردیف در بلال. 88

4-17- تعداد دانه در ردیف… 92

4–18 تعداد دانه در بلال. 93

4-19- وزن هزار دانه. 94

4-20- تعداد بلال در مترمربع. 95

4-21- تعداد دانه در مترمربع. 96

4-22- شاخص برداشت بلال. 100

4–23 شاخص باروری بوته. 102

4-24- درصد نیتروژن. 103

4-25- درصد پروتئین.. 103

4-26- عملکرد پروتئین.. 104

4-27- عدد کلروفیل متر. 108

4-28- طول سطح برگ… 109

4-29- عرض سطح برگ… 109

4-30- مساحت برگ بلال. 110

5-1- نتیجه گیری کلی.. 112

5-2- پیشنهادات… 112

بر اساس یافته‌هاي این پژوهش پیشنهادات زیر براي مطالعات آتی ارائه می گردد: 112

منابع. 114

مقدمه

ذرت متعلق به تيره يPoaceae  و از غلات مهم مناطق گرمسير و معتدل جهان می باشد كه از نظر توليد جهاني بعد از گندم و برنج مقام سوم را به خود اختصاص داده می باشد. جمعيت رو به افزايش جهان با كمبود عمد‌ه اي در توليدات گياهي و غذاي مورد نياز مواجه می باشد. بنابراين براي تأمين غذا به گياهان زراعي پر محصولي مانند ذرت نياز دارد(Alyri et al., 2000). ذرت یکی از گیاهانی می باشد که به دلیل سازگاري بالا می تواند با گیاهان زیادي به صورت مخلوط کشت گردد. گزارش شده می باشد که 60 درصد ذرت کشت شده در مناطق گرمسیري آمریکاي لاتین بصورت مخلوط انجام می گردد(Francis and Decoteau, 1993). به گونه معمول کشت مخلوط غلات خصوصاً ذرت با حبوبات در سطح وسیعی از جهان انجام شده و تحقیقات زیادي روي آن صورت گرفته(Seran and Brintha., 2010). مطالعات نشان داده می باشد که در کشت مخلوط ذرت و سویا، ذرت عملکرد بیشتری نسبت به سیستم تک کشتی تولید کرده می باشد (Marchiol et al., 1992). ذرت به دليل قدرت سازگاري بالا مي تواند با گياهان زيادي به صورت مخلوط كشت گردد و به علت داشتن مواد قندي، نشاسته و عملكرد علوفه زياد يكي از مهمترين گياهان جهت توليد علوفه سبز، سيلو و دانه محسوب مي گردد(Yazdani et al., 2009). 60 درصد کشت ذرت در مناطق گرمسیری آمریکای لاتین به صورت زراعت مخلوط انجام می گردد(Francis and Decoteau,1993). كشت مخلوط غلات – بقولات و بويژه كشت ذرت با حبوبات يكي از معمو ل ترين انواع زراعت مخلوط می باشد (مظاهری، 1372). ذرت و لوبيا مانند گياهاني هستند كه سطح زير كشت بالايي را در كشور دارند و در اكثر مناطق به صورت تك كشتي توليد مي شوند. تحقيقات نشان داده می باشد كه كشت مخلوط اين دو گياه متعلق به دو خانواده بقولات و غلات، موجب افزايش توليد، حداكثر كارايي بهره گیری از منابع و نيز افزايش بهره وري سيستم كشت مي گردد (Chen et al , 2004).

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              
شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

1-2- تاریخچه و اهمیت اقتصادي

ذرت  با نام علمی Zea mays L گیاهی یک ساله از خانوادهي گندمیان می باشد که تاریخ دقیق پیدایش و کشت و کار آن کاملا مشخص نیست و اظهار نظرهاي متعدد در مورد منشاء آن ابراز شده می باشد (تاج بخش، 1375). نورمحمدي و همکاران (1376) به نقل از Brandoliny (1967) دو مرکز اولیه ذرت را در آمریکا نام برده‌اند:

الف- ناحیه‌ي شمالی خط استوا (آمریکا، مکزیک، آمریکاي مرکزي، کلمبیا و ونزوئلا)، یعنی نواحی که در آنجا اکثراً فرم هاي اولیه مکزیکی و گوآتمالایی دیده می گردد.

ب- ناحیه‌ي جنوب خط استوا (اکوادور، پرو، بولیوي، پاراگوئه، برزیل و آرژانتین)، یعنی نواحی که در آنجا اکثر فرم‌هاي اولیه‌ي پرو و بولیوي دیده می گردد.

