دانلود فایل تحقیق : دانلود پروژه رشته اقتصاد در مورد بررسي وقايع نفت در يك دهه پيش از انقلاب – قسمت اول

دانلود پایان نامه

اولين چاه نفت در سال 1859 در نقطه اي بنام تيتوسويل واقع در ايالت پنسيلوانيا توسط مهندس جواني بنام ادوين در يك 38 ساله  و با همكاري دوست آهنگرش بنام ويليام اسميت در عمق 21 متري زمين حفر گردید و به مخزن نفت رسيد.

پتروليوم «روغن سنگ» كه نام آن از ريشه لاتيني Petra يعني سنگ و Oleum يعني روغن گرفته شده می باشد در نزد قدما كيفيت مخصوص و معروفي داشت. مصري‌ها آنرا براي موميايي كردن مردگان و فينيقي ها براي بتونه كردن كشتي ها به كار مي بردند بيزانسي‌ها از قرن هفتم به بعد از روغن سنگ بعنوان اسلحه بهره گیری مي كردند بدين ترتيب كه به هنگام نزديك شدن كشتي هاي جنگي دشمن به شهرهاي ساحلي آنها، مقداري نفت روي آب هاي ساحلي مي ريختند و با آتش زدن آن ناوگان دشمن را دچار حريق مي ساختند. امروزه از نفت علاوه بر موارد استعمال متعدد، حتي تركيبات دارويي زيادي ساخته مي گردد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

لازم به ذكر می باشد نفتي كه قبل از حفر اولين چاه نفت پنسيلوانيا مورد بهره گیری قرار مي‌گرفت از چشمه هاي نفتي بود كه در بعضي از نقاط زمين مثل باكو خود بخود بر سطح زمين جريان مي يافت و در نزد قدما ارزش امروزي را نداشته می باشد.

در سال 1859 در ايالت پنسيلوانيا بهاي روغن هاي حيواني كه براي ايجاد روشنايي بكار مي رفت به حد سرسام آوري رسيده بود. صنعت نوپاي آن روز نيز براي روشنايي احتياج به اين نوع روغن داشت بنابراين ماده اوليه جديدي كه بتواند جانشين روغن‌هاي حيواني بشود، شديداً مورد نياز بود. آنها بزودي متوجه شدند كه با تقطير نفت خام، مايع صاف تري بدست مي آيد كه كيفيت اشتعال بهتري دارد و مي‌تواند بطور موثري جايگزين روغن هاي حيواني بشود همچنين دريافتند كه مشتقات نفت بخوبي مي تواند براي روغن كاري ماشين ها مورد بهره گیری قرار گيرد در آن وقت در ايالت پنسيلوانيا با جديدترين ابزار توليد مي توانستند روزانه حداكثر شش هزار گالن نفت توليد كنند و عمده تقاضاي خريد نفت از طرف كارخانه هاي پارچه بافي بود كه از آن براي روغن كاري ماشين هاي خود بهره گیری مي كردند كم كم مصرف نفت رو به افزايش گذاشت بطوريكه در سال 1860 تعداد 74 حلقه چاه در داخل يا اطراف دره اويل كريك وجود داشت كه سالانه 509000 بشكه نفت از آنها استخراج گردید.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

دست اندركاران نفت آغاز، نفت را در بشكه هاي چوبي مي ريختند كه نشت و ترشح آن زياد و در نتيجه ضايعات نيز بالا بود هرچند ادوين دريك زحمات زيادي در صنعت نفت كشيد اما اين نابغه نفت در حال بيچارگي و فقر چشم از جهان فرو بست و بالاخره در سال 1880 در سن 50 سالگي فوت كرد و به پاس خدمات او يك مقرري سالانه به مبلغ 1500 دلار در سال 1873 باو دادند كه بعد از مرگش براي مدتي همسرش از اين مقرري بهره گیری مي كرد.

بايد گفت صنعت نفت آمريكا توسط خانواده راكفلر به اوج شكوفايي خود رسيد. پس از آمريكا شهر باكو مورد توجه قرار گرفت و سرانجام در سال 1870 اولين مته آمريكايي‌ها كه با ماشين بخار حركت مي كرد به قفقاز رسيد و پيشتازان آمريكايي نفت باكو را در عمق 35 متري به جهش در آوردند.

پس از آن در خاور دور نفت اندونزي بوسيله يك مهندس هلندي به نام اوگوست كلر، 39 ساله ضمن عمليات اكتشافي در ساحل شرقي درياچه سوماترا كشف و استخراج گرديد و رفته رفته نفت در ديگر نقاط نفت خيز جهان كشف و استخراج گردید.

كشف و استخراج نفت در ايران

در ايران، شخصي انگليسي بنام ويليام ناكس دارسي كه شغل وكالت دادگستري را داشت و از بركت معادن طلاي استراليا ثروتي اندوخته بود، در 28 ماه مه 1901 امتياز انحصاري نفت از استخراج تا توزيع در سطح كشور (به غیر از 9 ايالت شمالي) را براي مدت 60 سال بدست آورد قلمرو امتياز دارسي بالغ بر 000/770 كيلومتر مربع مي‌باشد. اين مساحت برابر با مساحت كشورهاي فرانسه و سويس و كشورهاي بلژيك، لوكزامبورگ و هلند (معروف به كشورهاي بنلوكس) و كمي بيشتر از مساحت تمام تكزاس مي باشد بهائي كه دارسي پیش روی بدست آوردن اين امتياز به دولت ايران مي‌داد عبارت بود از بيست هزار پوند وجه نقد و بيست هزار سهم يك پوندي از شركت جديد التاسيس نفت ايران و نيز 16 درصد از سود خالص سالانه آن شركت بود.

دارسي يك زمين شناس برجسته را بنام جي.بي. رنالد G.B.Ronald مامور حفاري و اكتشاف نفت در قسمتهاي غربي حوزه امتياز، كرد اما بعد از شش سال كار و صرف 250 هزار پوند نتيجه اي عايد نشد. دارسي از روشيلدها استمداد طلبيد ولي در آن تاريخ عمليات اكتشافي در ايران براي اين خانواده كه قبلاً در جاي ديگري خود را مشغول كرده بودند، چنگي بدل نمي زد و لذا توجهي به درخواست دارسي نكردند. دارسي كه مردي شيطان و داراي روابط وسيعي با همه محافل بود، بالاخره توانست ارتباطي با شركت كوچك اكتشافي برمه پيدا كند. اين شركت در يك اشل نسبتاً كوچك ولي بسيار منظم و متناسب براي نيروي دريايي سلطنتي انگلستان در برمه كار مي كرد.

دولت انگلستان به لرد استرات كونا رئيس شركت نفت برمه، توصيه نمود كه با دارسي همكاري و همراهي نمايد لرد مزبور يك مرد خود ساخته اسكاتلندي بود كه با احداث راه آهن پاسيفيك كانادا ثروت هنگفتي بدست آورده بود در اثر همكاري لرد استرات كونا و ويليام دارسي و پشتكار اين دو مرد بالاخره زمين شناس رنالد و گروه او در 26 ماه مه 1908 موفق به كشف يك سفره نفتي غني در عمق 15 متري گرديد. اكتشافي كه سرنوشت تاريخ ايران را دگرگون ساخت.

اهميت نفت در خاورميانه و ايران

طبق آخرين تحقيقات زمين شناسي و معدن شناسي، حدود 677 ميليارد بشكه نفت تا كنون در سطح جهان شناسايي و ثابت شده می باشد. 5/54 درصد از تمام اين ذخاير ثابت شده در حوزه خليج فارس، يعني در چهار كشور ايران، عراق، عربستان سعودي و كويت قرار دارد.

ماده نفت خون حيات بخش دنيا شده می باشد. بيشترين قسمت اين ماده در قلمرو اين چهار كشور واقع شده می باشد پس اهميت و حساسيت اقتصادي- سياسي اين كشورها براي دنيا به خودي خود روشن می باشد.

نفت، حوزه كوچك خليج فارس را بصورت قلب تپنده تكنولوژي در آورده می باشد اين را هم بايد بدانيم كه اين دنيا عرصه تنازع بقاست و سياستمداران كشورها مامور تأمين منافع ملت هاي خود هستند و نه منافع نوع بشر بطور اعم.

باري عربستان سعودي با داشتن 160 ميليارد بشكه نفت اولين و ايران با داشتن 100 ميليارد بشكه دومين كشور جهان مي باشد ذخاير ساير كشورهاي خاورميانه در درجات پايين تري قرار دارد در زمينه گاز، روسيه با داشتن 1000 تريليون فوت مكعب اولين كشور جهان و ايران با داشتن 500 تريليون فوت مكعب دومين كشور و ايالات متحده آمريكا با داشتن 200 تريليون فوت مكعب سومين كشور دنيا می باشد ساير كشورها از اين نقطه نظر در مراتب پائين تر قرار دارند.

با اين حساب سرزمين ايران گذشته از آن مقدار نفتي كه از آ‎غاز تا كنون از آن استخراج شده می باشد در حال حاضر 100 ميليارد بشكه ديگر به اضافه 500 تريليون فوت مكعب گاز دارد.

هر فوت مكعب گاز 03/0 مترمكعب می باشد پس 500 تريليون فوت مكعب برابر 15 تريليون متر مكعب می باشد و زیرا هر متر مكعب گاز معادل يك ليتر بنزين، انرژي توليد مي كند، پس ذخاير گاز ايران معادل 75 ميليارد بشكه نفت مي باشد با اين حساب ايران امروز داراي 175 ميليارد بشكه نفت (و گاز معادل نفت) می باشد و بايد توجه داشت كه اين رقم براي جهان مداران صاحب تكنولوژي پيشرفته، داراي اهميتي فوق تصور می باشد و به همين دليل قطعاً نقشه هاي دراز مدت فوق العاده پيچيده و گمراه كننده‌اي، براي كنترل كردن و تسلط داشتن براين منابع حياتي تدارك ديده اند ضمناً با داشتن اين ذخائر شگفت انگيز، ملت ايران بايد علي الاصول يكي از ثروتمندترين و مرفه ترين ملل عالم باشد و نه ملتي مستضعف و عقب مانده!

در مورد مقدار ذخائر شناخته شده نفت در كشورهاي جهان بايد اضافه كرد كه اين امر با پيشرفت علوم ژئولوژي و ژئوفيزيولوژي و ميزالوژي و ابزار فيزيكي مربوط به اين علوم بستگي دارد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

هرچه اين رشته ها و رشته هاي وابسته به آنها پيشرفت بيشتري بكند و هرچه ابزار فيزيكي آنها تكميل تر و دقيق‌تر بشود به همان نسبت در شناخت معادن زير زميني و تخمين مقدار آنها موفقيت بيشتري حاصل مي گردد. چنانكه در سال 1935، با دانش و ابزار آن وقت، ذخائر نفت ايران را 2/2 ميليارد بشكه مي دانستند، پنج سال بعد يعني در سال 1940 ذخائر نفت ايران 5/3 ميليارد بشكه مي باشد و در سال 1945 اعلام گردید مقدار ذخائر نفت 5/5 ميليارد بشكه مي باشد در سال 1950 مقدار اين ذخائر را به 7 ميليارد بشكه بالا بردند و بالاخره در سال 1968 نظر متخصصين اين بود كه مقدار ذخائر نفت ايران 50 ميليارد بشكه مي باشد.

براساس برآورد سال 1968 بود كه در سال هاي قبل از انقلاب گفته مي‌گردید نفت با نرخ توليد 5/5 ميليون بشكه در روز در سال 1992 تمام مي گردد اما همانطور كه گفته گردید در سالهاي اخير مقدار نفت ايران را 100 ميليارد بشكه برآورد كرده اند كه با معادل گازي آن 175 ميليارد بشكه مي گردد.

حال به گذشته بر مي گرديم و تصریح اي به مقدار كل نفت استخراج شده از منابع ايران از شروع كار نفت تا آغاز انقلاب اسلامي و همچنين كل عايدات بدست آمده از اين مهر و تأثیر اين عايدات در اقتصاد و پيشرفت ايران مي نمائيم.

عمليات حفاري انگليسي ها پس از تلاشهاي طاقت فرسا، بالاخره در سال 1908 در ناحيه مسجد سليمان به نفت رسيد اما بهره برداري تا سال 1913 به تأخير افتاد. اقدام لوله كشي از چاهها تا جزيره آبادان و تاسيس پالايشگاه آبادان حدود پنج سال وقت گرفت. بهرحال در سال 1913 مقدار كمي نفت استخراج گردید و از اوائل سال 1914 نفت ايران به ميزان تجارتي مورد بهره برداري واقع گردید.

در پنج سال اول بهره برداري از نفت جنوب، انگليسي ها برخلاف فصل قرارداد دارسي و حقوق و عرف بازرگاني، وجهي به ايران نپرداختند و فقط از سال 1919 بود كه شروع كردند و سهم ناچيز ايران را پرداختند.

انگليسي‌ها از سال 1914 تا تاريخ نهضت ملي كردن نفت ايران، يعني تا سال 1950، طي 36 سال مجموعاً مقدار 000/992/275/2 بشكه نفت از خوزستان استخراج كردند و متقابلاً بابت حق الامتياز جمعاً مبلغ 8/112 ميليون ليره به ايران پرداخت نمودند اين مبلغ با نرخ تسعير آن وقت ها 2/451 ميليون دلار مي گردد.

در دوره كنسرسيوم و ما بعد آن تا آغاز انقلاب اسلامي يعني از 1955 تا پايان سال 1977 (1356 شمسي) مجموعاً 7/23 ميليارد بشكه نفت از منابع ايران استخراج گردید و پیش روی كلاً 1/97 ميليارد دلار به ايران پرداخت گرديد.

بنابراين بايد اين مطلب را به خاطر سپرد كه از آغاز اقدام استخراج نفت در ايران در سال 1914 تا شروع انقلاب اسلامي، يعني طي 63 سال در مجموع در حدود 26 ميليارد بشكه نفت (يعني كمي بيش از يك چهارم ذخائر امروزي) از معادن ايران استخراج شده می باشد و پیش روی جمعاً مبلغ 551/97 ميليارد دلار عايد ايران شده می باشد.

لازم به ذكر می باشد كه در اين محاسبه نفت توليد شده از حوزه نفت شهر و چند نقطه فرعي ديگر و نيز نفتي كه احتمالاً انگليسي ها حيف و ميل كرده باشند و در دفاتر تجارتي شركت نفت ثبت نكرده اند به حساب نيامده می باشد.

برنامه ريزي در سال 1328 شمسي در ايران متداول گردید و تا پايان سال 1356 (سال قبل از انقلاب) پنج برنامه اجرا گرديد. دوره برنامه هاي اول و دوم هر يك هفت سال و دوره برنامه هاي سوم و چهارم و پنجم هر يك پنج سال بود بدين ترتيب اجراي آن پنج برنامه مجموعاً 28 سال را در بر گرفت.

83 درصد از بودجه برنامه هاي اول و دوم و سوم از محل عايدات نفت تأمين مي‌گرديد زیرا در آمد نفت به تدريج بالا مي رفت لذا در برنامه هاي چهارم و پنجم، اين رقم بالاتر رفت و به حدود 90 درصد رسيد بدين ترتيب متوجه مي شويم كه هر كاري در جهت پيشرفت اين مملكت شده به بركت حضور در آمد نفتي بوده می باشد.

براي نشان دادن اهميت در آمد نفت در اقتصاد ايران كافي می باشد يادآور شويم كه ايران فقط در پنج سال قبل انقلاب اسلامي 4/83 ميليارد دلار و در پنج سال اول بعد از انقلاب اسلامي 110 ميليارد دلار در آمد نفتي داشته می باشد درآمدي كه طي ده سال معادل 4/193 ميليارد دلار براي كشوري مانند ايران بايد موجد ترقي، رفاه اجتماعي و پيشرفت هاي علمي و تكنيكي بسي درخشان باشد!

اين نكته هم جالب می باشد كه ايران از آغاز استخراج نفت تا انقلاب اسلامي (طي 63 سال) جمعاً 551/97 ميليارد دلار درآمد نفتي داشته می باشد در حالي كه فقط پنج سال بعد از انقلاب درآمد نفتي ايران 110 ميليارد دلار بوده می باشد.

این نوشته در اقتصاد ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید