منبع پایان نامه : دانلود پروژه آزادي رقابت حزبي – قسمت اول

دانلود پایان نامه

  آزادي رقابت حزبي .. 

رقابت بدون وجود آزادي نه قابل تعريف نه تحقق می باشد.[1] اين مطلب بدين مفهوم می باشد كه وجود رقابتهاي سياسي لازمه اش كه پيش زمينه ان می باشد .بودن آزاديهاي مصرح وقانوني می باشد  يعني قوانين اساسي  نظامهاي مختلف برابر ازادي رقابت سياسي بين گروهها  واحزاب مختلف و بهره گیری  آنها از ابزار قانوني مثل وسايل ارتباطي جمعي براي بيان افكار وانديشه هاي گروهي وحزبي مي باشد .

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

اين آزادي وتحقق عملي آن بايد براي همه گروههايي كه اصول اساسي نظام سياسي را پذيرفته اند بصورت يكسان اعمال گردد .

مواقعي كه احزاب چهارچوبهاي قانوني را براي بيان ايدههاي خود رعايت نكرده واستفاده از ابزار هاي خشونت آميز مثل تهديد واعتصاب و حتي ترورهاي سياسي را براي رسيدن به مقصد بهره گیری مي كنند نظام سياسي به هرج ومرج وآنار شي گرايش پيدا

مي كند اين امر به رقابتها ومنازعات سياسي برون سيستمي وناسالم منجر خواهد گردید .  

با فروپاشي حكومت استبدادي رضا خان زمينه براي فعاليتهاياحزاب

كه در قانون اساسي مشروطه تصريح شده بوده فراهم گردید.

اين امر از سال 1320 تا 1332 كه با كودتاي 28 مرداد كه به برقراري مجدد حكومت مطلقه سلطنت انجاميد  ادامه داشت . رخداد  قدرت مطلقه در اين دوره باعث پيدايش ورشد احزاب سياسي گرديد

رقابتهاي سياسي بعنوان شاخصي  براي آزادي ..

انتخابات مجلس سيزدهم كه در زمان رضاخان برگزار گردید در طي دو سال فعاليت خود سالهاي 1320 تا 1322 مشكلات چنداني را براي حكومت جديد پيش نياورد . هر چند شروع مجلس سيزدهم از سال 1320 بود ولي انتخابات آن در دوره رضاه شاه برگزار گردید  ودر واقع در تاريخ 11/3/1320 فرمان انتخابات صادر گردید . اين مجلس در 22 آبان 1320 تشكيل ودر 1 آذر 1321 به پايان رسيد.[2] بهرحال اين انتخابات گرچه در اواخر دوره  رضا خان برگزار گرديد ولي در دور محمد رضا شاه شروع بكار كرد . اعمال نظرهايي درمورد ورود افراد خاص صورت گرفت ولي نسبت به انتخابات قبلي اين مساله كمتر پيش آمد.

بطور كلي ويژگيهاي انتخابات اين دوره عبارت بودند از.. وجود آزاديهاي نسبي. امكان كانديداشدن براي همگان . مشاركت مردم.كانديداها ازآزادي نسبي تبليغات برخوردار بودند . حق نظارت بر انتخابات تا حدودي وجود داشت . ولي با اين همه .. اعمال نفوذ .تقلب . دخالتهاي قدرتهاي بيگانه بشدت رواج داشت.[3] 

انتخابات مجلس چهاردهم كه به اعتقاد آبراهميان در طولا ني ترين  رقابت انگيزترين ودر نتيجه معني دار ترين انتخابات در ايران نوين خاصه در مناطق شهري ودور از كنترل ودخل وتصرف ملاكان زميندار بود.[4] مجلس چهاردهم در 16 اسفند1322 تشكيل ودر 21 اسفند 1324 به اتمام رسيد . دراين انتخابات بيش از 800 نامزد انتخاباتي بر سر 126 كرسي رقابت كردند كه در نهايت هفت فراكسيون قدرت را بدست گرفتند از 1-اتحاد ملي  2-آزادي 3-ميهن 4-حزب توده 5- دمكرات 6- متقراين 7-مستقلها . با در نظر داشتن اكثريت نداشتن هيچيك از احزاب مجلس چهاردهم به محيط پيچيده چانه زني و صحنه ائتلافهاي همواره در حال تغيير فراكسيونها تبديل شده بود.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

مجلس پانزدهم شوراي ملي تحت شرايطي شروع گردید كه اگر چه در انتخابات اين دوره تا حدودي آزادي تبليغات انتخاباتي وجود داشت

ولي قوام با بهره گیری عنوان نخست وزيري سعي داشت تا با بهره گیری

از امكانات دولتي مجلس را تحت سلطه حزب دمكرات .كه                            

خود آنرا تشكيل داده بوده.درآورد البته همينگونه تيز گردید وحزب دمكرات 80 كرسي مجلس را بدست آ ورد . در حاليكه تنها پنج ماه از تشكيل

مجلس پانزدهم گذشته بود فراكسيون اتحاد ملي در ائتلاف با احزاب ديگر دولت قوام را استيضاح كرده و بخاطره رائ عدم اعتمادمجلس دولت  وي سقوط كرد.. در انتخابات مجلس سنا كه براي اولين بار انجام مي گرفت مشخص گرديد كه پيش از آغاز رائ گيري تعداد 15280 رائ درصندوق وجود داشت  در ميان افراد واجد شرايط براي سنا اسمي از افرادي مثل مصدق ديده نمي گردید خود مصدق در اين باره ميگويد همين مطلب .عدم معرفي مصدق براي كانديدايتوري مجلس سنا . ميرساند كه موانعي هست كه من وامثال من بايد انتخاب نشويم[5].

مجلس شانزدهم در20 بهمن ماه 1328 شروع گردید ودربهمن 1320 به پايان رسيد.[6] اين انتخابات كه بعد از حادثه نافرجام  سئو قصد به شاه در سال 1327 صورت گرفت وطي آن حزب توده متهم به اين اقدام گردید . وبه همين دليل آن حزب منحل گرديد وپس از آن شاه توانست به تثبيت قدرت خود اقدام نمايد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

وبازنگري انتخابات مجلس سنا نيز همين برنامه را داشت . با قدرت يابي نسبي شاه اين انتخابات با ثاثيرگذاري شخص شاه ودربارهمراه بودكه طي آن هواداران درباركه اکثرا از مالكان بزرگ بودند نوانستند به مجلس راه پيدا كنند ولي به علت  ابطال انتخابات درتهران كه به دنبال ترور هژير روي داد عده اي از افراد مستقل از دربار كه پشتيباني احزاب مهم اين دوره را به همراه داشتند توانستند به مجلس راه پيدا كنند .

همراهي افكار عمومي با مصدق وهمراهان وي كه به دنبال عملي  كردن ملي شدن صنعت نفت ومبارزه با انگليس وشركت نفت وابسته به آن كشور بودند .سبب گردید افراد مستقلي كه به نمايندگي

مجلس انتخاب شده بوده اين جريان را همراهي كرده وبه نخست وزير نشدن مصدق وقدرت رسيدن جريان ملي گراكمك كرد .مجلس هفدهم .نيز .در17 ارديبهشت ماه 1331 افتتاح گردید ودر 28 آبان 1332 به پايان رسيد [7]. همزماني اين دوره از انتخابات مجلس با جريان ملي شدن نفت و مبارزه با قدرت بيگانه .انگليس شركت نفت . وبرگزاري ان در زمان روي كار بودن جريان ملي گرا ومستقل مصدق باعث گرديد  انتظار بيشتري درمورد آزادي وسلامت از انتخابات اين دوره برود.

اما احزاب وابسته به دربار و دول خارجی بویژه انگلیس نیز در این دوره برای بدست آوردن كرسي نمایندگی بشدت فعال بودند. این مسأله سبب گردید در حالیکه جریان مستقل ملی گرا در تهران پیروز شده بود. اما شهرستانها میدان جولان دربار و بیگانگان بود و در بسیاری از حوزه های رأی دهندگان بی سواد به محل رأی دادن آورده می شدند و رأی از پیش نوشته را به صندوق می انداختند. در بعضی دیگر از حوزه ها مأموران حفظ صندوقها رأی می نوشتند و به صندوقها می ریختند [8].

برگزاری ناسالم انتخابات بحدی شالع گردید که خود مصدق نیز به مخدوش بودن آن اذعان نمود بهر صورت این انتخاب نیمه تمام به پایان رسید و از 136 نماینده مجلس تنها 80 نفر انتخاب گردید و مصدق با جلوگیری از ادامه انتخابات می خواست از زیان دین قضای دمکراتیک و رقابتی جلوگیری نماید و این امر را حتی به قیمت انتخاب نشدن تعدادی از هواداران خود انجام داد بطوریکه از 80 نماینده تنها 30 نفر هوادار وی بودند.

نتیجه آنکه در این انتخابات مثل انتخابات دوره های قبل آزادی مبنی بر انتخاب کردن و انتخاب شدن وجود داشت و همچنین آزادی تبلیغات انتخاباتی بویژه از طریق نشریات هوادار احزاب وجود داشت اما به علت چندگانگی قدرت در ایران و عدم تسلط کامل نخست وزیر(مصدق) به تمام مناطق کشور انتخابات جوی ناسالم و پر از اعمال نفوذ عوامل گوناگون و تقلب بود.

مصدق هر چند به مبانی دموکراسی پایبند بود اما آزادیهای ؟؟؟ زمان وی بیش از آنکه ناشی از اقتدار حکومت مرکزی و تسلط آن بر نواحی گوناگون کشور باشد. ناشی از چندگانگی قدرت بود و بدین ترتیب احزاب مختلف که دارای حامیانی در میان سلطنت و دربار یا قدرتهای خارجی بودند نیز توانستند به رقابتهای انتخاباتی بپردازند. البته وقتی این مسأله(آزادی انتخابات) شاه را نگران کرده بود و بویژه از نفوذ حزب توده ترس داشت و وقتی در مورد حزب توده از مصدق سئوال کرده بود، مصدق در جواب گفت، حزب توده هم می تواند و شرکت کند و زیرا پایگاه اجتماعی ندارد، در یک انتخابات آزاد شکست می خورد.[9]

بدین ترتیب حتی مخالفان حکومت مصدق، احزاب اقلیت از آزادی اظهار و آزادی اقدام برخوردار بودند. هواداران وی در جبهه ملی بویژه حزب زحمتکشان بقایی و آیت ا.. کاشانی با هدایت جامعه مسلمان مجاهد از نحوه اعمال قدرت توسط مصدق و دادن آزادیهای زیاد به مخالفان( در حالیکه آزادی احزاب داخل جبهه ملی توسط مصدق محدود شده بود) ناراحت بودند و: تمرکز قدرت در دست نخست وزیر موجب نارضایتی بعضی از اعضای ائتلاف مردمی و خاصه آیت ا.. کاشانی رئیس مجلس و مظفر بقایی رهبر حزب زحمتکشان گردید. [10]  در این دوره از استبداد اکثریت خبری نبود. اما قدرت فردی دکتر مصدق که بعضاً بصورت فراقانونی اعمال می گردید و بعضاً سلطنت را به چالش می طلبید، می تواند مصداقی بر عدم آزادی مطلوب در فرایند تخریب این دوره باشد.

دروه سوم تخریب(سالهای 42- 1339) یعنی زمان نخست وزیری امینی هر چند فعالیت احزاب تا حدودی آزاد بود و بویژه احزاب تشکیل دهنده جبهه ملی (البته با اعضای جدید و با نام جبهه ملی دوم) فعالیت نمودند، اما کوتاه بودن این زمان و اقتدار امینی سبب گردید حتی در جایی که هم احزاب جبهه ملی و هم علی امینی موافق پیشبرد دمکراسی با اجرای اصلاحات ارضی بودند، همکاری میان شان صورت نگیرد. علت عدم همکاری جبهه این بود که امینی می خواست اصلاحات ارضی را بدون حضور مجلس و در نتیجه احزاب سیاسی پیش ببرد زیرا وی مجلس را مانع این کار می دانست اما جبهه ملی خواهان برگزاری انتخابات آزاد بود. یعنی علی امینی دری اجرای دموکراسی از طریق اعمال قدرت نخست وزیر بود نه میدان دادن به مجلس و احزاب سیاسی. بهر حال دوران فضای آزاد سیاسی در این دوره آنقدر کوتاه بود که نتوان تحلیلی عمیق در ارتباط با آزادی و رقابتهای حزبی در این دوره بدست داد.

اما رقابتهای حزبی بین سالهای 32-1320 یعنی دوره دوم تخریب در ایران منهای بعضی استثنائات احزاب در رقابتهای سیاسی به صورت آزادانه مشارکت داشتند اما زمینه رقابت سیاسی سالم و درون سیستمی فراهم نبود. و اغلب مشارکتهای سیاسی در این دوره به تشنج سیاسی تبدیل می گردید.

زمانهای بعد از انقلاب و وجود آزادی

بعد از وقوع انقلاب اسلامی احزاب و جریانها و گروههای مختلف سیاسی برای بدست آوردن کرسیهای نمایندگی با یکدیگر به رقابت پرداختند. رقابتهای حزبی بعد از انقلاب بویژه اوایل انقلاب تحت تأثیر روحیه انقلابی و مذهبی که در اثر وقوع انقلاب اسلامی و شخصیت امام خمینی قرار داشت. این امر در اولین دوره مجلس شورای اسلامی بوضوح نمایان می باشد. بدین معنی که با وجود شرکت گروههای ملی، ملی مذهبی، چپ و اسلامگراف جریان اسلامی با شرکت حزب تازه تأسیس جمهوری اسلامی که نماینده این جریان در انتخابات محسوب می گردید در رقابت با احزاب لیبرال، ملی و چپ مانند نهضت آزادی، حزب توده و مجاهدین خلق توانست بیشتر کرسیهای مجلس اول را بدست آورد و رقابت برای نمایندگی مجلس خبرگان نیز با پیروزی این حزب (جمهوری اسلامی) خاتمه پیدا نمود. هرچند تعدادی از نمایندگان جریان ملی گرا نیز در قالب حزب نهضت آزادی می توانستند مانند مجلس به مجلس خبرگان قانون اساسی راه پیدا کنند. حزب توده بدلیل سابقه تاریخی بویژه در دوران نهضت ملی شدن نفت با اقبال چندانی روبرو نگردیدو سازمان مجاهدین خلق نیز بدلیل تحریم رفراندوم قانون اساسی نتوانست در این انتخابات شرکت نماید.

برگزاری اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری و مخالفت صریح امام خمینی با کاندیداتوری روحانیت و شخص دکتر بهشتی، به عنوان چهره شاخص و دبیر کل حزب جمهوری اسلامی، عملاً صحنه رقابت را برای نیروهای ملی – مذهبی باز گذاشت بدین ترتیب در رقابتی که از تبلیغات سیاسی به نحو آزادانه ای بهره برداری گردید و رسانه های مختلف بویژه رادیو و تلویزیون بصورت تریبون برای دعوت مردم برای شرکت انتخابات و جهت دهی افکار عمومی بهره گیری گردید. در این تلویزیون بصورت تریبون برای دعوت مردم برای شرکت انتخابات و جهت دهی افکار عمومی بهره گیری گردید. در این فضا بنی صدر با طرفداری گروههای مختلف مانند سازمان مجاهدین خلق و با در نظر داشتن سابقه ارتباط وی با امام خمینی، در نهایت توانست در انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی برسد.

احزاب مختلف شرکت کننده در انتخابات از طیفهای مختلف اصول اساسی نظام تازه تأسیس جمهوری اسلامی را قبول داشته هرچند بعضی اعتراضات نسبت به نحوه تبلیغات و برگزاری انتخابات صورت می گرفت. در این دوره بویژه در زمان ریاست جمهوری اسلامی و حزب ا.. هستیم.

1- افتخاری، 1381 ص 141

2 – زهرا شجیعی، نمایندگان مجلس شورای ملی، 1344 ص 215

3- امیر طالبی، ایران فردا، شماره 12 اسفند 74 ص 11

[4] – فوران، مقاومت شكننده 400

[5] – شجيعي، همان، ص 128

[6] – كورش زعيم، جبهه ملي ايران 1378 ص 35

[7] شجيعي همان، ص 182

8– جامی، گذشته چراغ راه آینده و 1371 ص 377

این نوشته در علوم سیاسی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخی بگذارید