مهمترین کشف در ارتباط با منشاء ذرت در دهه‌ي 1950 بود که فسیل گرده ي ذرت در عمق 70 متري در بلاس آرتس واقع در مکزیک یافته گردید و کارشناسان قدمت این دانه‌هاي گرده را 60 تا 80 هزار سال تخمین زده‌اند (میرهادي، 1380). درمورد مبدأ و تکامل ذرت هرگونه بحثی می گردد، بایستی ارتباط نزدیک بین ذرت، Tripsacum و Euchlaena در نظر گرفته گردد.

پس از کشف قاره‌ي آمریکا توسط کریستف کلمب در 1443، ذرت وارد اسپانیا گردید و از آنجا به ایتالیا، پرتغال و سایر کشورهاي اروپایی گسترش پیدا نمود. پرتغالی‌ها در اوایل قرن شانزده میلادي ذرت را وارد اندونزي، آفریقا، هندوستان و چین کردند. در اواخر قرن شانزده میلادي زراعت ذرت در چین صورت می‌گرفت، ذرت به دلیل ویژگی‌هاي زیاد خود به ویژه به دلیل قدرت سازگاري با شرایطی اقلیمی گوناگون بسیار زود در تمام دنیا گسترش پیدا نمود و مکان سوم را بعد از گندم و جو و برنج از نظر سطح زیر کشت به خود اختصاص داد (نورمحمدي و همکاران.، 1376). در مورد ورود این گیاه به ایران دو احتمال هست: الف- با حمله‌ مهاجمان پرتغالی به جزیره‌ هرمز و بندرعباس و تسلط بر نوار جنوبی ایران که در قرن دهم هجري شمسی و در زمان شاه اسماعیل صفوي رخ داد و بیشتر جنبه‌ي تجاري و فروش فرآورده‌هاي کشاورزي داشت، این گیاه به ایران وارد و در نواحی جنوبی که شرایط مساعد براي پرورش آن فراهم بود، پراکنده گردید.

ب- اطلاق کلمه‌ي (گندم مکه) به این گیاه در آذربایجان و بسیاري دیگر از مناطق ایران شاید به دلیل این می باشد که زائران خانه خدا در بازگشت از مکه این گیاه را به عنوان ره آورد به ایران آورده باشند و در نواحی گوناگون پراکنده شده باشد (میرهادي، 1380). با وجود اینکه کشت ذرت در ایران سابقه ي نسبتاً طولانی دارد، اما تا مدت‌ها مورد توجه قرار نگرفته و همیشه به صورت محصول حاشیه‌اي که ارزش چندانی نداشته کشت می‌گردید. ذرت براي اولین بار در سال 1352 در سطحی معادل 4 هزار هکتار به وسیله‌ي اداره‌ي کل مهندسی زراعی به مقصود تأمین خوراك دام و طیور کشت گردید (نورمحمدي و همکاران.، 1376). بیش از 500 نوع فرآورده‌هاي گوناگون از ذرت به دست می‌آید. موارد مصرف ذرت در تغذیه‌ي بشر و دام و طیور و مصارف صنعتی مانند نان آرد ذرت همراه با آرد گندم، دانه‌ي بو داده، کورن فلیکس، بلغور، کنسرو بلال و دانه‌ي ذرت، شربت قند، دکسترین، گلوتن خوراکی و خشک، آرد، چوب بلال جهت تغذیه دام و طیور، علوفه به شکل‌هاي مختلف و سیلو، کنجاله دانه، کنجاله‌ي جوانه‌ي ذرت، مالت و تهیه‌ي الکل هاي اتیلیک، بوتیلیک و پروتیلیک، استالدئید، اسید لاکتیک، استون و گلیسرول می باشد. همچنین ذرت در صنایع پارچه بافی، عایق سازي، ساخت کاغذ دیواري و مقواسازي هم کاربرد دارد (میرهادي، 1380). از یک صد کیلوگرم دانه‌ي ذرت بعد از جدا کردن جنین، 77 کیلوگرم آرد یا 44 لیتر الکل یا 63 کیلوگرم نشاسته و یا 71 کیلوگرم گلوکز بدست می‌آید. مضافاً اینکه از جنین همین مقدار دانه 8/ 1کیلوگرم تا 7/2 لیتر روغن و 6/3 کیلو گرم کنجاله به دست می‌آید (نورمحمدي و همکاران.، 1376). از چوب بلال ذرت سلولز به دست می‌آید که در ساخت پارچه فیبري، فیلم عکاسی، فیبر سلوفان و مواد پلاستیکی مصرف دارد (میرهادي، 1380). ازچوب بلال آن جهت تولید قطران زغال سنگ و فورفورال که در صنایع رنگ و لاستیک سازي به کار می‌رود بهره گیری می گردد (نورمحمدي و همکاران 1376).

1-3- مشخصات گیاه شناسی

ذرت داراي ریشه‌هاي افشان قوي و انبوه و در عین حال سطحی می باشد که می تواند به استقامت گیاه کمک کند. ریشه اولیه ذرت که بعد از جوانه زدن بذر تولید می گردد، 3 تا 5 عدد می باشد و در عمق 3 تا 5 سانتی‌متر خاك ریشه‌هاي ثانویه به تعداد زیاد و در حدود 20 عدد از گره‌هاي در عمق خاك خارج می گردند (بحرانی، 1384). همچنین از گره‌هایی که در سطح خاك قرار دارند، ریشه‌هایی خارج شده و وارد خاك گشته و پس مجموعه ریشه‌ها بطرف عمق زمین و اطراف پراکنده شده و بتدریج بر طول آن‌ها اضافه می گردد که ممکن می باشد تا عمق 2 تا 3 متري خاك نفوذ نماید (کریمی، 1386). ساقه ذرت مانند سایر گیاهان تیره غلات بندبند و بدون انشعاب می باشد. این ساقه‌ها راست و داراي ارتفاع 2 تا 5 متر بوده که در شرایطی ممکن می باشد تا 6 متر نیز برسند. فاصله بین گره‌هاي ساقه متفاوت و ممکن می باشد 6 تا 20 سانتی‌متر باشد. بطور کلی طول آن به رقم یا زودرسی آن مربوط می باشد. قطر ساقه ذرت حدود 3 سانتی‌متر می باشد و حدود 8 تا 12 میان گره دارد که میان گره پایین ساقه کوتاه‌تر و میان گره بالاي ساقه بلندتر می باشد. برگ ذرت از محل گره‌ها خارج شده و از دو قسمت پهنک و غلاف تشکیل شده که غلاف به دور ساقه پیچیده شده می باشد. پهنک برگ بطول 30 تا 80 سانتی‌متر بوده و عرض آن در حدود 10 سانتی‌متر و ضخامت آن 2 میلی متر می باشد. تعداد برگ‌هاي ذرت بطور متوسط 12 تا 18 عدد می باشد. ارقام زودرس تعداد برگ کمتر و ارقام دیررس برگ بیشتري دارند(Ficher and Palmer.,1984) . گل‌هاي نر و ماده در ذرت جدا از هم اما بر روي یک پایه قرار دارند و پس ذرت گیاهی یک پایه می باشد. آرایش گل‌هاي ماده در محل گره‌ها و در کنار برگ و گل‌هاي نر در انتهاي ساقه قرار دارند، سنبله ماده از یک محور اصلی قطور تشکیل شده که روي آن سنبلک‌ها در ردیف‌هاي منظمی قرار گرفته‌اند (Duncan, 1984). هر سنبلک داراي دو گل می باشد که فقط گل بالایی بارور می گردد. مجموعه گل‌هاي ماده بوسیله غلافی که پوست بلال نامیده می گردد، پوشیده شده می باشد. از محل تخمدان گل‌ها میله بلند و باریکی به نام خامه خارج و از رأس پوسته دور بلال خارج می گردند. این میله‌ها که به کاکل ذرت معروف می‌باشند، براي تولید به مدت زمانی حدود 5 تا 10 روز احتیاج دارند. تعداد بلال‌ها در هر بوته بر حسب رقم متفاوت و از یک تا 12 عدد می باشد که طول هر بلال بین 1/5 تا 60 سانتی‌متر (بحرانی، 1384). گل‌هاي نر بصورت خوشه مرکب در انتهاي ساقه اصلی قرار داشته که در روي خوشه‌هاي متعدد آن دو سنبلچه بلند و کوتاه بصورت منظم قرار گرفته و هر سنبلچه داراي دو گل و هر گل داراي 3 پرچم می باشد. گرده افشانی بصورت دگرگشنی انجام می گردد و درصد کمی نیز ممکن می باشد خودگشنی صورت گیرد. پرچم‌ها می توانند مقدار زیادي گرده تولید کنند، که بوسیله باد به گل‌هاي ماده همان گیاه یا سایر پایه‌ها منتقل می گردند و بلافاصله بعد از قرار گرفتن روي کلاله شروع به جوانه زدن نموده و پس از 20 دقیقه فقط یک میله گرده به تخمدان می‌رسد (Ficher and Palmer, 1984). دانه ذرت میوه‌اي می باشد گندمه و رنگ آن بسته به ارقام مختلف متفاوت و از سفید، زرد، قرمز، ارغوانی تا سیاه تغییر می کند. وزن هزار دانه ذرت 100 تا 400 گرم می باشد (رستگار، 1383).

تعداد صفحه :139