این پژوهش به مقصود امکان سنجی پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی انجام گردید. هدف پژوهش آن بود که مشخص گردد آیا می توان در دانشکده مذکور آموزش مجازی را اجرا نمود و آیا اساتید و دانشجویان آمادگی لازم برای بهره گیری از این نوع آموزش را دارند یا خیر. روش پژوهش از حیث هدف، از نوع تحقیقات کاربردی و از لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات از نوع تحقیقات توصیفی- پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش شامل 1550 نفر دانشجوی کارشناسی ارشد و 50 نفر اعضای هیئت علمی در دانشکده فوق بود که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای 100 نفر از دانشجویان و با روش تصادفی ساده 30 نفر از اساتید به عنوان نمونه انتخاب گردیدند. ابزار مورد بهره گیری شامل دو پرسشنامه برای هر دو گروه بود. پرسشنامه های اساتید و دانشجویان به ترتیب دارای ضریب آلفای کرونباخ86/0 = α و 84/0 = α بودند. از گروه دانشجویان 90 نفر و از گروه اساتید 17 نفر پرسشنامه ها را به محقق عودت دادند. برای تجزیه و تحلیل یافته ها از آمار توصیفی و آمار استنباطی (خی دو) بهره گیری گردید. نتیجه این پژوهش حاکی از آن بود که هم از دیدگاه اساتید و هم از دیدگاه دانشجویان، به صورت بالقوه و با فراهم شدن بعضی زیر ساخت های لازم آموزش مجازی،امکان پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده هست و در زمینه بهره گیری از این نوع شیوه آموزشی آمادگی هر دو گروه برای تدریس و تحصیل در سیستم آموزش مجازی،در سطح بالایی می باشد ،ضمن آنکه اکثریت آنها موافقت خود را در این باره اعلام داشته اند.

فصل اول: کلیات طرح پژوهش

مقدمه:

جامعه را بشر ها می سازند وانسان ها را آموزش و پرورش. بی شک ارزشیابی جایگاه حال و آینده هر جامعه خود به خود با سیستم آموزش و پرورش آن ، مرتبط می گردد. شناخت اهمیت حیاتی آموزش و پرورش در تحقق یافتن آرمان های ملی ، موجب شده می باشد که همه کشورها آن را در ردیف های اول اولویت برنامه های ملی قرار دهند.(فیوضات،1382)

در واقع تعلیم و تربیت همراه با آفرینش بشر می باشد ،اما در گذرزمان بطور مستمر، شکل وروش ارائه آن در حال تغییر بوده می باشد. در دوره گذر از عصر صنعتی به عصر اطلاعات و ارتباطات، تعلیم وتربیت نسبت به دوران های گذشته ،هم از لحاظ کمیت وهم کیفیت و سرعت ارائه، بطور چشمگیری دچار تحول شده می باشد. مانند عواملی که منجر به این تحول شده می باشد، فناوری اطلاعات [1]، پدیده انفجار اطلاعات ، رواج نشر الکترونیکی واهمیت یافتن ارتباطات دوجانبه و چند جانبه می باشد.از آنجا که فناوری با سرعت پیش می رود و زندگی ما را تغییر می دهد، بایستی چاره ای بیندیشیم تا بتوانیم خود را با آن وفق دهیم و آنرا در کنترل خود نگهداریم.دنیا به سرعت در حال تغییر می باشد و روش های سنتی آموزش با اطلاعاتی بیش از توان مقابله خود روبروست.(امیر تیموری و رحمانی ،1386)

رسالت سازمان ها به خصوص در این عصر،همگام سازی خود با سرعت تغییر و تحول در این دوره می باشد.آموزش و پرورش آینده مبتنی بر دانایی و قوه تفکر و قدرت خلاقیت می باشد.نوآوری ها،آموزش انفرادی،بهره گیری از دانش و فناوری پیشرفته ،آموزش از راه دور،بهره گیری از کامپیوتر و اینترنت و…مانند ویژگی های آموزش و پرورش در قرن 21 خواهد بود.(عطاران،1383)

قرن بیست و یکم قرن دانایی و قرن تغییر از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی می باشد. در این قرن ما شاهد دنیایی خواهیم بود که راهبری آن را فناوری اطلاعات بر عهده خواهد داشت .این امر چالش های مهمی را برای کشورهای در حال توسعه ایجاد خواهد نمود که از لحاظ فناوری اطلاعات با دنیای توسعه یافته فاصله دارند.

از طرفی کشورهایی مثل ایران که در جهت نیل به خودکفایی همه جانبه کوشش می کنند، نه تنها به کسب فناوری اطلاعات نیاز دارند بلکه بایستی از مرحله مصرف تکنولوژی به تولیدکنندگی برسند. شرط تحقق این سیاست راهبردی، تامین و تربیت نیروی انسانی مجرب ومتخصص می باشد و این وظیفه سنگین در مرحله اول بر عهده نظام های آموزشی ، به ویژه آموزش و پرورش می باشد .

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

به علاوه نهادهای آموزشی مانند دانشگاه ها از بزرگ ترین تولیدکنندگان، اشاعه دهندگان وذخیره کنندگان اطلاعات و دانش اند و اگر کوشش مناسبی جهت بکارگیری صحیح فناوری اطلاعات و محور قرار دادن آن در برنامه توسعه انجام گردد، نظام های آموزشی خواهند توانست یکی از بزرگ ترین منابع پرورش نیروی انسانی ماهر برای کسب و بهره برداری از فناوری اطلاعات باشند و از این دیدگاه بزرگ ترین فرصت را برای رشد و توسعه بنیادین کشور فراهم سازند.به همین دلیل توسعه فناوری اطلاعات در نظام های آموزشی نه فقط یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر می باشد و گام مهمی در اصلاحات نظام های آموزشی، به شمار می رود.(عبادی ،1383)

پدیده فناوری اطلاعات [2]بیش از یک دهه می باشد که در عرصه تعلیم وتربیت پانهاده ونظام های آموزشی را نیز به چالش فراخوانده می باشد. مهم ترین خصوصیت و ویژگی فناوری اطلاعات و ارتباطات در دسترس قرار دادن آن برای همگان در کم ترین زمان ممکن با حداقل هزینه ها در همه زمان ها ومکان ها می باشد. نهاد آموزش و پرورش که می توان آن را هسته اطلاعات ودانایی دانست، در کشورما به علت توسعه کمی آموزش و پرورش و در نظر داشتن مولفه های دینی وملی از ارزش بالاتری برخوردار می باشد. گسترش فناوری اطلاعات و بهره گیری از ابزارها ومفاهیم جدید ، موجبات بسط اطلاعات ودسترسی آسان وکم هزینه را برای فراگیران به روش آن لاین فراهم می کند و زمینه تبادل سریع اطلاعات وتعاملات فرهنگی را میسر می سازد. بی شک یکی از مهم ترین دستاوردهای توسعه فناوری اطلاعات، تحول درعرصه آموزش و پرورش می باشد. کلاس های مجازی، مدارس مجازی ، مدارس هوشمند و دانشگاه مجازی وبطور کلی آموزش مجازی از ظرفیت ها و قابلیت های قابل اتکا برای توسعه این مهارت ها می باشد. اگرچه فناوری اطلاعات دیری نیست که عرصه تعلیم و تربیت را متاثر ساخته می باشد، اما آن چیز که واقعیت دارد این می باشد که این تحولات به سرعت همه مولفه های آموزش و پرورش را تحت تاثیر قرار می دهد.(عبادی،1383).

فناوری اطلاعات و ارتباطات ، آنچنان پتانسیل حضور در عرصه های گوناگون بشری دارد که بی تردید می توان آن را نماد ظهور یک موج تمدنی جدید دانست . فناوری های جدید کلیه جنبه های زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده و نظام های آموزشی را در برگرفته می باشد.(مهر محمدی ،1383)

با در نظر داشتن سرعت، عمق و گستردگی این تحولات نمی توان به انتظار نشست، بلکه بایستی با بهره گیری از مطالعات وتجارب دیگران و با اتکا بر فرهنگ و منابع بومی راه بهره گیری از تجارب بشری را فراهم نمود.به این ترتیب برای نیل به رفاه فردی و اجتماعی خود، نیاز به استقبال و خوشامدگویی به آموزش الکترونیکی [3]یا مجازی داریم.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

آموزش مجازی [4]مطمئناً تمامی اشکال آموزش و یادگیری در قرن بیست و یکم را متحول خواهد ساخت و اینترنت محوراساسی تحولی می باشد که آموزش مجازی را به وجود آورده می باشد.(گریسون واندرسون،2003)

می توان گفت رقابتی بی سابقه در جهان سر گرفته می باشد تا کشورها، نظام های آموزشی خود را هر چه بیشتر به مظهر تحولات قرن بیست و یکم مزین کنند و با در نظر داشتن ظرفیت فناوری های جدید، به رفع نارسایی ها و بهبود کیفیت و آموزش و پرورش همت گمارند .یکی از روش های جدید و کارآمد برای گسترش آموزش و ایجاد امکان فراگیری برای همه افراد مشتاق درهرزمان ومکانی ، بهره گیری از امکانات و مزایای شبکه اینترنت و آموزش مجازی می باشد. (مهر محمدی،1387)

آموزش مبتنی بر وب که متعاقب ورود اینترنت به دنیای آموزش ایجاد گردید، در دهه اخیر در اکثر کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، گسترش چشمگیری پیدا کرده می باشد، زیرا که توانسته مشکلاتی را که آموزش سنتی ، قادر به حل آنها نبود، مثل معضلات مربوط به کلاسهای بزرگ و پرجمیعت و فراگیران مناطق دور را حل کند. شاید بهترین مزیت آن برای فراگیران، تعامل پویا و برنامه زمانی انعطاف پذیر می باشد.

آموزش مبتنی بر وب بخاطر داشتن تعامل پویا ، مقدار زیادی از اطلاعات را از طریق تعاملات گوناگونی که باعث ایجاد یک محیط اکتشافی برای فراگیران می گردد، ارائه می دهد و نیز فرصت هایی را برای فراگیران فراهم می کند تا به کشف و یافتن بپردازند و بر اساس نیازهای خود یاد بگیرند. این نوع آموزش از طرفی نیز این امکان را به آنان می دهد که محتوای دوره را از طریق شبکه یارانه ای در هر زمان و مکانی مطالعه نمایند.(شری[5] ،2005)

آموزش مجازی در ایران صنعتی نوپا در زمینه تکنولوژی آموزشی از راه دور می باشد، اما لازم می باشد تا مراکز و موسسات آموزشی بویژه دانشگاه ها با بهره گیری از الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی کشور، در زمینه طرح محیط های آموزش مجازی بر اساس استانداردهای بین المللی، همت گمارند.(عاصمی ،1385).

این پژوهش با هدف امکان سنجی پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی و ارائه راهکارهای مناسب و مفید در این زمینه در کوشش می باشد تا گامی هر چند کوچک در راستای بهره وری این دانشگاه از دنیای مجازی، بردارد.

اظهار مسئله:

با ورود فناوری های جدید در عرصه های فردی و اجتماعی ، آموزش و پرورش نیز از این پدیده در امان نمانده می باشد و شاید انقلابی آرام در حال شکل گرفتن می باشد که اساس آموزش و پرورش سنتی را نشانه رفته و با خود، فرصت های جدید یادگیری را به همراه دارد. می توان گفت بسیاری از اهداف آموزش و پرورش که بعضاً به عنوان یک آرمان غیر قابل دسترس، تلقی می گردید، اینک با توسعه فناوری های جدید ارتباطات و اطلاعات به ویژه اینترنت ، در آستانه تحقق می باشد. مانند این اهداف که تا کنون تقریباً به صورت دست نیافته باقی مانده می باشد، در نظر داشتن استعدادهای فردی فراگیران و ایجاد زمینه مناسب برای رشد همه جانبه استعدادهای آنان می باشد. هم اینک فناوری این ادعا را دارد که در فرایند یادگیری ، در نظر داشتن استعدادها را مبنای فعالیت خود می داند، یعنی در فرایند یاددهی و یادگیری ، محور و مسئول ،یادگیرنده می باشد.از دیگر دستاوردهای فناوری های جدید در آموزش، می توان به تقویت روحیه جست وجوگری و تحقق پرسشگری ،بهره گیری از ابزارها و وسایل چند رسانه ای و متعاقب آن لذت بخش تر شدن، موثرتر شدن و کاربردی ترشدن آموزش، تحقق آموزش مادام العمر ،یعنی آموزش بدون محدودیت زمان و مکان ودسترسی به منابع متعدد و متنوع ، تصریح نمود.(عبادی ،1383)

با پیدایش و گسترش فناوری اینترنت در طول دهه 1990، وسیله جدید و قدرتمندی در اختیار موسسات عالی بویژه دانشگاه ها قرار گرفت که با آن هم بتوانند به مقاصد خود نایل آیند و هم محیط های یادگیری-یاددهی پویا و جدیدی را ایجاد نمایند و علاوه بر آن بتوانند جوابگوی مسایلی زیرا تقاضای روزافزون برای آموزش عالی ، بکارگیری نیروی انسانی زیاد برای امور اداری و سایر امورات، صرف هزینه های هنگفت تحصیلی ، نیاز به تمایل فراگیران جهت دسترسی غیر حضوری به مطالب ، محدودیت های زمانی و مکانی آنان و معضلات ناشی از حضور اجباری و به موقع در کلاس های درس و… باشند.(نیومن[6]،2003)

در واقع دنیای اینترنت، دنیای تحقق رویاها و حل معضلات لاینحل و دیرینه آموزش و فرصت های جدید یادگیری می باشد. با ورود اینترنت به دنیای آموزش و خلق آموزش مجازی این امکان، فراهم گردید که فراگیران بتوانند در حالیکه در پشت رایانه شخصی خود نشسته اند،در کمترین زمان و بیشترین سرعت،به محتوای آموزشی مورد نیاز خود دست یابند.(رحمانی ،1384)

امروزه وب جدیدترین فناوری های بازسازی را ارائه می دهد و دهکده جهانی را گسترش داده می باشد.در یک کلام آینده در این می باشد که چقدر بتوان ارزش اینترنت را تشریح نمود.(بست[7]،2001)