منبع تحقیق درباره عقد ازدواج، بنیاد مسکن، استان یزد

دانلود پایان نامه

گور» دو سرهنگ همراه داشت: یکی را نام بیدار و دیگری را نام، عقار و گویند سه سرهنگ بودند و سوم را نان میبدار و ایشان هر یکی ساختند. بیدا «بیده» ساخت. و این هر سه ده بر کنار دریای ساوه بود و از ساه تا همدان تا ده فرسنگی یرد این دریا بود و چند کوه در میان این دریا بود …. و از معجزات مولود حضرت پیغمبر آخرالزمان «ص» یکی آن بود که در آن ش این دریا خشک شد.
در کتاب پرستشگاه زردشتیان در مورد عقدا آمده است «نام آن گبران بوده و روستای قدیمی روزگار باستان است». خربه آتشکده چندی در اطراف آن موجود است و چون بین زردشتیان و جدید الاسلامها همیشه دعوا و جدال بوده خواجه نصرالدین طوسی وزیر سلجوقیان به زور سرنیزه به گفته پیران قدیم بقیه زردشتیان را مسلمان می سازد و در یک روز بین دختران زردشتی و پسران مسلمان و بالعکس عقد ازدواج همگانی بعمل می آید لذا از آن روز عقدا نایمده می شود و نام ده گبران متروک می گردد.
اما آیتی در تاریخ یزد در مورد عقدا چنین می نویسد:
عقدا قصبه ای است در ده فرسخی میبد و بیست فرسخی یزد که انارهای ممتاز دارد و هوایش متمایل به گرمی است چندان که یکی چند نخله خرما هم در آنجا هست، کوچه های تنگ و درگاه های کوتاه و خانه های محقر به خالت قدیم در آنجا هست مگر بعضی خانه ها که تغییر کرده در بناء عقدا بانی مخصوص سراغ نداریم که قنات و آبادی آن را احداث کردهب اشد. زیرا پس از آنکه تعیین کردیم عقدا با عقدار نامی از سرهنگان یزد گرد آنرا احداث نکرده چون بر می آید که آن آبادی ساخته دست یک عده از زردشتیان می باشد که بالاشتراک احداث کرده اند چنانکه از نام باستانی آن «ده گبران» هم همین معنی استنباط می شود اما راجع بر تغییر نام ده گبران به عقدا چنین معقول است که بعد از غلبه و نفوذ اسلام مردم ده گبران بر عقیده خود ابرام ورزیده اند و به جانب اسلام متمایل نمی شوند و با چند تن از مسلمانان که شریک المکل ایشان شده بودند پیوسته نزاع و جدال در میان داشته تا آنکه یکی از مشایخ علمای بزرگ در آن قصبه وارد شده که امروز بنابر اقوالی می گویند شیخ بهاء الدین عاملی بوده ولی ما را عقیده است که شیخ دادا بوده زیرا شیخ بهائی در تاریخ دیده نشد که از آنجا عبور کرده باشد ولی شیخ دادا چند شب در عقدا اقامت داشته در هر حال آن شیخ جلیل، زبان را به اندرز و تبلیغ گشوده و مردم ده گبران را به دین اسلام متمایل کرد و اختلاف را به ائتلاف مبدل ساخته و وحدت ملی را جاری نمود بقسمی که در اندک زمانی وصلت و پیوندهای عدیده بین زردشتیان جدید الاسلام و مسلمین قدیم صورت بسته و آنقدر در آن چند روز عقد ازدواج واقع شد که آن قصبه عقدا شده و ده گبران متروک گشته.
یاوقت در معجم البدان «3: 695 و 4: 711» عقدا را به صورت «عقده» به ضم اول آورده است و گفته است: مدینه فی طرف المفاز، فرب یزد من نواحی فارس در مسالک و ممالک اصطخری «ص 203 و 89» نیز “عقده” ضبط شده است. جکسن در صفه 455 سفرنامه خود در مورد عقدا چنین می نویسد: «ظهر یک ساعت در عقدا توقف کردیم». عقدا را یاقوت چنین وصف می کند: «شهرکی است در کنار بیابان یزد گویند در تپه های این حوالی زیارتگهای به نام بانوی فارس معروف به خاتون بانو قرار دارد که به یاد مادر و یا احتمالاً دختر آخرین پادشاه ساسانی یزدگرد که با مرگ وی حکومت سلسله فرمانروایان زردشتی در ایران به پایان رسیده ساخته شده است.»
بمانعلی عباسی پیرمردی که در مسجد عقدا مشغول قرائت قرآن بود در مورد وجه تمسیه عقدا گفت: عقدا اول گورآباد بوده و گبرنشین بوده است. خواجه نصیرالدین طوسی آمده و خواسته است که همه را مسلمان نماید زردشتیان فرار نموده و نقبی که قبلاً تهبیه نموده بودند پنهان شدند، خواجه نصرالدین دستور داده دور تا دور عقدا را حصار بکشند. در حین حصارکشی یکی از زردشتیان از مخفی گاه بیرون آمده و خواجه نصرالدین در مقابل کار به او مزد زیادی داده آن زردشتی فردای آن روز چند نفر دیگر را همراه نموده و به کار دیوار کشی پرداختند و چون دیوار دور عقدا تمام شد خواجه دستور داد هر کس مسلمان شد آزاد است و هرکس مسلمان نشد او را بکشند، بدین ترتیب عده زیادی مسلمان شدند و چند نفر باقیمانده را کشتند و در یک شب چهل عقد بین کسانی که مسلمان شده بودند جاری شد و بدین جهت آن را عقدگاه نامیدند.
در جامع جعفری صفحه 582 نیز در مورد عقدا چنین آمده است (سپهری اردکانی،115:1374)
محمد ولی میرزا حاج سید محمد تفرشی که معدود از سلک غلام پیشخدمتان سرکاری بود بعد از عزل میرزا مهدی مازندرانی از نیابت عقدا و استیجار وجوه دزدبگیری نه گنبد به جای او نصب و بعد از چند سال که وی معزول گشت مجدداً میرزا مهدی به نیابت آنجا مصوب شد و همچنین در جامع مفیدی آمده است سید رکن الدین و محمود شاه فرزند شیخ تقی الدین دادا محمد در عقدا خانقاهائی ساختند و املاک و رقبات بر آن وقف نمودند تا جهت اطعام فقرا و مساکنی مصرف گردد.
5-2-2 جغرافیای عقدا
شهر عقدا در شمال استان یزد، (به فاصله 74 کیلومتر از نائین) و در مسیر بزرگراه تهران – بندرعباس قرار گرفته است. نامش در کتب تاریخ یزد برده شده و همواره سرحدّ و حدّ فاصل میان نائین و یزد شمرده شده است.(سپهری اردکانی،143:1374)
این شهر از طرف شمال به کویر سیاه و از جنوب به ارتفاعات ندوشن منتهی می شود.(ببنیاد مسکن انقلاب اسلامی،4:1388)
موقعیت جغرافیایی آن عبارت است از 53 درجه و 48 دقیقه طول و 32 درجه و 37 دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع آن از سطح دریا 1160 متر می باشد و اوقات شرعی آن سه دقیقه بعد از اوقات
شرعی یزد می باشد.
جمعیت عقدا همان طور که در جدول پیش رو ذکر شده از سال 1370 به بعد با رشد منفی مواجه شده به طوری که در سال 1385 جمعیت آن به 1595 نفر ور در غالب 450 خانوار رسیده ، این رشد منفی متاسفانه تا به امروز نیز همچنان ادامه داشته ولی اطلاعات آماری دقیق از ده سال گذشته در دسترس نگارنده قرار نداشته است ، لذا اطاعات آماری این سسال ها در جدول ذیل ذکر نشده است .
جدول 4-5 آمار جمعیت عقدا ، مأخذ: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ، 1388
سال
جمعیت
سال
جمعیت
1345
1508
1375
1827
1355
1639
1380
1720
1365
2115
1385
1595
1370
2226
1390
—-

5-2-2-1 آب و هوا
عقدا از نظر آب و هوائی دارای کلیه ویژگی های آب و هوای مناطق بری می باشد، زمستانهای این شهرستان سرد و کم باران و تابستانهای آن گرم و خشک است. .(سپهری اردکانی،4:1374)
از نظر حرارتی، اختلاف شدید درجه حرارت زمستانی و تابستانی از ویژگی های آب و هوای کویری است. حداقل درجه حرارت در زمستان ها منهای 10 درجه سانتی گراد که گاهی تا 15 درجه و حداکثر آن در تابستانهای بالای 42 درجه سانتی گراد است که گاهی به 45 درجه نیز می رسد؛ در پائیز به طور متوسط درجه حرارت 24 درجه سانتی گراد است.
از خصوصیات دیگر این ناحیه اختلاف زیاد درجه حرارت روز و شب است، به طوری که در فصل تابستان روزهای آن به شدت گرم و شبها نسبتاً خنک است.
رطوبت نسبی در کل شهرستان اردکان و شهر عقدا بسیار کم و در اکثر ماه ها خشک و گاهی نزدیک به خشک مطلق می باشد و حتی ماه های زمستان و فصول سرد نیز این منطقه خشک و فاقد رطوبت است، میزان بارش برف و باران بسیار کم می باشد؛ به طوری که در طول سال بیش از چند دفعه باران نمی بارد.
میزان متوسط بارندگی در حدود 56 میلی متر است، در حالی که میزان تبخیر به طور متوسط 2470 میلیمتر می باشد و حداکثر بارندگی در فصلهای پائیز و زمستان و ندرتاً در بهار است.
در عقدا برف به ندرت می بارد و ریزش برف محدود به مناطق کوهستانی است که منبع تامین آب قنوات و چشمه ها می باشد، کوه های چک چک و خرائق معمولاً چند ماه از سال پوشیده از برف می باشند و کوهستانهای غربی اردکان نیز که در دنباله شیرکوه قار دارند، اغلب زمستان ها پوشیده از برف می باشد. تعداد روزهای یخبندان در سال چهل روز است که از نیمه دی ماه تا پایان بهمن ماه داده می یابد.
5-2-2-2- بادها
تغییرات سریع و شدید حرارتی موجب وزش بادهای مختلفی در مناطق معین می شود این بادها از جهات مختلف و در فصول متفاوت می وزند و هر کدام به نوبه خود تاثیر بسیای در وضع آب و هوا و معیشت مردم دارند. (سپهری اردکانی،5:1374)
مهمترین بادهای این منطقه عبارتند از:
1- باد شمال که در روزهای بهار و تابستان از سمت شمال غربی به جنوب می وزد و مقاری رطوبت همراه دارد که گاهی موجب نزولات جوی می شود و به «شمال« معروف است سرعت این باد گاهی تا 40 کیلومتر در ساعت می رسد.
2- باد شمال شرقی که از جانت کویر وزیدن گرفته و اغلب گرم و گرد آلود است و با خودش نیز مقداری شن به همراه دارد و گاهی موجب طوفانهای زبان آور می گردد و سرعت ان تا 75 کیلومتر در ساعت می رسد زمان وزش آن اکثراً از اوایل اسفند تا اواخر فروردین ماه می باشد.
3- باد جنوب غربی که از دامه های شیر کوه و کوه های غربی شهرستان در حرکت بوده و اغلب باعث گرمی و خشکی فوق العاده هوا شده و موجب انتقال تپه های ماسه ای می شود این بادها در بهار و تابستان وزیده و اغلب موجب پیدایش طوفان های شن می گردد.
هر یک از این دو باد اخیر گاه روزهای متوالی با سرعت زیاد وزیدن گرفته و توده های متحرک ماسه را به نقاط مختلف پراکنده می کنند، این ماسه های روان اغلب خسارات عدیده ای به بار می آورند و چاه های آب و قنوات را مسدود نموده و اغلب مزارع و مراتع را در زیر خود مدفون می سازند و بدین وسیله دامنه وسعت کشاورزی و دامداری را مرتب تنگتر می نمایند. حرکت این ماسه ها گاه به اندازه ای متوالی و متراکم می باشد که هوا را تیره و تار نموده و هر نوع فعالیت و حرکتی را متوقف می سازد. در سالهای اخیر به منظور کاهش شدید آن اقدام به تاسیس ایستگاه های تثبیت شنهای روان و غرس نهال های کویری در مسیر این بادها گردیده است.
5-2-2-3- کوه ها
عمده ترین کوه های این منطقه عبارتند از: (سپهری اردکانی،6:1374)
– کوه های ندوشن: در جنوب این شهر که بلندترین قله آن 2775 متر ارتفاع دارد.
– کوه هریشت: در شمال شرقی اردکان با ارتفاع 1929 متر واقع شده و زیارتگاه زردشتیان به همین نام در این کوه قرار دارد و در ضلع شرقی آن چند سنگ آب وجود دارد که در فصل زمستان و بهار از آب باران پر می شود و در تابستان آب مصرفی گوسفندان کوهی و پرندگان را تامین می نماید.
5-2-2-4- کویرها
این کویرها قسمتی از کویر بزرگ مرکزی ایران را تشکیل می دهند بنا به عقیده ستوان. استوارت روزگاری بستر یک دریای کم عمق بوده است.(سپهری اردکانی،10:1374)
کویرهای شهرستان اردکان عبارتند از:
1- کویر عقدا (کویر سیاه کوه) که در شمال این شهر قرار دارد و وسعت آن تقریباً 100 کیلومتر مربع می باشد.
2- کویر کلوت در شمال کلوت اردکان قرار دارد و وسعت ان بیش از 50 کیلومتر مربع می باشد.
3- کویر زرین که در نزدیکی روستای زرین قرار دارد و وسعت تقریبی آن 30 کیلومتر مربع می باشد.
4- کویر ساغند که در شرق روستای ساغند قرار دارد و وسعت تقریبی آن 35 کیلومتر مربع می باشد.
5- کویر کور یا کویر درانجیر که در جنوب شرقی عقدا قرار دارد و وسعت آن بیش از 200 کیلومتر مربع می باشد.
کویر عقد
ا در موقعیت جغرافیایی N3236 تا N3257 و E5339 تا E5411 در استان یزد و در داخل فرو رفتگی نامنظمی در مجاورت کویرهای اردستان و زردین قرار گرفته است . حدود مجاور این کویر پوشیده از سنگهای آذرین و آهکی می باشد . مخروط افکنه های وسیعی در امتداد جنوب غربی بر روی سطح این کویر توسعه یافته اند . دو رودخانه اصلی آن از حد جنوب غربی کویر از انتهای شمالی و جنوبی وارد کویر می گردند . جریانهای سیلابی چندی نیز از سمت جنوب شرقی یزد به این کویر وارد می گردند. قسمت جنوبی این کویر در حد فاصل زمینهای پف کرده و نمکزار باتلاق وجود دارد .بیشتر سطح صفحات رسی این کویر ناهموار بوده و حالت باد کرده دارند که منعکس کننده شوری زیاد و بالا بودن سطح آب زیر زمینی در این کویر است . به طور موضعی در امتداد بخش غربی این کویر حفره هایی دیده می شود که بر اثر افت سطح زمین بوجود آمده اند

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید