فایل پایان نامه : دانلود پروژه رشته معماری درباره گچبري – قسمت دوم

دانلود پایان نامه

اردستان: مسجد جامع

پس از احداث مسجد جامع اصفهان، مساجد ديگر تقريباً به شيوة معماري آن در شهرهاي مختلف ساخته گردید. يكي از اين مساجد، مسجد جامع اردستان می باشد كه آغاز بناي آن در قرون اوليه اسلام و توسعه و كمال آن در عهد سلجوقي می باشد. اين مسجد نيز مانند مسجد جامع اصفهان داراي بخشهاي متعدد می باشد كه هر يك از آنها در دوره‌اي خاص ساخته شده و نام ويژه‌اي دارد. طرح اين مسجد چهار ايواني می باشد و بر فراز شبستان جنوبي، گنبدي دو پوش پيوسته قرار گرفته می باشد. سه ايوانديگر در ميانسرا قرار گرفته‌اند (صفة صفا در ايوان شمالي، صفة امام حسن در ايوان غربي و صفه امير جمله در ايوان شرقي).

زيبايي مسجد جامع اردستان را بايد در تزيينات جالب توجه گچبري و آجركاري آن در شبستان جنوبي و ديگر بخشها جست. كتيبه‌هاي موجود مسجد حاكي از اين می باشد كه بنا در فاصله سالهاي 553-555 هجري به دست ابوطاهر حسين و به سرپرستي استاد محمود اصفهاني تعمير شده می باشد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

برسيان: مسجد جامع

مسجد برسيان كه پارسيان هم ناميده شده در 42 كيلومتري شرق اصفهان قرار دارد و از بناهاي مهم ناحية اصفهان می باشد كه در زمان ملكشاه سلجوقي احداث شده و در دوره‌هاي بعد (دورة تيموري و صفوي) مرمت و بازسازي شده می باشد. معماري مسجد برسيان قابل مقايسه با گنبد تاج الملك اصفهان و مسجد قزوين می باشد كه هر دو به دورة سلجوقي تعلق دارند. طبق كتيبة گچبري شدة مسجد، محراب بسيار زيباي آن در 498 هجري و منارة آجري آن در 491 هجري بنا شده می باشد.

اين محراب با آجركاري و گچبري تزيين شده و داراي كتيبة كوفي برجسته‌اي می باشد با اين عبارت: بسم الله الرحمن الرحيم. انما يعمر مساجد الله من امن بالله و اليوم الاخر و اقام الصلوه و آتي الزكوه و لم يخش الا الله فعسي اولئك ان يكونوا من المهتدين. في شهر مبارك رمضان سنه ثمانت و تسعين و اربعمائه.

كتيبة داخلي مسجد، كه زير گنبد می باشد به خط كوفي سادة آجري و شامل سورة فتح می باشد. منارة مسجد برسيان 35 متر ارتفاع دارد و تزيينات آجركاري بدنة آن انجام شده می باشد. كلاهك مناره نيز با آجركاري تزيين شده و كتيبة كوفي آجري كه نشان دهندة سال احداث مناره می باشد شامل آيه 77 از سوره حج مي‌باشد: و اركعوا و اسجدوا و اعبدوا ربكم و افعلو الخير لعلكم تفلحون. سنه احدي و تسعين و اربعمائه.

اين مسجد در زمان صفويه تعمير و بخشهايي به آن افزوده شده می باشد كه از آن ميان تزيينات كاشيكاري معرق ديوارها را مي‌‌توان نام برد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

 

برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید

اردبيل : مسجد جامع

مسجد جامع روي تپه‌اي باستاني كه در قرون گذشته گورستان شهر بوده، قرار گرفته می باشد. تحقيقات باستانشناسي محققان ايراني وخارجي در اين محوطه مؤيد آن می باشد كه سه  دورة اسختمان سازي درمحل مسجد جامع اردبيل وجود داشته می باشد: 1) بناي اوليه كه احتمالاً به دورة قبل از اسلام تعلق دارد؛ 2) اولين ساختمان مسجد كه در عهد سلجوقيان ساخته و هنگام استيلاي مغولان بر شهر اردبيل ويران شده می باشد؛ 3) بنايي كه هنگام حكومت ايلخانيان بازسازي شده می باشد.

تنها يادگار بناي عهد سلجوقيان مناره‌اي می باشد آجري، مانند منارة مسجد جامع ساوه، كه د ر هفده متري غرب شبستانت گنبد قرار دارد. بررسيهاي پروفسور سيرو،‌حاكي از آن می باشد كه مسجد در عهد سلجوقيان روي ويرانه‌هاي يك بناي عهد ساساني برپا شده و داراي يك شبستان گنبددار بوده می باشد. در عصر ايلخاني گنبد مسجد بازسازي و تزيينات مختلف گچبري و نقاشي در شبستان اصلي و محراب آن انجام شده می باشد.

طرحهاي تزييناتي مسجد جامع اردبيل با تزيينات گنبد سلطانيه و گنبد علي در ابرقو قابل مقايسه می باشد. اين مسجد در عهد قراقويونلوها، صفويان و قاجاريه مجدداً بازسازي شده می باشد.

 

جاده خراسان: رباط يا كاروانسراي شرف

رباط يا كاروانسراي شرف – يكي از آثار مهم عصر سلجوقي – در قسمت شرقي راه سرخس، يادآور زماني می باشد كه جاده خراسان به لحاظ رونق تجارت و امنيتت كامل از اهميت فراوان برخوردار بوده می باشد. كاروانسراي شرف در 549 هجري، مصادف با سلطنت سلطان سنجر، تكميل شده می باشد. طبق مدارك و متون تاريخي، باني بنا، شرف الدين ابوطاهرين سعدالدين علي القمي می باشد كه مدتي حكومت مرو و سرانجام صدارت سلطان سنجر را به عهده داشت.

بررسيهاي بنا نشان مي‌د هد كه در طول حكومت 150 سالة سلجوقيان، اين رباط مكر تعمير و بازسازي شده می باشد. كتيبه‌اي گچي به خط ثلث كه در زير ايوان بنا باقي مانده می باشد، تاريخ 549 هجري را نشان مي‌دهد.

ورودي كاروانسرا با آجركاري بسيار زيبايي تزيين شده می باشد. پس از ورودي،‌حياط اول و بعد از آن حياط دوم با سردر ورودي زيبايي قرار دارد؛ بنا از خارج داراي شش برج می باشد. در اين كاروانسرا سه محراب گچبري شده وجود داشته كه دو محراب آن موجود و سومي از بين رفته می باشد.

بسياري از محققان رباط شرف را موزة هنر معماري مي‌دانند. تنوع آجركاري، گچبري و تلفيق آجر و گچ در اين بنا به گونه‌اي می باشد كه هر يك از آنها مي‌تواند دررديف شاهكارهاي هنري قرن چهارم و پنجم هجري قرار گيرد. اين بنا در سالهاي اخير مرمت وبازسازي شده می باشد و در حال حاضر وضعيت خوبي دارد. هنگام تعمير در يكي از اتاقهاي اين كاروانسرا مجموعة بسيار زيبايي از ظروف فلزي عصر سلجوقي، فراميني از عهد صفويه، سكه، سفال و ظروف لاكي منحصر به فرد كشف شده می باشد.

گرچه تحقيقات تاريخي و باستانشناسي در ناحية خرقان انجام نگرفته، ولي آثار و تپه‌هاي پراكندة باستاني حكايت از آن داردكه ناحيه مزبور در دورة اسلامي، بويژه قرن پنجم و ششم هجري – همزمان با حكمراني سلجوقيان – از اهميت خاصي برخوردار بوده می باشد.

دو برج خرقان، كه از نظر معماري و تزيينات اهميت ويژه‌اي دارند، در منطقه‌اي دور افتاده قرار گرفته و با گذشت حدود هزار سال از زمان احداث آن، هنوز عظمت خود را حفظ كرده اند و كمتر بيننده‌اي را مي‌توان ديد كه از كنار آنها بي‌تفاوت بگذرد. اين دو برج يا آرامگاه درفاصلة سي‌متري يكديگر واقع شده و طبق كتيبه‌هاي موجود، با فاصلة زماني 26 سال از يكديگر ساخته شده‌اند. زمان احداث برج اول 460 هجري و برج دوم 486 هجري می باشد. هر چند در معماري برجهاي خرقان اندك تفاوتي به چشم مي‌خورد، نقشه ساختمان و تزيينات آن شباهت زيادي به يكديگر دارد.

تمامي اضلاع هشتگانه، ساقه يا گردن گنبد و ستونهاي مدور داراي تزيينات آجركاري می باشد. ساقة گنبد از دو بخش تشكيل شده  كه شامل طرحهاي هندسي آجركاري شده و كتيبه‌اي به خط كوفي با آياتي از سوره 59 قرآن كريم می باشد. اضلاع هشتگانة برجها به دو بخش  تقسيم شده و داراي طرحهاي مختلف آجركاري می باشد. طرحهاي آجركاري برجها بالغ بر 25 نوع می باشد كه هر يك از اين طرحها داراي نامهاي بخصوصي می باشد . علاوه بر آجركاري زيباي آرامگاههاي خرقان تزيينات كاشي آن نيز در خور توجه می باشد. كاربرد كاشي به عنوان عامل تزييني در بنا از پايان قرن چهارم هجري معمول گشته و از نظر تزيين و استحكام بنا، تأثیر ارزنده‌اي در معماري ايران به عهده دارد. كاشيهاي دو برج خرقان، كه مي‌توان آن را از قديميترين تزيينهاي كاشيكاري دانست، به رنگ فيروزه‌اي می باشد و در پيشاني ساختمان به كار رفته می باشد. تزينيات معماري داخل آرامگاههاي خرقان نيز اهميت ويژه‌اي دارد. قسمت داخل دو برج خرقان نيز به صورت هشت ضلعي بنا شده و روي اضلاع هشتگانةت داخل و زير گنبد برج قديمي نيز آثار ارزنده ديوار نگاره متعلق به عهد سلجوقي هست كه در نوع خود بي‌نظير وداراي اهميت بسيار می باشد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

تزينيات نقاشي داخل برج در سه قسمت انجام شده كه عبارت می باشد از داخل طاقيها، روي گوشواره‌هاي هشتگانه و همچنين در قسمت كاربندي زير ساقه گنبد و زير سقف بنا، نقاشيها اکثراً با رنگهاي آبي، سياه، قهوه‌اي تيره و روشن می باشد و تأثیر قنديل، طاووس، ستارة شش پر، ستاره هشت پر، درخت انار و گل و بوته را نشان مي‌دهد. به گونه كلي اين ديوار نگاره‌ها، چه از نظر قدمت وچه به عنوان يك مجموعة گوناگون از طرحها و نقشهاي تزييني به شيوه‌هاي طبيعي يا استيليزه اهميت فراواني دارند داخل برج جديدتر – 486 هجري – محرابي هست كه با آجركاري تزيين شده می باشد.

نكتة چشم‌گير در بناهاي ديني سلجوقي آن می باشد كه در بيشتر موارد اين ساختمانها به مساجد محدود و منحصر نمي‌گردد، بلكه ساختمان آرامگاهها به صورت برجهاي استوانه‌اي شكل و چند ضلعي و چند وجهي يا به شكل ساختمانهاي گنبددار نيز در اين معماري بسيار می باشد، همچنين سلجوقيان به ساختن مدرسه‌هايي براي آموزشت ديني مذهب سني روي آوردند.

در واقع در آن زمانن مذهب شافعي پيروان بسيار داشت كه در برخي از شهرهاي ايران پراكنده بودند  و اما مذهب اهل سنت تنها در زمان فرمانروايي سلجوقيان، دين رسمي گرديد، به خصوص خواجه نظام الملك وزير كه به پاس پشتيباني‌اش از عمر خيام شاعر و فيلسوف ايراني شناخته می باشد، براي اين مذهب مدرسه‌هاي باشكوهي ساخت.

از مدرسه‌هايي كه در اين دوره ساخته گردید، چيزي برجا نمانده می باشد. تمامي اين مدرسه‌ها به آ‌موزش مذهب شافعي اختصاص داشت در حالي كه در مدرسه‌هايي كه در عراق برپا شدند، مذهب حنبلي (ابن حنبل) و درمدارسي كه در موصل و سوريه بنا گردید مذهب حنفي (ابوحنيفه) چيرگي داشت. پس از آن المستصربالله (623 – 640 هـ / 1226 – 1242م) خليفة عباسي مدرسه‌اي بنا كرد كه در بغداد به  نام اوست و آن را به آموزش مذاهب چهارگانة اهل سنت اختصاص داد.

ساخت مدرسه‌ها از آن پس در نحوة ساختمان مسجدها تأثير بسيار داشت، ايرانيان توانستند نحوة ساختمان مدرسه‌هاي داراي حياط (صحن) مستطيل شكل را به كار بردن گنبدها در مسجدها بياميزند؛ و اين شيوة تازه بناي مسجدها به بسياري از مناطق اسلامي برده گردید.

این نوشته در معماری و شهرسازی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید