منابع مقاله درباره نماز جمعه

دانلود پایان نامه

حق خطابه و تدريس ندارد. وى در مصر نيز با شيعيان به همين شيوه عمل کرد. طبيعى است که در چنين جوّ رعب و وحشت و ناامنى، فرصت و نشاط علمى و نوآوريهاى فقهى از عالمان گرفته شود(مکارم شيرازي، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن،پيشين، ص ???، به نقل از موسوعة طبقات الفقهاء، مقدّم? جزء دوم، ص ??? و ??? (با تلخيص). ) .
3. انتقال حوزه علميه از بغداد به نجف:
حوزه بغداد، ريشه دار و پر از رجال علمي شيعي و سني بود. شيخ طوسي در اين حوزه مجال و موقعيت خوبي براي کار علمي داشت و مي توانست ابداعات و ابتکارات خود را به خوبي منعکس کند، ولي حوزه نجف، حوزه اي نوپا با شاگرداني جوان و به دور از فضاي مناقشه و بحث و ايراد بود و نمي توانست پا به پاي شيخ طوسي حرکت کند (اسلامي، رضا، مدخل علم فقه،پيشين، ص ??? . ) .شهيد صدر در اين باره مي گويد: “وقتي شيخ از شاگردان خود و حوزه بغداد جدا شد و در نجف، حوزه جديدي را پايه گذاري کرد، تنها فرزندان و تعدادي از مجاوران حرم علوي و برخي مشتاقان از حلّه و نقاط نزديک، گرد او جمع شدند و تاريخ نشان نمي دهد که در اين هجرت جز يکي دو نفر، کسي از حوزه بغداد همراه او شده باشد”. بنابراين، طبيعي است که حوزه نجف نتواند تحوّل عظيمي را که شيخ در فقه و اصول رقم زده بود، استمرار بخشد. حوزه بغداد نيز که مايههاي علمي بيشتري داشت، از وجود شيخ خالي شده بود و نمي توانست منعکس کننده افکار او باشد. پس بايد تا بلوغ حوزه نوپا به سطح افکار شيخ، مدّتي سپري مي شد و دوره رکود صد ساله پيامد همين امر بود”.( صدر، سيد محمد باقر، المعالم الجديدة، صص ?? – ??، با تلخيص. ) .
2-6 : دوره ششم فقه شيعه و ويژگي هاي آن
ويژگى‌هاى دور? ششم فقه شيعه عبارت است از:
1. پايان عصر تقليد از گذشتگان به طور کامل.( همان ) .
2. تأليف فراوان متون فقهى: در اين دوره فقها آثار ماندگارى در متون فقهى از خود به يادگار گذاشتند که از مهمترين آنها مى‌توان به شرايع و قواعد و لمعه و جامع المقاصد و مجمع الفائدة اشاره کرد. ( اسلامي، رضا، مدخل علم فقه، پيشين، صص ???و ??? ) .
3. اهتمام به اصول فقه به شکل تازه ميان فقها: از کتابهاى مهم اصولى در اين عصر مى‌توان به “معارج الأصول” محقق حلّى و “نهاية الوصول الى علم الأصول” علّام? حلّى اشاره کرد که تطور کمّي و کيفي مباحث اصول در اين کتابها آشکار است. (مکارم شيرازي، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن،پيشين، ص ???‌؛ اسلامي، رضا ، همان ) .
4. ابتکار تازه در ترتيب و تقسيم ابواب فقهى: اين کار توسط محقّق حلّى صورت گرفت و فقه را به چهار قسم عبادات، عقود، ايقاعات و احکام تقسيم نمود.( همان ) .
5.تدوين کتب و موسوعات رجالي جديد: در اين دوره کتب رجالي جديد که اقوال علماي رجال را به همراه تحليل و تفسيري از مؤلف بيان مي کرد، ظهور يافت که اين نشانگر نوعي اجتهاد در علم رجال بود. از اين کتابها مى‌توان به رجال علّام? حلّى و رجال ابن داوود (م ???ق)، اشاره کرد. موسوعات رجالي: “مجمع الرجال” قهبائي و “منهج المقال” ميرزا محمد استرآبادي، نيز قابل ذکر است. ( همان ).
6. تدوين آيات الاحکام:مقصود از “آيات الاحکام” بررسى آياتى از قرآن کريم است که از آنها حکمى از احکام فقهى استفاده مى‌شود.( مکارم شيرازي، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن،پيشين، ص ???‌؛ اسلامي، رضا،ص 117. ) مهمترين اثر شيعي در آيات الأحکام از فاضل مقداد، با نام “کنز العرفان في فقه القرآن” است (اسلامي، رضا، مدخل علم فقه، پيشين، ص ??? ) ، پس از ايشان، محقّق اردبيلى نيز کتاب “زبدة البيان في احکام القرآن” را در همين ارتباط نوشت. از کتابهاي ديگر در اين زمينه مي توان به “مسالک الأفهام في شرح آيات الأحکام” اثر فاضل جواد (. شيخ جواد بن سعيد بن جواد کاظمي، معروف به فاضل جواد (زنده در سال ????ق)، شاگرد خاص شيخ بهايي بود. کتاب مسالک الافهام (مسالک الأفهام إلى آيات الأحکام) وي را نبايد با مسالک الافهام (مسالک الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام) شهيد ثاني اشتباه گرفت، ر.ک: همان، ص ??? . ) اشاره نمود.
7. تدوين کتبى در قواعد فقهي:( در تعريف “قاعد? فقهية” گفته ‌شده: قاعده‌اى است که تحت آن مسائل متعدد? فقهيه مندرج است؛ يعنى قاعد? مذکور بر تمامى مسائلى که شامل آنها است، تطبيق مى‌کند… به عبارت ديگر قاعده فقهي حکم کلى فرعى الهى است که موارد جزئى ذيل آن مندرج است و در اجراى آن فرقى ميان مجتهد و غير مجتهد نيست. برخى از اين قواعد افراد فراوان دارد و برخى ديگر افرادشان کمتر است. قاعد? “أصالت صحت در فعل غير”، شامل تمامى معاملات مى‌شود و قاعد? “فراغ” شامل اکثر عبادات است. برخى از قواعد نيز مخصوص يک باب است، ر.ک: بجنوردى، سيد محمد، قواعد فقهيه، ج2، صص ???و ??? . ). تدوين قواعد فقهي، نخست تا حدّي در کار علامه حلّي با تأليف “قواعد الأحکام”، آغاز و سپس در کار شهيد اوّل به نام “القواعد و الفوائد” به خوبي تجلي يافت و پس از آن با شرح و حاشيه نويسي کتاب شهيد و ترتيب و تنظيم فاضل مقداد در “نضد القواعد الفقهيّه علي مذهب الإمامية” و همچنين تأليف کتاب “فوائد القواعد” توسط شهيد ثانى، ادامه يافت.( اسلامي، رضا، همان، ص ??? ) .
8 . توجّه به تدوين فقه حکومتى: با تشکيل حکومت صفوى در ايران در ابتداى قرن دهم و رسميت يافتن شيعه، تحوّل ديگرى در فقه ايجاد شد؛ زيرا با دعوت پادشاهان صفوى از علما براى نظارت بر مسائل حکومت، فقه حکومتى شکل عملى به خود گرفت. مرحوم “محقّق کرکى” (م ???ق) از کسانى بود که در اين زمينه گامهاى مهمّى برداشت و بحثهايى؛ مانند ولايت فقيه و حدود آن، بحث خراج، مقاسمه، نماز جمعه، مسئله غنا و جوايز سلطان، مورد توجّه ويژه فقها قرار گرفت. در واقع از ابتداى قرن دهم، توجّه فقها از احکام و مسائل شخصى فراتر رفته و به فقه اجتماعى و حکومتى نيز معطوف گرديد.( مکارم شيرازي، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن، پيشين، صص ???و ???‌) .

بخش دوم:

تاريخچه صفويه

مقدمه
قبل از آنکه وارد مباحث اصلي اين رساله شوم، ناگزيرم به جهت بصيرت در فهم مقصود از آنچه اين رساله عهده دار آن است نخست دورنماي کلي از دولت صفويه را تحت عنوان درآمد بحث در اين قسمت، بطور گذرا اشاره کنم. شکي نيست که دوره صفويه را مي توان نقطه قوت تاريخ کشور به حساب آورد چرا که وقتي دولت صفوي قوام گرفت و آن گاه که تثبيت شد، تحول عميقي را در ايران آغاز کرد و گرچه اين تحول با ابزارهاي سنتي صورت ميگرفت، اما سبب شکوفايي همه جانبه در ايران شد. آبادي ايران از لحاظ اقتصادي در دوره صفوي بسيار قابل توجه است؛ هم چنان که بلحاظ فرهنگـي و ساخت و بازساخت آثار تاريخي، از هر حيث يادآور دوره پرشکوه و پر ثروت سلجوقي در ايران است. مدارس بي شمار، موقوفات فراوان، امکانات علمي گسترده، حفظ ميراث مکتوب گذشته، به ويژه ميراث مکتوب شيعه، کتابت صدها هزار نسخه خطي در حوزه قدرت صفويان که بسياري از آن ها تا به امروز برجاي مانده؛ ايجاد مساجد بزرگ و بسياري از امور ديگر، نشان مي دهد که ايران دوره صفوي، دوره اي درخشان در تاريخ ايران اسلامي بوده است. سفرهاي بيگانگان، در ايران آن روز، شاهدي بر پيشرفت هاي علمي و اجتماعي در ايران است. تاثير اين دوره در تاريخ پس از خود، چندان استوار است که مي توان مانند والتر هينتس ادعا کرد که ايران امروز، همان ايران صفوي است .( جعفريان، رسول، صفويه در عرصه دين، فرهنگ و سياست، ج اول، صص 14 و 15. ) .
اين دوره همانند بسياري از دوره هاي حتي پر شکوه تاريخي، خالي از خبط و خطا، به ويژه از سوي شاهان صفوي نيست. اين يقيني است که آنان خطاهاي زيادي داشتند و حتي در اداره کشور در اواخر دوره صفوي، آن چنان ضعفي از خود نشان دادند که مشتي افغان قندهاري، از راه طولاني به اصفهان آمدند و اين عروس آسيا را نابود کرده دولت صفوي را ساقط نمودند. طبعاً دفاع از اين دوره پرشکوه، دفاع از خرابي ها، مظالم و ستمگري هاي برخي از شاهان صفوي نيست؛ دفاع از مجموعه اي است که در اين دوره، تحت رهبري اين دولت، توانست کشور خويش را با کمترين امکانات بسازد و آباد کند.( همان، ص 15 ) .
پادشاهان صفويه، از اين منظر که توانستند با اعلام رسميت تشيع در کشور، علما و فقها نامدار و طراز اول را از اقصي نقاط بلاد اسلامي به ويژه جبل عامل وارد ايران کنند و از اين طريق به فقاهت شيعه خدمت کنند، اقدام آنان از اين حيث در خور تقدير است . چرا که آنان به سهم خويش در گسترش و تعميق مباحث فقهي در اين دوران نقش عمده اي داشتند در پايان اين قسمت از بحث، به اختصار اسامي پادشاهان صفويه و مدت حکومت آنان را ذکر خواهيم کرد.
پادشاهان صفوي و دوره پادشاهي آنان
شاه اسماعيل يکم
شاه اسماعيل يکم (???-???)
شاه تهماسب يکم (???-???)
شاه اسماعيل دوم (???-???)
شاه محمد خدابنده (???-???)
شاه عباس يکم (????-???)
شاه صفي (????-????)
شاه عباس دوم (????-????)
شاه سليمان (????-????)
شاه سلطان حسين (????-????)
شاه تهماسب دوم (????-????)
شاه عباس سوم (????-????)
در اين بخش به منظور روشن شدن زمينه ها و بسترهاي مباحث آتي که در قالب دو بخش تدوين خواهد شد ؛ چاره اي نديديم تا آنکه در ابتدا تاريخ صفويه را هر چند گذرا ورق زده و اجمالاً مورد بررسي و تدقيق نظر قرار داده و به همين جهت در دو فصل به فرايند تشکيل حکومت صفويه و رابطه آن با تشيع خواهيم پرداخت.

فصل اول: حکومت صفويه در ايران

عصر صفويه يکي از شگفت انگيز ترين دوره هاي تاريخ ايران است. شکل گيري اين سلسله در قالب يک دولت منسجم مذهبي – سياسي، از طولاني ترين و پرجاذبه ترين فصول تاريخ ايران و اسلام است. براي اينکه پيروان اين حکومت در مدت نه قرن تلاش و مبارزه توانستند دولتي تشکيل دهند که باعث تجديد هويت ايراني اسلامي گرديد. در بررسي حکومت ها پرداختن به زمينه ها و عناصر مهم شکل گيري حکومت، از مسائل مهم آن دولت به شمار مي آيد در مورد حکومت صفويه و بررسي ساختار آن دولت، گذشته از عناصر مذهبي-سياسي- اجتماعي که تأثير بسزايي در شکل گيري دولت داشتند، عوامل ديگري نيز در شکل گيري دولت صفويه همانند دولتهاي ديگر مؤثر بوده. شاخصه هايي چون خاستگاه اوليه رهبران صفوي – اصل و نسب و شجره خانوادگي آنان و سير تحولي رهبران از ابتداي شکل گيري تا رسميت يافتن حکومت، و بررسي اوضاع حاکمان و دولتهاي معاصر آن دوره (يعني 650 تا 907 ه.) همه از مواردي است در بررسي زمينه هاي شکل گير دولت صفويه مؤثر خواهد بود.
1-1 : نگاهي به ايران در زمان صفويه
چنانکه گفته شد؛ بنيانگذار صفويه، شاه اسماعيل يکم و آخرين پادشاه صفوي، شاه سلطان حسين است. اکنون نگاهي به طول عمر دوره صفويه در ايران خواهيم داشت.
تاريخچه سلسله صفويان
صفوي، صفويه يا صفويان سلسله‌اي ايراني و شيعه بودند که در سال‌هاي ??? تا ????هجري خورشيدي (برابر ????-??? قمري و ????-???? ميلادي) بر ايران فرمانروايي کردند. بنيانگذار سلسله پادشاهي صفوي، شاه اسماعيل يکم است که در سال ??? خورشيدي در تبريز تاجگذاري کرد و آخرين پادشاه حقيقي صفوي، شاه سلطان حسين است که در سال ???? خورشيدي از افغانها شکست خورد.
دوره صفويه از مهمترين دوران تاريخي ايران محسوب مي‌شود، چرا که پس از نهصد سال بعد از نابودي حکومت ساسانيان، يک حکومت پادشاهي متمرکز ايراني توانست بر سراسر ايران آن روزگار فرمانروايي کند. در حقيقت پس از اسلام، چندين حکومت ايراني مانند صفاريان، سامانيان، آل بويه و سربداران تشکيل شد، ولي هيچکدام نتوانستند تمام ايران را زير پوشش خود قرار دهند و وحدتي ميان مردم ايران به وجود آوردند.
صفويان، مذهب شيعه را مذهب رسمي ايران قرار دادند و آن را به عنوان عامل همبستگي ملّي ايرانيان برگزيدند. شيوه حکومت صفوي تمرکزگرائي و قدرت مطلقه (در دست

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید