با عنوان:مطالعه صرفه حاصل از مقیاس در مصرف مواد غذایی در ایران

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

دانشکده‌ی کشاورزی

پایان نامه­ی کارشناسی ارشد در رشته‌ی

اقتصاد کشاورزی

 

 

مطالعه صرفه حاصل از مقیاس در مصرف مواد غذایی در ایران

 

 

شهریور 1392

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

مطالعه صرفه حاصل از مقیاس در مصرف مواد غذایی در ایران

به کوشش

سعید مهرجو

در این مطالعه ارتباط ميان صرفه حاصل از مقیاس و مصرف مواد غذایی و مسکن در ميان خانوارهای روستایی ایران مطالعه گردید. عموماً در اقتصاد صرفه هاي حاصل از مقياس براي توليد مورد توجه بوده می باشد. حال ان كه در خصوص مصرف نيز چنين پديده‏اي مي تواند حايز اهميت و مورد بهره گیری باشد. صرفه حاصل مقياس در مصرف بطور مشخص به معني آن می باشد كه با اضافه شدن هر فرد به خانوار، مخارج مصرفی به نسبت کمتری افزایش می‏یابد. اهميت بهره گیری از مفهوم صرفه حاصل از مقياس در مصرف در حوزه اقتصاد رفاه مشهود می باشد. بدين مقصود، توابع مقیاس برای مواد غذایی و غیرغذایی و سیستم معادلات به ظاهر نامرتبط (SURE) مورد بهره گیری قرار گرفت. آمار و اطلاعات مورد نياز از داده هاي مربوط به 19786 خانوار طرح نمونه‏گیری هزینه و درآمد در سال 1390 به دست آمد. نتايج نشان داد صرفه­هاي حاصل از مقياس هم در گروه مواد غذايي و هم در گروه مسكن در كليه چارك­ها هست و خانوارها از اين پديده بهره­مند مي­باشند. به طوری که در گروه‏های كالايي مواد غذايي و مسکن ميزان اين صرفه با کاهش درآمد به ترتیب کاهش و افزایش می‏یابد. نكته حائز اهميت در نتايج آن می باشد كه صرفه هاي حاصل از مقياس در گروه مسكن به دليل عمومي بودن اين گروه كالايي بيش از گروه مواد غذايي بوده و اين موضوع در كليه چارك­ها نيز قابل نظاره می باشد. بر اين اساس، در راستاي افزايش اثربخشي سياست­هاي معطوف به بهبود شرايط رفاهي در سطح خانوارها، تمركز بر حمايت بر گروه مسكن و حمايت از مسكن خانوارهاي كم درآمد از اولويت بيشتري نسبت به تمركز بر گروه مواد غذايي برخوردار می باشد.

کلمات کلیدی: صرفه حاصل از مقیاس، مصرف مواد غذایی، SURE، خانوارهای روستایی، ایران

 

فهرست مطالب

 

 

عنوان                                                     صفحه

مقدمه. 2

1-1- سؤالات پژوهش. 8

1-2- اهداف. 8

1-3- فرضیات. 8

2-1- جایگاه مصرف در مفاهیم اقتصادی. 10

2-2- جایگاه رفاه در مفاهیم اقتصادی. 11

2-3- ارتباط مصرف با رفاه و فقر. 12

2-4- عوامل مؤثر بر مصرف. 14

2-5- عوامل مؤثر بر رفاه و فقر. 17

2-6- بعد خانوار، به عنوان عامل مشترک تأثیرپذیری سه مفهوم مصرف، رفاه و فقر   20

2-7- تبیین تأثیرگذاری بعد خانوار از طریق معیار صرفه‏های حاصل از مقیاس   24

2-8- اندازه‏گیری صرفه حاصل از مقیاس. 26

تئوری و روش پژوهش. 31

3-1- مواد و روش. 31

3-2- روش تخمین. 33

3-3- داده‏های مورد بهره گیری. 34

نتایج و بحث. 36

4-1- بعضی خصوصیات اجتماعی- اقتصادی نمونه مورد مطالعه. 36

4-2- تابع مقیاس کالاها و خدمات سبد مصرفی خانوارها. 41

4-2-1- مقیاس معادل OECD.. 43

4-3- تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالا و خدمات سبد مصرفی خانوارها در کل نمونه مورد مطالعه. 45

4-4- تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالا و خدمات سبد مصرفی خانوارها در چارک‏های مختلف درآمدی:. 49

نتیجه‌گیری و پیشنهادها. 61

منابع. 67

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان صفحه

 

جدول 4-1- بعضی از ویژگیهای اقتصادی-اجتماعی خانوارهای نمونه مورد مطالعه (سال 1390). 37

جدول4-2- متوسط هزینه کل، خوراکی و دخانی و غیرخوراکی سالانه یک خانوار روستایی: 1389و1390(ریال). 38

جدول4-3- متوسط درآمد سالانه یک خانوار روستایی به تفکیک انواع منابع تأمین درآمد (ریال): 1389 و 1390. 41

جدول 4-4: وضعیت کالاها و خدمات مورد بهره گیری در سطح خانوارهای روستایی بر اساس سطح تابع مقیاس. 43

جدول 4-4-1- بعد خانوار و سهم مواد غذایی و مسکن از مخارج خانوار در چارک‏های مختلف درآمدی با در نظر گرفتن شرایط OECD برای بعد خانوار.. 45

بعد خانوار. 45

جدول 4-5- نتایج برآورد مدل تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالاها و خدمات سبد مصرفی خانوارهای نمونه مورد مطالعه. 48

جدول 4-6- نتایج برآورد مدل تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالاها و خدمات سبد مصرفی خانوارهای چارک اول. 54

جدول 4-7- نتایج برآورد مدل تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالاها و خدمات سبد مصرفی خانوارهای چارک دوم. 55

جدول (4-8): نتایج برآورد مدل تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالاها و خدمات سبد مصرفی خانوارهای چارک سوم. 57

جدول (4-9): نتایج برآورد مدل تعیین درجه صرفه اقتصادی حاصل از مقیاس در کالاها و خدمات سبد مصرفی خانوارهای چارک چهارم. 58

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودار

عنوان صفحه

 

نمودار4-1- ترکیب هزینه‏های کل سالانه یک خانوار روستایی در سال 1390 (درصد)   38

نمودار4-2- متوسط هزینه‏های خوراکی یک خانوار روستایی. 39

نمودار4-3- متوسط هزینه‏های غیرخوراکی یک خانوار روستایی. 40

نمودار4-4- ترکیب درآمد کل یک خانوار روستایی در سال 1390 (درصد)   41

 

 

 

 

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 

 

 

فصل اول

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

 

مصرف به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی اقتصاد‏ کلان و چرخه اقتصادی، تأثیر مهمی در رشد و توسعه اقتصادی اعمال می‏کند. الگوی مصرف[1] نیز به عنوان یکی از مباحث اصلی نظریه مصرف، جایگاه ویژه‏ای را در نظریه‏های مربوط به رشد و توسعه اقتصادی به خود اختصاص داده می باشد. اکثراً مخارج مصرفی سهم بزرگی از درآمد ملی را به خود اختصاص می‏دهد و آن بخش از درآمد ملی که مصرف نمی‏گردد، به گونه منطقی پس‏انداز و سرمایه‏گذاری می‏گردد. بدین ترتیب بهینه‌سازی الگوی مصرف در اقتصاد کلان به گونه غیرمستقیم، به بهینه شدن سرمایه‏گذاری در سطح کلان اقتصادی مساعدت نموده و به منطقی شدن طریقه توسعه کمک می‌نماید. مصرف (خصوصی) عبارت از مخارج کل خانوار می باشد که از محل درآمد قابل تصرف، صرف خرید کالاها یا خدمات مصرفی می‏گردد (سیفی و علایی، 1388).

مصرف در اصطلاح اقتصادی، ارزش پولی کالاها و خدماتی که از سوی افراد خریداری و تهیه می‏گردد (اخوی، 1380). بعضی دیگر در تعریف مصرف می‏گویند: ثروت، منبع درآمد می باشد و درآمد خالص ( درآمد منهای استهلاک) به دو مقصود بهره گیری می‏گردد: بخشی از آن به انباشتن ثروت و پس‏انداز اختصاص می‏یابد و بخش دیگر، صرف تحصیل لذت می‏گردد. آن قسمت از درآمد که صرف به دست آوردن لذت می‏گردد، مصرف نام دارد (قدیری اصل، 1379).

در اقتصاد، مصرف دو گروه عمده خوراکی‏ها و غیر خوراکی‌ها را در برمی‏گیرد. خوراکی‏ها، شامل آشامیدنی‏ها، دخانیات، انواع نان، برنج، گوشت، لبنیات، روغن، میوه و سبزی و غیر خوراکی‌ها، شامل گروه‏های پوشاک و کفش، مسکن، اثاثیه منزل، بهداشت و درمان، حمل‌ونقل و ارتباطات، تفریحات و سرگرمی‏ها، خدمات فرهنگی و کالاها و خدمات متفرقه می باشد (محتشم دولتشاهی، 1376). به عبارت ساده، مصرف یعنی بهره‏گیری از چیزی برای برآوردن یک یا چند نیاز ذاتی. پس، شناخت شیوه‏های درست مصرف و رعایت آن و آشنایی با راه‏های درست بهره گیری از سرمایه و ابزار کار و لوازم زندگی، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد.

نگاهي به مطالعات انجام‌شده در مورد شيوه‌هاي مصرف اين نظر را تقويت مي‌كند كه شيوه‌ي مصرف، يك طريقه‌ي مصرف الگويي و دارای نمونه می باشد. الگويي بودن شيوه‌ي مصرف به اين معناست كه انتخاب كالاهاي مصرفي مادي و فرهنگي اگرچه يك انتخاب شخصي می باشد و فرد مستقيماً و با اراده و خواست خود در ميان كالاهاي مصرفي دست به انتخاب مي‌زند و آن فرد با در نظر داشتن درآمد و امكانات مالي، قدرت خريد، قيمت كالا، ذوق و سليقه و علائقش و نيز ارزش‌هايي كه به آن‌ها اتکا و عقیده دارد، دست به انتخاب مي‌زند اما از آن‌جا كه انتخاب شخصی تحت تأثیر عوامل و متغيرهایی همچون سن، جنس، محل تولد، نوع شغل، متغيرهاي سبك زندگي، پايگاه اجتماعي، طبقه‌ي اجتماعي، قشربندي اجتماعي و سایر متغيرهاي‏ اجتماعي اثرگذار بر شيوه‌ي تفكر، احساس و رفتار فرد می باشد. بنابراين انتخاب‌هاي شخصي وجه اجتماعي-فرهنگي پيدا مي‌كنند و در يك جامعه و متن يك فرهنگ، انتخاب‌هاي شخصي الگويي می‏شوند.

به گونه کلاسیک در بحث تقاضا و مصرف فرض می گردد که مصرف اعضای خانوار از یک کالای خاص یکسان می باشد و برای محاسبه مصرف سرانه از یک ماده غذایی در یک خانوار، مقدار آن بر تعداد افراد تقسیم می‏گردد. درحالی‌که در واقع چنین نیست و مصرف اعضای مختلف خانواده از یک ماده غذایی بسته به شرایط سنی و توزیع جمعیتی متفاوت می باشد. چنین واقعیتی مفهومی به نام صرفه حاصل از مقیاس در مصرف[2] به وجود می‏آورد. این مصرف به صورت متوسط بوده و پس کلی می باشد و قادر به ارائه اطلاعات در زمینه ماهیت و نحوه تأثیر بعد خانوار بر مصرف، هزینه‏های مربوط و تبعات ناشی از آن نیست (خلجی و همکاران، 1386).

نکته مهم در مصرف خانوار، عمومی یا خصوصی بودن کالاست. چنانچه کالایی عمومی باشد، به دلیل اشتراک در مصرف می‏تواند صرفه‏هایی را در خانوار در پی داشته باشد. از طرف دیگر اگر کالا خصوصی باشد، به دلیل عدم امکان اشتراک در بهره گیری، نمی‏توان صرفه مقیاس را برای آن متصور گردید. آماده کردن غذا موضوعی می باشد که می‏تواند خصوصی بودن آن را تحت تأثیر قرار دهد. بدین ترتیب که در فرایند آماده سازی غذا به گونه همزمان، یک ماده غذایی را برای چندین نفر آماده نمود. پس یک عضو خانوار با تخصیص وقت خود به آماده سازی غذا موجب صرفه‏جویی در خانوار می‏گردد. به گونه معمول افراد در خانوارهایی با اندازه و مصرف متفاوت زندگی می‌کنند. خانوارهای بزرگ از صرفه حاصل از مقیاس در مصرف بهره می‌برند. طبق یک گفته‌ی قدیمی، دو نفر ارزان‌تر از یک نفر زندگی می‌کنند. صرفه حاصل از مقیاس بر استاندارد زندگی تک‌تک اعضای خانوار تأثیر می‌گذارد. پس دانستن درجه صرفه حاصل از مقیاس در مقایسه‌ی سطح استاندارد خانوارهای با اندازه و مصرف مختلف، مهم و ضروری می باشد. یک خانوار کالاهای متنوعی مصرف می کند که این کالاها بر اساس عمومی و خصوصی بودن می‌توانند طبقه‌بندی شوند. کالاهای عمومی[3] می‌توانند باهم به وسیله‌ی چندین عضو خانوار بهره گیری شوند، به طوری که یک عضو بر دیگری اثر جانبی نداشته باشد. یعنی مصرف یک عضو از کالای عمومی تأثیری بر مصرف سایر اعضا ندارد. خدمات خانگی و کالاهای بادوام نمونه‌هایی از کالاهای عمومی هستند. برای مثال دو یا تعداد بیشتری از اعضای خانواده در بهره گیری از وسایلی همچون یخچال یا تلویزیون می‌توانند همان امکاناتی را داشته باشند که یک نفر به صورت جداگانه زندگی می کند و از این امکانات برخوردار می باشد. به کالاها و خدماتی که به صورت جداگانه به تک‌تک اعضای خانوار نسبت داده می شوند، کالاهای خصوصی[4] می‌گویند. صرفه حاصل از مقیاس در مصرف خانوارها عموماً ناشی از مصرف باهم کالاهای عمومی می باشد (کاکوانی،1997).

صرفه حاصل از مقیاس، نمونه بارز تأثیر بعد خانوار می باشد که می‏تواند هزینه خانوار و به نوبه خود وضعیت فقر در خانوارها را تحت تأثیر قرار دهد. هزینه سرانه مواد غذایی با افزایش اندازه، کاهش داشته می باشد که این خود ممکن می باشد ناشی از صرفه حاصل از مقیاس در مصرف مواد غذایی در ایران باشد که در نهایت به واسطه‏ی افزایش درآمد خانوارها، تغییر در قدرت خرید و مصرف دیگر کالاهای لوکس موجب افزایش رفاه آنان شده می باشد. اطلاعاتی از کشورهای ثروتمند و فقیر نشان می‏دهد که سرانه تقاضا برای مواد غذایی با افزایش اندازه خانوار، کاهش می‏یابد (دیتون و پاکسون، 1998). به گونه کلی ارزیابی هزینه‏های افراد خردسال با در نظر گرفتن اقتصاد مقیاس در یک خانواده، شرط لازم برای استنباط و مطالعه استانداردهای زندگی فردی بر اساس داده‏های مربوط به خانواده می باشد. عمده‏ترین منبع اقتصاد مقیاس، وجود کالاهای عمومی برای خانوارهاست که بدون نیاز به جایگزینی نسبت به تعداد اعضای خانوار می‏توان آن‏ها را تقسیم نمود و مورد بهره گیری قرار داد.

  1. Consumption patterns
  2. Economies of Scale on Consumption
  3. Puplic Goods
  4. Private Goods

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد