عنوان : مطالعه ساختار و محتوای انواع نامه در دوران قاجار

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد بردسیر

پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد رشته ادبیات فارسی

عنوان:

مطالعه ساختار و محتوای انواع نامه در دوران قاجار

استاد راهنما:

دکتر محمد رضا براتی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چكيده………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 1

n  فصل اول : كليات  …………………………………………………………………………………………………………………….. 2

درآمد………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 4

1-1 اظهار مساله…………………………………………………………………………………………………………………………………. 4

1-2 پیشینه پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………… 4

1-3 فرضيه هاي پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………. 7

1-4 اهداف و كاربرد پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 8

1-5 روش شناسی پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….. 4

1-5-1  نوع روش تحقيق………………………………………………………………………………………………………………… 4

1-5-2  روش گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………………….. 6

1-5-3  روش تجزيه و تحليل………………………………………………………………………………………………………….. 7

n فصل دوم :  مبانی نظری پژوهش………………………………………………………………………………………………… 7

درآمد………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8

2-1  نامه و نامه­نگاری در ادبیات…………………………………………………………………………………………………….. 8

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-1-1  نامه………………………………………………………………………………………………………………………………………. 4

2-1-2  نامه­نگاری ( ترسّل)………………………………………………………………………………………………………… 6

2-1-3  منشآت………………………………………………………………………………………………………………………………… 7

2-2   نگاهی اجمالی به انشا، نامه­نگاری و نثر فارسی از آغاز تا عهد قاجار…………… 10

2-2-1 انشا و نامه نگاری پیش از ظهور اسلام…………………………………………………………………….. 4

2-2-2  انشا و نامه نگاری پس از ظهور اسلام……………………………………………………………………… 6

n فصل سوم:  در تاریخ نثر و منشآت فارسی در عهد قاجار……………………………………………………… 78

درآمد………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8

3-1 انواع نثر در عهد قاجار……………………………………………………………………………………………………….. 8

3-1-1  تعریف نثر……………………………………………………………………………………………………………………………. 4

3-1-2  انواع نثر در عهد قاجار……………………………………………………………………………………………………….. 6

3-2 معرفی مهم­ترین نمونه­های نامه، منشآت و ترسل در عهد قاجار………………………. 10

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

3-2-1  نامه ها و منشات قائم­مقام فراهانی………………………………………………………………………….. 8

3-2-2  نامه­ها و منشات عهد ناصری ( نامه­های ناصرالدین شاه و امیرکبیر)……………. 8

3-2-3  ترسل منشی خویی……………………………………………………………………………………………………………. 8

3-2-4  بدایع­نگاری ( محمدابراهيم نواب تهرانى ِ بدایع نگار)……………………………………….. 8

3-2-5  نثر و نامه­نگاری مشروطه خواهان……………………………………………………………………………… 8

n فصل چهارم : مطالعه ویژگی های ادبی وسبکی نامه های عهد قاجار…………………………………….. 7

درآمد………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8

4-1 ویژگی­های زبانی، نگارشی و دستوری نامه­های عهد قاجار……………………………………… 8

4-1 -1 تنوع سبک های نامه نگاری……………………………………………………………………………………….. 8

4-1 -2 نثر ساده  و زبان محاوره……………………………………………………………………………………………… 8

4-1 -3 طنز………………………………………………………………………………………………………………………………………. 8

4-1 -4  کاربرد واژگان و اصطلاحات بیگانه………………………………………………………………………….. 8

4-1 -5 جمله­بندی دستوری………………………………………………………………………………………………………. 8

4-1 -6 کاربرد متفاوت یا اشتباه افعال، اسامی و حروف………………………………………………….. 8

4-1 -7 نگارش نامۀ سرگشاده……………………………………………………………………………………………………. 8

4-2  صور خیال و آرایه های ادبی در نامه های عهد قاجار……………………………….. 8

4-2-1  حسن مطلع………………………………………………………………………………………. 8

4-2-2 سجع…………………………………………………………………………………………………. 8

4-2-3  تضمین…………………………………………………………………………………………….. 8

4-2-4  جناس……………………………………………………………………………………………… 8

4-2-5  جمع و تقسیم………………………………………………………………………………….. 8

4-2-6  ضرب المثل………………………………………………………………………………………. 8

4-2-7  کنایه……………………………………………………………………………………………….. 8

4-2-8 دعا……………………………………………………………………………………………………. 8

4-2-9  تناسب الفاظ…………………………………………………………………………………….. 8

4-2-10 تشبیه و استعاره………………………………………………………………………………. 8

4-2-11  اغراق…………………………………………………………………………………………….. 8

4-2-12  مراعات نظیر…………………………………………………………………………………… 8

4-2-13  شاعری…………………………………………………………………………………………… 8

4-3 اثرگذاری و اثرپذیری ترسل و نامه­نگاری در عصر قاجاریه با دوره­های قبل و بعد…………. 8

4-3-1  درآميختگي نثر و نظم در نامه…………………………………………………………… 8

4-3-2 اظهار حکایت در متن نامه……………………………………………………………………. 8

4-3-3 مقایسۀ قائم­مقام فراهانی از دوره بازگشت (عهد قاجار) با سعدی از سبک عراق………. 8

4-3-4 ویژگی­های مشترک نامه­های قائم­مقام و نثر سعدی……………………………….. 8

n نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………………. 78

n نمودارها……………………………………………………………………………………………………………………………………… 78

n منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………………… 16

چکیده:

ترسّل و نامه­نگاری دوره­ى قاجار از سويى ادامه­ی نثر دوره­ی صفوى و نادرى می باشد و قلم­ها از تكلّف و مغلق­گويى تاريخ اوصاف نشان­ها دارند و از سوى ديگر، محققان، دوره ى قاجار را دوره ى بازگشت ادبى نيز بشمار آورده­اند. در اين پایان­نامه، نامه­های عهد قاجار از منظر ویژگی­های زبانی، نگارشی و دستوری و  صور خیال و آرایه های ادبی تجزیه و تحلیل شده می باشد. در این دوره درحالی که از منظر تاریخی، نثر فارسی در حال گذار از نثر مصنوع به نثر فنّی می باشد؛ از منظر فرهنگی، اجتماعی نیز نامه نگاری از انحصار شاهان، وزرا، ادیبان و اهل فضل خارج شده و عامه مردم نیز به نامه نگاری روی می آورد و بالاخره تحولات گوناگون اجتماعی سیاسی که از حکومت آقامحمدخان تا آغاز سلطنت پهلوی در ایران اتفاق افتاده می باشد در مجموع انواع نامه با سبک و محتوای بسیار متنوع و گوناگون نظاره می­گردد. تنوع سبک، بهره گیری از زبان محاوره، کاربرد واژگان و اصطلاحات بیگانه، تبدیل نثر مصنوع و فنی به نثر مرسل و روان امروزی از مهم ترین ویژگی­های زبانی و نگارشی و حسن مطلع، سجع ، تضمین (امثال و حکم، شعر، آیات و احادیث)، جناس، تشبیه و توصیف، مراعات نظیر، ضرب المثل، استعاره و مجاز، کنایه و ایهام از مهمترین آرایه­های ادبی نامه­های این دوره می باشد.

درآمد

اسناد و مکاتبات پیشینیان صرف نظر از اینکه یکی از ابزارهای مهم پژوهش در دوران مختلف تاریخ می باشد می­تواند برای شناخت زوایای گوناگون نثر فارسی و ارزیابی رشد آن نیز بسیار ارجمند باشد. اگرچه برای پاره­ای از دوره­ها، این­گونه اسناد اصلی کمیاب می باشد، اما می­توان با پژوهش و تفحص در متون مختلف به ویژه آثار ادبی و جنگ ها به تعداد زیاد­تری از این مدارک که بعضی هم مانند منشآت ادبی شمرده می شوند دست پیدا نمود. در ایران همچون بعضی از کشور های دیگر به علت های سیاسی و اجتماعی هیچگاه بایگانی ها یا مراکز حفظ اسناد وجود نداشته و اگر داشته در دسترس همگان نبوده و اصولاً چنین نهادهایی در ایران سابقه دیرینه­ای ندارد. شاید تغییر محل پایتخت در طی تاریخ و حملات اقوام مهاجم به این کشور چنین امری را ناممکن ساخته می باشد. اما خوشبختانه بعضی از نویسندگان ایرانی اصول اسناد یا محتوای آن را در ضمن آثار خود گنجانده­اندیکی از            یکی از گونه­های اصلی این اسناد و مکاتبات پیشینیان نامه­ها هستند. نامه­های باقیمانده از ادوار گوناگون‏ تاریخی، از انواع مهم نثر فارسی به شمار می­آیند و در مطالعات گوناگون ادبیات، زبان­شناسی، تاریخ، جامعه­شناسی، مردم­شناسی و غیره مهم و بایسته و شایسته ی مطالعه‏ و پژوهش می باشد. بعضی از این نامه‏ها که خوشبختانه‏ از توفان حوادث روزگار درامان مانده، اسناد و شواهد معتبری هستند که توانایی و ذوق نویسندگان و ادیبان نامداری که در طول تاریخ ادبیات کشورمان از شهرت و آوازه‏ای بلند برخوردار بوده و هستند را نشان می­دهند. از این رو این نامه­ها از نظر ادبی، تاریخی، اجتماعی و سیاسی، ارزش و اهمیت بسزایی دارند، و پرداختن به آنها در حیطۀ پژوهشهای ادبی و غیر از آن ضروری می‏نماید. در واقع « با مطالعه و مطالعه دقیق آنها به نکات و دقایق‏ دستوری، لغوی، چگونگی استعمال صنایع ادبی و سایر ویژگیهای سبک‏شناسی می‏توان دست پیدا نمود و از اسلوب اظهار در ترسّل و شیوه­ی نگارش مکاتبات‏ رسمی دیوانی که در دربارها رایج بوده، و همچنین‏ از سبک نگارش نامه‏های خصوصی ( اخوانیات) می‏توان آگاه گردید و در مطالعه سیر تطور و تحول نثر فارسی طی قرون و اعصار متمادی، اطلاعات ذی‏ قیمتی از این متون کسب نمود» ( مردانی، فیروز، ترسّل و نامه­نگاری در ادب فارسی، ص 37اگرچه امروزه ظهور فناوری­های جدید، امر مکاتبات بین افراد را محدود کرده می باشد اما در گذشته­های نه چندان دور و در عهد قاجار، نامه‏نگاری یکی‏ از عوامل مهم در تداوم ارتباطات رسمی و دوستانه تلقی می‏گردید. در این دوران به دلیل کمبود وسایل ارتباط جمعی از یک سو و گسترش سطح عمومی سواد از سوی دیگر باعث شده می باشد تا امورات‏ و احوالات افرادی از طبقات مختلف ( شاهان و شاهزادگان، طلاب و روحانیون، تحصیلکرده­های روشنفکر، شاعران و نویسندگان و حتی مردم عامی) مطرح، بلکه بسیاری از مسائل روز در نامه‏ها اظهار می‏گردید که در مکاتبات رسمی و اداری به دلیل‏ مسائل امنیتی و سری، کم‏تر به آن پرداخته می‏گردید. این پژوهش در کوشش می باشد تا با شناسایی نوع  نگارش، اصطلاحات و تعابیر ادبی به‏ کار رفته و اندیشه و مضامین انواع نامه­های برجای مانده از عهد قاجار، تأثیر و جایگاه نامه و نامه نگاری در رشد نثر فارسی را مشخص سازدبا        با مطالعه اسناد و نامه­های باقیمانده در کتابخانه­ها و موزه­ها که بسیاری از آنها در مطبوعات و مجلات باز نشر یافته­اند با حجم انبوهی از نامه­های دورۀ قاجاریه مواجه می­شویم، بعضی از این نامه­ها ، نامه­هایی می باشد که بین شاهان و وزرا مبادله می­شده می باشد ( مانند نامه­های قائم­مقام فراهانی و امیرکبیر به شاهان قاجار)، بعضی دیگر نامه­هایی می باشد که بین شاهان و روحانیت مبادله شده می باشد ( مانند نامه­های میرزای قمی به شاهان قاجار) بعضی از نامه­ها به مقصدهایی بیرون از ایران فرستاده شده­اند یا از مقاصدی از بیرون ایران دریافت شده­اند ( مانند نامه­های مبادله شده بین ناپلئون و شاهان قاجار) و بالاخره بعضی از دیگر نامه­ها که در بین افراد تحصیلکرده عادی مبادله شده می باشد و حاوی مضامین عاشقانه­­ و… می باشد.

تعداد صفحه : 177