جدید: دانلود پروژه رشته شهرسازی در مورد طراحی شهری – قسمت دوم

دانلود پایان نامه

در یونان باستان همچنین علاوه بر اندازه به مفهومی که گذشت، اندازه و مقیاس انساین از قواعد شک لدهنده به شمار می رفت. بدین معنی که توده ساختمانی و اجزاء معماری با اندازه انسانی مرتبط بود. لذا مقیاس، قواعد دیگری مانند وزن، تعادل و استحکام در آثار معماری یونان باستان کاملاً به چشم می خورد. بناهایی که بر فراز تپه آکروپلییس ایجاد شدند، علی رغم پراکندگی ظاهری با یکدیگر ارتباط قوی بصری داشتند که به تدریج زمانی طولانی بر اساس دید و دریافت و حرکت و نظاره مردم ایجاد شده بود. مجموعه بناهای افقی محصور کننده میدان آگورا از تعادل و توازن کامل برخوردار بودند، هر چند این بناها فی نفسه متقارن بودند اما کل مجموعه نامتقارن و به تعبیری متعادل بود.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

در حالی که نسبت و مقیاس در معماری یونانی بر اندازه های انسانی و احساس متناهی بودن استوار بود، رومیان به اقتضای شرایط سیاسی جامعه روم و قدرت نمایی  تبیین شکوهمندی امپراطوری در ساختار معماری خود از اندازه ها و نسبتهای عظیم بهره گیری می کردند. اما در همین معماری، هماهنگی اجزاء مختلف بناها با هم شگفت انگیز بود؛ مانند اندازه یک ستون با در نظر داشتن نسبت و اندازه سایر عناصر تعیین می گردید. در اینجا به بهترین وجهی م یتوان به مفهوم بعد یا اندازه پایه ای که در چنین نظمی مدول نامیده می گردد، پی برد. در معماری این مدل بزرگ بود. در شهرها نیز از مدول دیگری که بیشتر جنبه مجرد و غیر واقعی داشت و قسمتهای مختلف شهر را به هم پیوند می داد، بهره گیری می گردید، حال آنکه در یونان مدول جنبه واقعی داشت و به صورت یک خانه، خانه ای با مقیاس انسانی، بود.

مطالعه قواعد شکل دهنده معماری و شهر ایرانی در دوران باستان دشوار می باشد، زیرا از این شهرها آثار بسیار کمتر از بقایای معماری یونان و روم بر جای مانده می باشد. اما در دوران اسلامی چنین بررسیهایی کاملاً ممکن می باشد و قطعاً به نتایج روشنی خواهد رسید. تنها کار منحصر به فرد در مورد اصول معماری سنتی ایران توسط استاد محمد کریم پیرنیا صورت گرفته می باشد. استاد پیرنیا پنج اصل هنری را مطرح کرده می باشد: 1) مردم واری، 2) خودبسندگی، 3) پرهیز از بیهودگی، 4) نیارش، 5) درونگرایی. در جایی دیگر به جای نیارش، پیمون و به جای درونگرایی، نیارش ذکر گردیده می باشد. پیمون در اینجا به صورت اصلی مستقل آمده می باشد.

مردم واری رعایت مقیاس انسانی به شکل مطلوب می باشد و خودبسندگی به مفهوم بهره گیری حداکثر از امکانات موجود در دسترس و مصالح بوم آور می باشد. پرهیز از بیهودگی دوری جستن از نصب مجسمه ها و تأثیر برجسته ها و تزئینات معمول در سرزمینهای دیگر می باشد. نیارش به ایستایی، مقاومت و پایداری بنا مربوط می گردد و پیمودن بر تعیین تناسب بین اجزاء بنا تکیه دارد و با زیبایی مرتبط می باشد. از این رو نیارش و پیمودن از اصولی هستند که با هم به بنای ایرانی جلوه ای منطقی و زیبا می دهند. در توضیح پیمون به مثابه یک اصل مستقل توضیح و نکته ظریفی نهفته می باشد و آن این می باشد که: “کاربرد پیمون با فرمول خیلی فرق دارد. فرمول همه چیز را یکنواخت می کند. ” و درونگرایی همان شکلگیری ترکیب بنا به سوی درون، و درونگرایی همان شکلگیری ترکیب بنا به سوی درون، حول حیاط مرکزی می باشد که با ساخت اقلیمی و فرهنگی ایران تطابق کامل دارد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

اندازه پایه ای یا مدول شهرهای ایران شاید با تأکیدی بیش از یونان، به گونه مشخص خانه، خانه ای با مقیاس انسانی، بوده می باشد. بدین معنی، در حالی که در یونان باستان ترکیب شهرهای شطرنجی از پیش طراحی شده ای مانند میله توس، الینوس و پری ینه بر پایه مدول به صورت یک واحد یا یک بلوک مسکونی بوده، در شهرهای ایرانی در دوره اسلامی مانند دزفول، کاشان، یزد و اصفهان، نیز جزء خانه به صورت اندازه پایه ای در ساخت کالبدی شهر قابل تشخیص می باشد. هر چند به علت تغییرات گسترده ای که در ساختار شهرهای ایرانی در دوره اسلامی صورت گرفته، شناسایی هسته مرکزی پیش از اسلام دشوار می باشد، اما تردیدی نیست که بسیاری از ویژگیهای کالبید معماری و شهری عهد باستان ایران به دوران اسلامی رسیده می باشد. این امر در مورد شهرهای یونانی و رومی نیز صدق می کند، چنان که مقیاس و اندازه مطلوب و انسانی شهر که از اصول با اهمیت شهرهای دوران متقدم و میانه دوران قرون وسطی می باشد ریشه در عهد باستان دارند. سهولت اداره و کنترل شهر توسط اتحادیه ها این خصوصیات را ایجاب می کرده می باشد. اما در دوران متأخر قرون وسطی که تحرک سازمانهای اداره کننده شهر وسعت پیدا نمود، اندازه شهرها نیز تغییر نمود.

در شهرهای قرون وسطای اروپا مجموعه های کوچکتری به نام مرکز بازار بوده که نظیر مجموعه آگورای یونانی یا فروم رومی به صورت شگفت انگیزی در ساختار ارگانیک شهر شکل یافته بود. با تصویر و کلام نمی توان جوهر فضایی – بصری شهرهای قرون وسطی را اظهار نمود. مواردی مانند هماهنگی جزء و کل، در دسترس بودن، مقیاس انسانی، کوچه پسکوچه های پیچ در پیچ، سد کردن چشم اندازهای دور و متوجه کردن نظر به دقت در اجزاء بصری قابل دسترس، اندازه مناسب شهر همه در شما قواعد شکل دهنده این شهرهاست. شهرهایی مانند سیه نا، بروژ، بولونیا، نائین، یزد، شیراز ه در کتاب اول این مطالعه بدانها تصریح گردید، از این جمله اند. علی رغم ترکیب ارگانیک، پیچیده  مثل اینکهً نامنظم این شهرها، صورتی از نظم فضایی را در آنها می توان تشخیص داد. ترکیب شطرنجی نامنظم نائین، فضاهای شرهی پیوسته در ونیز، یا پیوستگی مراکز محلات و مرکز شهر از طری گذرهای اصلی در بیشتر شهرهای ایران این خصوصیت را به خوبی نشان می دهد.

تحولات اجتماعی – اقتصادی، اختراعات و اکتشافات و انتشار اطلاعات دوره ای را در تاریخ به نام دوران رنسانس و در واقع دوران رونق شگفت انگیز ادب و هنر و صنعت پایه ریزی نمود. دوران که با اختراع تسلیحات جنگی جدید، کوره بخار و ماشین چاپ و ابزار ریسندگی و بافندگی، ساده تر شدن نحوه ذوب فلزات و پیشرفت ابزار کشاورزی  کشفیات جغرافیایی جدید همراه بود. تولیدات کوچک جای خود را به تولیدات بزرگتر داد و تجارت توسعه پیدا نمود.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

منابع تاریخ شهرسازی به صورت کامل نظریه های شهرسازی دوره رنسانس را مورد مطالعه قرار داده اند. در این منابع چگونگی تغییر ساختار کالبدی شهرهای قرون وسطی در برابر تحولات دوره رنسانس از یک سو و پی ریزی شهرهای جدید مانند انواع شهرهای ستاره ای از سوی دیگر نشان داده شده می باشد. اما آن چیز که به بحث این نوشته مربوط می گردد نگاه معماران و شهرسازان دوره رنسانس به دوره باستان می باشد. در دوره رنسانس، نظم کلاسیک عهد باستان مورد توجه قرار گرفت و پرداخت به تزئینات و اجزاء مفصل بنا به صورتی بدیعتر دوباره رایج گردید. در دل شهر قرون وسطایی خیابانهای وسیعی احداث گردید که مشهورترین آنها خیابانبندیهای روم توسط پاپ سیکستوس پنجم در اواخر قرن شانزدهم می باشد. همچنین میدانهایی در دل بافت متراکم و در هم تنیده شهرهای قرون وسطی ایجاد گردید. و به تعبیری بخشی از فرسودگیها زدوده گردید و فضای نو جای آن را گرفت. فشردگی شهرهای قرون وسطی ایجاد گردید. و به تعبیری بخشی از فرسودگیها زدوده گردید و فضای نو جای آن را گرفت. فشردگی شهرهای قرون وسطی ایجاد فضاهایی را که بتواند به تحولات جدید پاسخ گوید، ضروری ساخت. مآخذ تاریخ شهر دخالت در ساختار کالبدهای شهرهای قرون وسطی – نمونه روم – در دوره رنسانس را به صورتهای گوناگون مورد مطالعه و نقد قرار داده اند و علی رغم این که چنین اقداماتی را مستبدانه توصیف نموده اند، اما در نهایت از ایجاد یک شبکه جامع خیابانهای اصلی و بهبود وضع شهر و ایجاد نظم فضایی و تحرکی نو در شهر سخن گفته اند.

دخالت رنسانس در ساختار کالبدی شهرهای قرون وسطی به هر حال منجر به ایجاد فضاهایی در شهرها گردید که امروز زنده ترین مکانهای شهری به شمار می طریقه. این دخالتها به هیچ روی با خیابان کشیهای دوره پهلوی اول که با از بین بردن میادین و فضاهای شهری قدیمی همراه بود قابل قیاس نیست. ما از جوهر دخالت رنسانس در ساختار شهرهای قرون وسطی می توانیم در بخشهای قدیمی شهرهایی مانند خرمشهر، که بر اثر جنگ تحمیلی از میان رفته می باشد، درس بگیریم که این غیر از ایجاد فضای نو نیست. خصوصیات ایجاد چنین فضاهایی پیشتر مورد بحث قرار گرفته می باشد(11). مقیاس عظیم میدانهای عهد رنسانس مانند سن پیتر و پوپولو در روم یادآور فضاهای شهری دوران باستان می باشد. فضای میدان ها با بدنه هایی صوری محصور می گردد که با ترکیب و مقیاس فضاهای قرون وسطی به کلی متفاوت می باشد.

تغییر در ساختار فضایی شهرها که در دوره رنسانس آغاز شده بود، در قرون هفدهم و هیجدهم و نوزدهم در پس تحولات تاریخی به شکلی گسترده تر ادامه پیدا نمود. اما مهمترین تغییرات فضایی و بر هم زدن معیارها مربوط به دوران انقلاب صنعتی و پس از آن می باشد. در این دوران حوزه نفوذ تصمیمات موثر در تغییر شیوه تولید و نحوه توزیع، حرکتهای منطقه ای و شهری را دگرگون نمود. کارخانه ها جابجای شهر را پرکردند. در انگلستان، اولین کشور صنعتی جهان، کارخانه ها بر کالبد شهرهایی مانند لندن، منچستر، لیدز و گلاسکو سایه افکندند. بحران محیط زیست پیش آمد. سوسیالیستهای تخیلی مانند رابرت اوئن، سن سیمون، شارل فوریه و ابنزر هوارد برای پاسخ به بحران محیطی شهرها به ارائه نظریات مختلفی پرداختند. گفتار ایشان در بردارنده قواعدی می باشد برای بهبود کمی و کیفی وضع تهیدستان شهری و اصلاح محیط کالبدی شهر و کاهش بحرانی که گسترش بحرانی که گسترش سریع سرمایه داری ایجاد کرده بود. حتی از اصطلاحاتی مانند هماهنگی نو در ساختار کالبدی، نظم نماهاف تناسبات فضایی، عظمت فضاهای عمومی و نه خصوصی در ساختار کالبدی نو سخن راندند. از طرفی، تقریباً در همین دوران – سال 1889- کامیلوسیته طرحهای شهرسازی مبتنی بر نظم و قواعد هندسی زمان خودش را مورد نقد قرار داد. وی معتقد بود فهم جنبه های هنری و روحنواز شهری تنها با غو ردر فضاهای شهری دوران قرون وسطی و رنسانس حاصل مس وشد. در سر تا سر کتاب وی همواره از قواع شکل دهنده فضای شهرهای گذشته مانند اندازه و ارتباط فضایی، تقارن و تناسب فضا و بنا، آرامش مجموعه و آرایش اشکال، تداوم و استمرار، نظم و ریتم و وحدت سخن می رود.

این نوشته در معماری و شهرسازی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید