دانلود فایل پایان نامه : پایان نامه بررسی و ساماندهی اسکان غیر رسمی

دانلود پایان نامه

دانشکده هنر و معماری، گروه  شهرسازی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(MA)

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

گرایش:  طراحی و برنامه ریزی شهری و منطقه ای

عنوان:

مطالعه و ساماندهی اسکان غیر رسمی

نمونه موردی: محله قلعه کامکار در شهر قم

استاد راهنما:

دکتر رضا احمدیان

استاد مشاور:

دکتر سهراب مشهودی

پایان نامه

(مقطع کارشناسی ارشد)

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- اظهار مسأله

نرخ شهرنشینی در ایران مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه با سرعتی بیش از نرخ رشد طبیعی جمعیت بوده می باشد. طی گذشت چهل سال از اولین سرشماری نفوس و مسکن، جمعیت کشور از حدود 18 میلیون نفر در سال 1335 به 60 میلیون نفر در سال 1375 رسیده می باشد در حالیکه جمعیت شهری از 6/5 میلیون به حدود 8/36 میلیون نفر افزایش داشته می باشد. در واقع جمعیت کشور در طول این چهل سال حدود سه برابر و جمعیت شهری 6/6 برابر شده می باشد. این طریقه شهرنشینی در اواسط دهه 40 رشد شتابان گرفت و در دهه 60 به بعد، سرعت کمتری پیدا نمود، با مراجعه به تحقیقات انجام گرفته در خصوص مهاجرت، نوع و علل آن در کشور، به این قضیه پی‌برده می گردد که عمده مهاجرت از نوع روستا به شهر بوده می باشد، که وجود جاذبه‌های شهری از قبیل اشتغال، رفاه و امکانات موجود در شهر و عوامل پس ران مانند رکود اقتصادی، بیکاری، عدم وجود امکانات و کم توجهی دولتمردان و برنامه‌ریزان به روستا و شهرهای کوچک در سنوات قبل، زمینه را برای مهاجرت فراهم می‌نماید.

از مهمترین عوامل شهرنشینی در دهه‌های اخیر، فروپاشی روابط سنتی در جامعه و جایگزینی هر چند ناقص روابط سرمایه‌داری بوده می باشد که اکثراً سبب دگرگونی روابط شهر و روستا و جابجایی‌های جمعیتی از روستا به شهر و از شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ شده می باشد.[1]  

پس از مهاجرت (چه از روستا به شهر یا از شهر به شهر) و ورود مهاجرین به شهرها بخصوص شهرهای بزرگ، اولین مشکل این دسته از انسانها، مسئله محل و مامنی برای سکونت می‌باشد. این‌ دسته خاص از مهاجرین، بدلیل فقر مادی و اکثراً بیکاری، با دست خالی رو به شهر آورده‌اند در حالیکه در همین مرحله اول، طعم تلخ مهاجرت را چشیده و بایستی فکر و چاره‌ای قبل یا در همان ابتدای ورود به شهر برای سکونت نمایند. لذا با حداقل سرمایه‌ای که در دست دارند به جبر و در پی یافتن مسکن ارزان قیمت یا زمینی ارزان یا بی‌صاحب به حاشیه شهر رانده می شوند و در آنجا سکنی می‌گزینند تا به امید اینکه در اندک زمانی در این شهر صاحب شغل و منصب شده و بتوانند با سرمایه‌ای بیشتر وارد متن شهر شوند و از امکانات، رفاه و شهری بودن برای خود و خانواده بهره گیری نمایند.

دسته دیگری از مهاجرین که از وضعیت مالی مناسب‌تری برخوردارند و بیشتر به دلیل امکانات و رفاه بیشتر در شهرها و احساس وجود استعداد و قابلیت بیشتر نسبت به اطرافیان خود، به فکر مهاجرت به شهر و شهرهای بزرگتر افتاده و با برنامه‌ریزی دقیق‌تری نسبت به دسته قبل وارد شهرها می شوند در‌اندک زمانی با استقرار در متن شهر خود را با شهر جدید وفق داده و خیلی زود وارد متن و اقتصاد شهری می شوند.

دسته اول، مردمی‌هستند که درصدی از حاشیه نشینان شهری را به خود اختصاص می‌دهند و فاقد مهارت لازم شهری و غیرماهر به شهر بوده و قادر به یافتن کار مناسب و رسیدن به آمال و آرزوهای از پیش اندیشیده خود نیستند و مابقی حاشیه‌نشینان، گروه‌هایی که با توصیه‌ هم ولایتی‌های خود به شهرها گسیل می شوند یا شهروندانی که به دلیل ضعف شدید اقتصادی و فقر از متن شهر به حاشیه شهر رانده می شوند و یا گروه‌هایی که به علت های دیگر به حاشیه شهر رو می‌آورند و در این مکان‌ها سکنی می‌گزیند. این نوع سکونت به دلیل اینکه از قبل برنامه‌ریزی نشده و در چارچوب قوانین و مقررات و طرح‌های شهری صورت نمی‌گیرد باعث مشکلاتی برای ساکنان این مناطق و شهر و شهروندان می گردد.

شهر قم به دلیل ویژگی خاص، زیارتی بودن و مهاجرپذیری این شهر همواره دست به گریبان حاشیه نشینی و اسکان غیررسمی بوده می باشد.

این پدیده در حاشیه ی کمربندی قم و در ضلع غربی و شمالی شهر به وضوح رخ می‌نماید و چهره نامناسب، زشت و بی‌برنامه حاشیه و حاشیه‌نشینی شهر را نشان می‌دهد و این فقط ظاهر مسئله می باشد و دیگر مشکلاتی که در بطن این مناطق نهفته بوده و گاهاً بروز می کند مسائل اجتماعی، جرم و جنایات، مسائل فرهنگی، مشکلاتی که برای تاسیسات و تجهیزات شهری به وجود می‌آید و. .. یکی از این محلات شهری قم، محله قلعه کامکار در شمال غربی شهر قم می‌باشد.

این پژوهش با شناخت ویژگی‌های مختلف این منطقه با بهره گیری از آمار و ارقام به مطالعه و تجزیه و تحلیل آنها می پردازد و علت شکل‌گیری، توسعه و در نهایت با بهره گیری از تجارب و مطالعات مشابه در کشور و حتی در جهان و همچنین قوانین و آیین‌نامه‌‌ای مربوطه، کوشش در ارایه راهکارهای مناسب و اجرایی برای ساماندهی این محله از جنبه‌های مختلف کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را دارد.

2-1- فرضیات پژوهش

فرضیاتی که در این پژوهش با در نظر داشتن موضوع پژوهش، بافت محله و ویژگیهای آن در نظر گرفته شده می باشد عبارت می باشد از:

1- نوع اشتغال ساکنین محله قلعه کامکار شهر قم بیشتر از نوع اشتغال غیر رسمی و کارگری می باشد.

2- ساخت و سازهای محله قلعه کامکار شهر قم قبلا طبق برنامه و طرح ریزی شهری نبوده لذا اکثر ساختمانهای مسکونی این محله فاقد پروانه ساخت و حتی سند شش دانگ رسمی می باشد.

3- علت غالب انتخاب محله قلعه کامکار شهر قم، توسط ساکنین محله برای سکونت، ارزانی زمین و خانه، برای داشتن خانه و سرپناه می باشد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

3-1- اهداف پژوهش

با اظهار مسئله و طرح مشکل یک هدف اصلی و چند هدف جزیی وکاربردی از این تحقق مورد انتظار می باشد که برای رسیدن به اهداف در آغاز شناخت کامل موضوع و منطقه و تجزیه و تحلیل درستی از اطلاعات پایه، که در مرحله شناخت حاصل شده نیاز می باشد و در نهایت ارایه راهبرد، سیاست، راهکار و اقدام، رسیدن به اهداف را میسر می کند. نظارت در ضمن اجرای برنامه‌ها و انعطاف لازم در برنامه از ضروریات کار می‌باشد تا اهداف محقق شوند. هدف اصلی در این پژوهش دستیابی به راهکار و پیشنهاداتی درخصوص ساماندهی وضعیت کنونی اسکان غیررسمی با بهره گیری از شناخت وضع موجود محله و تجارب مشابه در این زمینه می‌باشد.

هدف دیگر این پژوهش:

1- مطالعه و شناخت وضعیت، معضلات و محدودیت‌های موجود حاشیه‌نشینی در محله قلعه کامکار شهر قم و مطالعه علت شکل گیری آن.

که پس از دستیابی به هدف بالا، راه برای رسیدن به هدف اصلی که ارایه پیشنهاد و راهکار برای ساماندهی وضعیت محله می‌باشد هموار می گردد.

4-1- اهمیت و ضرورت پژوهش

همواره مسائل و معضلات شهری از دغدغه‌های مدیریت شهر و حتی کشور بوده می باشد. حل معضلات شهری نیاز به تخصص،  درایت و مدیریت هوشمندانه دارد تا بتوان از پتانسیل‌ها، امکانات، قابلیت‌ها و منابع شهر بهره گیری کرده و با اولویت‌بندی صحیح برنامه، طرح‌ و پروژه‌ها به مرور معضلات شهری را در کنار هم  و نه به صورت مجزا و ترتیبی حل و فصل نمود.

 یکی از معضلات و مسائل شهری حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی می‌باشد که نیاز به برنامه‌ی کوتاه مدت تا بلندمدت دارد. اهمیت پرداختن به مسئله حاشیه‌نشینی از نظر اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و ارزشی برای شهر و شهروندان بسیار مهم و ضروری بوده و بایستی در نظر گرفته گردد. معضلات و مسایل که حاشیه‌نشینی بر چهره شهر می‌کشد و بعضی از حاشیه‌نشینان خودآگاه یا ناخودآگاه بر شهر تحمیل می‌کنند، مانند معضلات اساسی برای شهر و مدیریت شهر می باشد که بایستی حل و فصل و ساماندهی گردد پس اهمیت اینگونه پژوهش‌ها در نشان دادن و ارایه راهکار و راه‌حل‌ها برای ساماندهی مناطق با اسکانهای غیررسمی روشن می گردد.

شهر قم با حدود یک میلیون جمعیت به عنوان مرکز استان قم و دومین شهر زیارتی کشور (بعد از مشهد) که در سند توسعه استان، این شهر با عنوان ام‌القراء جهان تشیع شناخته شده و به تایید مقام معظم رهبری رسیده می باشد. اما چهره نازیبایی که مناطق حاشیه‌ای شهر با اسکان غیررسمی ساکنان آن، به این شهر داده می باشد در شان و منزلت یک شهری با چنین مختصاتی نبوده و ساماندهی مکان‌هایی مانند محله قلعه کامکار همواره از دغدغه‌های مدیریت شهر می باشد.

این مناطق حاشیه‌ای  از نظر بهداشتی در وضعیت نامطلوب بوده و سیستم فاضلاب و دفع‌ آبهای سطحی آنها بدرستی صورت نمی‌گیرد و بعضی از خانه‌های مسکونی محله با مصالح نامتعارف می باشد بنحوی که خانه و محل سکونت آنها از پایداری لازم برخوردار نبوده و اکثراً دارای مساحت بنای اندک می باشد. بعضی از ساکنین در جوار خانه‌های خود هنوز دام نگهداری می‌کنند و فضولات حیوانی در بیرون خانه و در سطح قسمتی‌هایی از محله مشهود و قابل رویت می باشد. در هر صورت اهمیت و ضرورت انجام این پژوهش قابل دفاع بوده و انشاء الله بتواند در ارایه راهکارهای مناسب و اجرایی در ساماندهی محله قلعه کامکار یاری گر مدیریت شهری قم باشد.

5-1- سوالات پژوهش

قبل از ورود به موضوع پژوهش و اظهار کردن ابهام مشکل و مسئله پژوهش که باعث تبلور فکر انجام این پژوهش گردیده می باشد و درک اهمیت و ضرورت انجام آن، تعدادی سئوال در ذهن ایجاد می گردد که این پژوهش کوشش می کند در پاسخ دادن به این سئوالات موفق باشد.

سئوالات هر پژوهش به دو نوع اصلی و فرعی تقسیم می گردد سئوالات اصلی این پژوهش عبارتند از:

1- با شناخت ویژگی‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و کالبدی محله حاشیه‌نشین چه راهکارهایی برای ساماندهی آن از جنبه‌های مختلف اقتصادی، کالبدی و اجتماعی هست؟

2- چه عوامل و علت‌هایی باعث شکل‌گیری این بافت‌های حاشیه‌نشینی می گردد؟

و سئوالات دیگر این پژوهش:

1- آیا اهالی محله حاشیه‌نشین قلعه کامکار از  یک قوم و طایفه هستند؟

2- چه مشاغلی در بین اهالی آن بیشتر دیده می گردد؟

این نوشته در پایان نامه های ارشد ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید