دانلود پژوهش: دانلود پروژه رشته شهرسازی در مورد طراحی شهری – قسمت اول

دانلود پایان نامه

نخست بایستی این ابهام برطرف می گردید که فضای شهری به مثابه فضایی عمومی در شهر چیست و چه اصولی به آن می سازند. کلمه ” عمومی” آگاهی از جنبه های اجتماعی و تصمیم گیریهای سیاسی را ایجاب می کند، و تصمیم گیری برای عموم در حوزه وظایف حرفه طراحی شهری نیست. از طرفی بحث درمورد اصلاح ” فضای شهری” نشان داد که هر فضایی را در شهر نمی توان فضای شهری دانست، مگر آنکه بر اساس قواعد زیبایی شناسی شکل گرفته باشد. این می باشد که مفهوم زیبایی شناسی شهری بخشی از کتاب حاضر را تشکیل می دهد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

در این مبحث جوهر و مفهوم اساسی طراحی مورد نظر می باشد. چیزی که آگاهی از آن در شرایط شهر سازی جامعه ما نیز مفید خواهد بود. بحثهای فراوانی درمورد تعاریف طراحی شهری با در نظر داشتن ادوار تاریخی شده می باشد. پیداست که آشنایی نسبی با تاریخ شهر همانند آگاهی از مفهوم فضای شهری، که در کتاب اول مورد بحث قرار گرفت، برای ورود در مباحث این کتاب ضروری می باشد و فراگیری اصولی را میسر می سازد. اهمیت آگاهی از تاریخ شهر که در کتاب اول یادآوری گردید، نشان می دهد که چرا در ادوار تاریخی به تناسب هر فرهنگ تعریفی حاصل شده می باشد. برای مثال، همان گونه که عنصر میدان به مثابه یکی از ارکان طراحی در طراحی شهری از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت می باشد، می توان از طراحی شهری نز در هر فرهنگ تعریف خاصی به دست داد، اما این به تنهایی کافی نیست. آن چیز که علاوه بر تعاریف طراحی شهری در اینجا مورد نظر می باشد پی بردن به جوهر مشترک طراحی شهری در تمام دورانها و فرهنگهاست.

واقعیت این می باشد که طراحی شهری فعالیت جدیدی نیست و با شکل گیری فضای خصوصی زندگی بشر از سویی و فضای عمومی برای فعالیتهای مختلف وی از سوی دیگر تکوین یافته می باشد. امروز اعتقاد بر این می باشد که طراحی شهری حوزه ای می باشد پیچیده و میان رشته ای که با شاخه های مختلف علمی و هنری مانند برنامه ریزی شهریف معماری، منظر سازی، مهندسی فنی، مهندسی حمل و نقل و ترافیکف روانشناسی و حقوق سر و کار دارد. در عین حال، این حوزه با تصمیما سیاسی موثر در ساختار کالبدی شهر و نیز با فرهنگ و جامع ارتباط تنگاتنگ دارد. در این گفته نیز نکاتی اساسی نهفته می باشد که: “طراحی شهری با کیفیت کالبدی و فضایی محیط سر و کار دارد.”

قدمت طراحی شهری به شکلی گیری نخستین سکونتگاههای انسانی می رسد، و بحث تعاریف و مفاهیم در حال حاضر تنها معلول پیچیدگی ساختار و فعالیتها و تصمیم گیریها در شهرهای امروز می باشد. لذا طرح این نکته که بعضی از تعاریف طراحی شهری امروز منسوخ شده می باشد، معقول به نظر نمی رسد، چنان که دشوار می توان گفت که معنی و مفهوم معماری از زمانهای گذشته تا به حال تغییر کرده می باشد. لذا در مورد طراحی شهری نیز اگر بتوانیم به آن اصل مشترک میان ادوار تاریخی و فرهنگهای مختلف دست یابیم به مقصود نزدیک شده ایم. برای این کار بناچار بایستی ساخت کالبدی شهرهای گذشته را دریابیم، کالبدی برانگیخته از فرهنگ و جامعه. هر چند تفاوت آشکاری میان شهرهای کوچک و ساده قرون وسطی، رنسانس و شهرهای بزرگ و پیچیده امروز هست، اما ارزشهای فضایی – کالبدی در تاریخ زندگی بشر که همواره در تألیفات نام آوران طراحی شهری جهان از آن سخن می رود و درس گرفتن از آنها عنوان می گردد، مربوط به گذشته می باشد. دستیابی به آن اصل مشترک نیز با سیر در گذشته میسر می گردد، گذشته ای که سیمای کالبدی آن زاییده ارتباط بشر با فرهنگ و محیط طبیعی ویژه ای می باشد که در آن زندگی می کرده می باشد. کوشش در عوض کردن اساس سیمای شهر به دشواری عوض کردن فرهنگ و محیط طبیعی ویژه ای می باشد که در آن زندگی می کرده می باشد. کوشش در عوض کردن اساس سیمای شهر به دشواری عوض کردن فرهنگ آب و هوای آن می باشد و شهرهای از پیش طراحی شده ای مانند برازیلیا و چندیگر این ناتوانی از تطابق با محیط را بخوبی نشان می دهند. در کتاب حاضر، این اساس که مستقل از زمان و مکان می باشد مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

به اظهار دیدگاههای دیگر درمورد مفهوم طراحی شهری بازگردیم. بعضی بر این عقیده اند که طراحی شرهی در خرابیهای بعد از جنگ جهانی دوم پیدا شده می باشد. می توان گفت که این فعالیتهای نوسازی در شکوفایی طراحی شهری به صورت امروزی بی اثر نبوده، اما از لحاظ معنی و مفهوم تردیدی نیست که طراحی شهری به قدمت معماری می باشد. آن چیز که در طول زمان تغییر کرده تنها تحولات شهرها و نحوه برخورد با مسائل آنها بوده می باشد. برای مثال، دوره پس از انقلاب صنعتی همراه با گسترش شهرنشینی و تولید انبوهف مفهوم جدیدی به طراحی شهری داده می باشد. در شرایط ایران نیز ما در طراحی شهرهای جنگزده بعد از دفاع مقدس با مسائلی روبرو هستیم که پیش از این نبودیم.

بنابر یکی از تعاریف صریح، طراحی شهری عبارت می باشد از “هنر طراحی شهر به صورت سه بعدی، که فعالیت آن در حوزه ای میان معماریف منظر سازی، مهندسی و برنامه ریزی قرار می گیرد.” حوزه تداخل طراحی شهری با معماری همواره مورد بحث بوده، همان گونه که میزان ارتباط  طراحی شهری با برنامه ریزی نیز بحث انگیز بوده می باشد. پیش از این که مسئله تداخل تخصص طراحی شهری با معماری یا برنامه ریزی شهری مورد بحث قرار گیرد، لازم می باشد به مقیاس طراحی توجه گردد.

آمیختگی و ترکیب توده و فضا

در بحث مربوط به توده و فضا، مسئله اساسی نحوه ترکیب این دو عنصر می باشد. در مقررات رایج در ایران و حتی بعضی از کشورهای غربی اکثراً به مواردی مانند تعیین ارتفاع، میزان عقب نشینی و درصد سطحی از زمین که ساختمان آن را می پوشاند اکتفا شده و از نحوه چگونگی ترکیب توده های ساختمانی، که بایستی فضاهایی را محصور کنند، غفلت شده می باشد . مقررات کنترل ساختمان (1967) در شهر قدیمی ادینبورو در اسکاتلند علاوه بر ارتفاع به موارد اساسی دیگری مانند خط نما تصریح کرده و مسئله عقب نشستگی قسمتی از توده ساختمانی را در فضا دقیقتر مورد مطالعه قرار داده می باشد. اما بحث اساسی در اینجا نحوه ترکیب مجموعه ساختمانها با فضاست، مثلاً مجموعه ساختمانهایی مجاور هم در مسیر یک خیابان در ترکیب با هم و با فضا بایستی نوعی پیوستگی در خطوط، اشکال و ترکیب بدنه محصور کننده به وجود آورند. در پروژه طراحی شهری شهر سانفرانسیسکو(1970) علاوه بر ارتفاع، به جنبه دیگری که مفهوم توده ساختمانی را شامل می گردد، تصریح شده می باشد. در مبحث معیارهای طراحی شهری در بخشی از کالیفرنیا(1980) علاوه بر ارتفاع به جلوه ظاهری ساختمان توجه شده و در آن از رنگ و بافت و مصالح و شکل نما سخن رفته می باشد. در راهنمای طراحی مناطق مسکونی انگلستان (1973) و طراحی بخشهای مسکونی (1979) که سازمان شورای لندن بزرگ انتشار داده می باشد، مواردی مانند محصور بودن فضا، تباین و تقابل فضایی و مقیاس و تناسب مورد مطالعه قرار گرفته می باشد، که چکیده قواعد این دو مأخذ با در نظر داشتن شرایط ایران در جلد اول اصول و روشهای طرایح شهری ارائه گردید، و در آنجا علاوه بر اینها دو اصل سادگی ترکیب توده و فضا و همپیوندی عناصر شهری نیز مطرح گردید که به دلیل اهمیت این مقوله در ساختار کالبدی شهر، در مبحث دوم کتاب حاضر با عنوان ” کل و جزء” دقیقتر تحلیل خواهد گردید”

در شرایط شهرهای ایران تحقق تمامی این موارد زمانی امکان پذیر می گردد که طراحی با در نظر داشتن اصل پایه ای پیوستگی فضاها و مجموعه های شهری صورت گیرد؛ اصلی که نه تنها در توسعه های جدید شهری، بلکه در طراحی شهرهای جدید و آماده سازیها رهنمود پایه ای به شمار می رود.

اصولی مانند مقیاس و تناسب و تقابل و تباین فضایی چیزی نیست که صرفاً با تصریح الفاظ بتوان بدانها پی برد. حتی بعضی از مآخذ غربی که درمورد چنین مواردی بحث می کنند، به ندرت به عمق مسئله راه برده اند و بویژه آموزش موفق و همراه با نوشته و تصویر کمتر به چشم می خورد. از طرفی، فهم و ادراک اصول شکل دهنده فضای شهری مستلزم ژرف اندیشی می باشد. لازمه اش پیجویی و تأمل می باشد. حتی با ارائه عالیترین تصاویر هنرمندانه بدون تجربه محلی نمی توان به ادراک فضایی نایل آمد. ادراک فضایی از آموزش فضایی جدا نشدنی می باشد و این دیدگاه در جلد اول مورد بحث قرار گرفته می باشد.

مطالعه دقیق تاریخ شهر همراه با مشاهدات و کار محلی، پی بردن به مفهوم عالی توده و فضا را میسر خواهد نمود. هرچند کتابهای تاریخ شهر به صورت مشخص به موضوع توده و فضا نپرداخته اند، اما اهمیت این منابع در شناسایی نیروهای اجتماعی – فرهنگی و مانند آن که در طول اعصار به شکل گیری توده و فضا منجر شده اند، بسیار موثر می باشد. برای مثال، ساخت شهرهای رنسانس به خوبی تجلی کالبدی سازمانهای اداری – سیاسی جدید را بعد از قرون وسطی نشان می دهد و یا در دوران باستان تأثیر فلاسفه در تعیین اندازه شهرها و تجلی اندیشه به صورت توده و فضا به خوبی عیان می باشد. و در قرون وسطی شکل کوچک و فشرده شهرها به وضوح مبین تجلی سازمانهای اداری – اجتماعی و صنفی به صورت محلات در شهر می باشد. مقایسه ساخت کالبدی شهرهای قرون وسطی و رنسانس همچنین نشان می دهد که چگونه مقیاس کوچک و انسانی شهر بر اساس حرکت پیاده در قرون وسطی جای خود را به فضاها و عناصر شکوهمند، خیابانهای عریض در دوران رنسانس می دهد، ساختاری که محصول اندیشه گروههای قدرتمند، متمرکز و تصمیم گیرنده در شهر بوده می باشد. تاریخ شهر همچنین تغییرات گسترده و مسائل متفاوت ساخت شهرهای بزرگ بعد از انقلاب صنعتی تا حال حاضر را با دوره های گذشته نشان می دهد. در دوران انقلاب صنعتی و دهه های بعد از آن، قویترین عامل شکل دهنده به توده و فضا، شرایط حاکمیت سرمایه و سود بوده و تکنولوژی- محصول عالی انقلاب صنعتی – که علاوه بر فن ساختمان سازی، مواردی مانند انرژی و حرکت را نیز در بر می گیرد، در چنان شرایطی رفته رفته به سیمای امروزی شهرها منجر شده ست. این تغیرات هم امروز به تدریج به از بین رفتن ادراک سنتی از توده ساختمانی و فضا انجامیده می باشد. ترکیب ساختمانهای بلند اداری، تجاری و مسکونی در شهرها مسائل فضایی و بصری ویژه ای ایجاد کرده که کار طراحان شهری را در به کارگیری اصول گذشته دشوار نموده می باشد. منابع غربی نیز در این زمینه از نظر شناخت و بازگشودن دقیق علت آشفتگیهای بصری – فضایی شهرها با دشواریهایی روبه رو بوده اند و همواره در پی قیاس میان گذشته و حال اند؛ گذشته ای که به نظر ایشان مفهوم فضایی عمیق داشته و حالی که فاقد چنین خصوصیتی می باشد. حتی کار به حوزه علوم روانشناسی نیز کشیده شده و امروز ثابت شده می باشد که محیط کالبدی در رفتار انسانی تأثیر قاطع دارد. و پیش روی آن، این بحث نیز همواره جریان داشته که این تنها محیط کالبدی نیست که در مردم تأثیر می نهد بلکه شرایط اجتماعی- اقتصادی می باشد که از اهمیت بیشتری برخوردار می باشد. پیداست که جدا کردن شرایط اجتماعی – اقتصادی از محیط کالبدی معقول به نظر نمی رسد و در واقع این عوامل با هم تأثیر نهایی را می گذراند. همان گونه که گفته گردید، توده و فضا به مثابه کلی متشکل از اجزاء گوناگون، که ارکان اساسی محیط کالبدی را تشکیل می دهد، با جامعه و اقتصاد، با فعالیت زندگی روزمره مردم کاملاً در آمیخته می باشد.

کل و جزء

این دیدگاه که محصول طراحی شهری بایستی به صورت یک کل درآید، همواره مورد قبول بوده می باشد. دیدگاههای جدید نیز در واقع در پی دستیابی به تمامیت کالبدی به مثابه یک کلیت اند.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

تاریخ طراحی شهری آمیختگی ارزشمند توده و فضا را در یک کل مطلوب به خوبی نشان می دهد؛ کلی که ادراک آن آسان می باشد و ناظر می تواند ترکیب آن را در ذهن مجسم سازد و فضا و مکان را در آن به خاطر آورد. مجموعه آگورای شهر یونانی کمال مطلوب ترکیب اجزاء را نشان می دهد که کاملاض با هم به صورت یک کل شکل یافته اند. مجموعه بازار شهرهای ایران نیز کمال هماهنگی و آمیختگی و یکپارچگی اجزاء مسجد و مدرسه و تیمچه و قیصریه و میدان و حمام و کاروانسرا را در هیأت یک کل به خوبی می نمایاند.

از این رو آن چیز که دیده می گردد کل می باشد نه جزء. و یا یان کل می باشد که تأثیر نهایی را می گذارد نه جزء. در شعر نیز چنین می باشد. کلمات فی نفسه و به صورت مجرد آن ارزش برانگیختن احساسات را ندارند و تنها در مجموعه ای موزون با تعبیرات محسوس که قرار گیرند، واجد ارزش کل موثر می شوند.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

ورای عناصر و اجزاء شهری که کنار هم قرار می گیرند، چیز دیگری هست و آن ارتباط می باشد. به نظر بعضی پژوهشگران غربی چنین مجموعه ای هر چند که به نظر می رسد به صورتی دارای همبافتگی یا پیچیدگی می باشد، اما واجد نظم می باشد. و رضایت جمال شناختی از مناظره میان پیچیدگی و نظم حاصل می گردد و این اقدام ویژه ای می باشد که دو نمیکره مغز انجام می دهند.

از لحاظ فلسفی و هنری پیوند و ترکیب و اتحاد اجزاء و عناصر مختلف در یک کل متناسب به گونه مجموعه ای متحد همان چیزی می باشد که به شهر سیمای بصری مطلوب می بخشد و این همان تعریفی می باشد که ارسطو از زیبایی می کند: ” هماهنگی و تناسب و نظم آلی اجزاء در کل به هم پیوسته”  و در مورد شهر، در میان اجزائی که بایستی به هم بپیوندند تا کل مطلوب ایجاد گردد، نمادهایی که حاوی پیام حیات و حرکت و اندیشه در تاریخ شهرند وجود دارند. یک نمونه عالی این پدیده، مجموعه مسجد جامع و بازار و چهارسوق شاهی و بقعه سید رکن الدین در شهر یزد می باشد.

” زیبایی شناختی” ترجمه شده ، از ریشه یونانی aisthetetion به معنی قوه مدرکه اخذ شده می باشد. همین جنبه اداراکی، جنبه ارزشی و قاعده ای می تواند به مقصود این بحث از مفهوم زیبایی شناسی کمک کند. روشن می باشد که نفس انسانی از هماهنگی بناهاف تناسب فضاها و پیوستگی مطلوب اشکال لذت می برد. و از بی نظمی، ناهماهنگی و آشفتگی بصری رویگردان می باشد.

معماری گذشته ایران هم به اوج تعادل دست یافته می باشد و در آن جزئی نگری به خاطر کلی نگری کنار گذاشته شده می باشد.

از طرف دیگر، لازم می باشد با تأکید در اینجا عنوان گردد که آرامش و جمعیت خاطر در زندگی شهری صرفاً از تناسب، هماهنگی یا نظم بناها و فضاها حاصل نمی گردد. بلکه لازمه اش وجود آسودگی شهری می باشد که با هوای پاک و نیالوده، دسترسی راحت وروان سواره، فراوانی مراکز ورزشی و پارک و فضاهای شهری زنده می توان به آن دست پیدا نمود. تهران هم به ضعف ارزشهای فضایی – بصری دچار می باشد و هم به محرومیت از فقدان آسودگی شهری.

در شهرهای ایران می توان کمال هماهنگی و آمیختگی و یکپارچگی اجزایی مانند مسجد، مدرسه، بازار و میدان را در هیئت یک کل به رأی العین دید، اجزایی که8 در کل به خوبی محو شده اند. به تعبیری، این اجزاء نیستند که بافت شهر را تشکیل می دهند، بلکه بافت شهر شامل اجزائی زیرا مسجد و مدرسه و خانه می باشد. ورای عناصر و اجزاء شهری که کنار هم قرار می گیرند، چیز دیگری هست و آن ارتباط می باشد، ارتباطی که پیوند اجزاء را در هیئت مجموعه به صورت یک کل باعث می گردد. این مجموعه ها به رغم همبافتگی یا پیچیدگی واجد نظم اند و مناظره میان پیچیدگی و نظم در آنها حس زیبایی شناسی بشر را ارضا می کند. ترکیب و اتحاد اجزاء مختلف در یک کل متناسب همان چیزی می باشد که به شهر سیمای بصری مطلوب می بخشد.

یک نمونه عالی این پدیده مجموعه مسجد جامع شامل بازار و چهارسوق و مدرسه قدیم و بقعه سید رکن الدین در شهر یزد می باشد که مطالعه تصویری آن در این کتاب آمده می باشد:

این نوشته در معماری و شهرسازی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید