پایان نامه ویژگیهای کودک در دوره پیش ‏دبستانی

دوره پیش دبستانی به دوره دو ساله ای اطلاق می شود که کودکان گروه سنی ۴ تا ۶ سال را تحت پوشش برنامه های تربیتی قرار می دهد.

پیش دبستان پلی است که کودک را با مدرسه ارتباط می دهد. دوره ی پیش دبستانی نحوه ی ارتباط با مربیان را به کودک آموخته و به او یاد می دهد چگونه با بزرگ تر ها ارتباط برقرار نماید. دوره ی پیش دبستان با دوره ی مهد کودک تفاوت های بسیاری دارد؛ چون در دوره ی مهدکودک، کودک صرفا بازی می کند، تغذیه می شود و نهایتا شعر یا قصه یاد می گیرد و بعد هم استراحت کرده و سپس آماده یرفتن به منزل می شود. به عبارت بهتر، کودک آموخته است که باید مدت زمانی را در مهد کودک گذرانده و بعد هم به اتفاق والدین راهی خانه شود. از طرفی، مهد کودک معمولا پذیرای کودکان مادران شاغل یا کودکان خانواده های مرفه است؛ در حالی که در دوره ی پیش دبستان، کودک با همسالانی از تمام اقشار جامعه مواجه است.

پایان نامه تاثیر آموزش پیش دبستانی بر یادگیری مهارتهای روانی – حرکتی و سازگاری اجتماعی

۲-۴- ویژگیهای کودک در دوره پیش ‏دبستانی

۲-۴-۱ – رشد جسمانی

۱- رشد بدن: افزایش سریع اندازه بدن که در نوباوگی صورت می‏گیرد، در اوایل کودکی به تدریج کاهش می‏یابد و کودک در هر سال به طور متوسط ۲ کیلو و ۳۰۰ گرم، وزن کسب می‏کند و ۵ تا ۸ سانتی متر به قدش اضافه می‏شود. چربی دوران نوزادی کاهش می‏یابد و کودک به تدریج لاغرتر می‏شود. با بلندتر و عریض‏تر شدن تنه، اندامهای درونی به دقت به سمت داخل جمع می‏شوند و ستون فقرات صاف می‏شود (تانر،۱۹۹۰). درنتیجه این وضعیت، حالت و تعادل بدن بهتر می‏شود و این تغییرات به بهبود هماهنگی حرکتی کمک می‏نماید (برک، ۱۳۸۱).

۲- رشد استخوان‏بندی: در این دوره، رشد استخوانها ادامه می‏یابد و نسوج غضروفی به تدریج استخوانی می‏شود و در اندازه، تعداد و سختی استخوانها تغییرات مهمی به وجود می‏آید و شکم، برآمدگی نشان می‏دهد. به علاوه کودکان در پایان سالهای پیش ‏دبستانی، دندانهای شیری خود را از دست می‏دهند به جای آن دندانهای دائمی به وجود می‏آید (سیف و همکاران، ۱۳۸۳).

۳- مغز: مغز انسان در ۵ سالگی به ۹۰% وزن خود در بزرگسالی می رسد که با ادامه میلین‏دار شدن (که باعث افزایش سرعت تکانه‏های عصبی می شود) و تکثیر فزاینده مسیرهای ارتباطی، کودکان پیش ‏دبستانی در انواع مهارتها نظیر هماهنگی جسمانی، هیجانات و فرآیندهای تفکر پیشرفت می‏کنند (برگر، ۲۰۰۰). نیمکره چپ در اغلب کودکان بین ۳ تا ۶ سالگی جهش چشمگیری دارد و بعد وضعیت ثابتی به خود می‏گیرد. در مقابل، فعالیت نیمکره راست در اوایل و اواسط کودکی به کندی افزایش می‏یابد و بین ۸ تا ۱۰ سالگی جهش کمی دارد (تاچر، واکر و گیودایس به نقل از برک، ۱۳۸۱). در حدود سن ۵ سالگی جسم پنبه ای در نتیجه رشد دندریتها و میلین دار شده آکسونها رشد چشمگیری می یابد و باعث هماهنگی بیشتر دو نیمکره می شود. به علاوه این رشد منجر به توانایی پردازش اطلاعات به طور همزمان در چند ناحیه از مغز می شود و مشاهدات حسی، تفکر، هیجانات و واکنشها با یکدیگر مرتبط می شوند (برگر، ۲۰۰۰). قسمتهای دیگر مغز از قبیل مخچه که به تعادل و کنترل بدن کمک می‏کند نیز در اوایل کودکی پیشرفت می‏نماید. این پیشرفتهای چشمگیر در کنترل حرکتی به کودکان پیش ‏دبستانی کمک می کند تا بتوانند بازیهای ساده‏ای مانند لی لی کردن و پرتاب توپ به صورت حرکات موزون را اجرا کنند. به علاوه ساخت شبکه‏ای که گوش به زنگ بودن و هشیاری را حفظ می‏کند در اوایل کودکی تا نوجوانی میلین‏دار می‏شود. نورونهای ساخت شبکه‏ای، رشته‏هایی را به سمت قطعه‏های پیشانی قشر مخ می‏فرستند که به بهبود توجه پایدار و کنترل شده کمک می‏کنند. (برک، ۱۳۸۱).

۴- جانبی شدن و دست برتری: دست برتری در ۲ سالگی به ثبات می رسد و در اوایل و اواسط کودکی تقویت می‏شود دست برتری نیرومند، بیانگر توانایی بیشتر یک طرف مغز ـ نیمکره مغزی مسلط فرد ـ در انجام دادن اعمال حرکتی ماهرانه است. تواناییهای دیگری که در طرف مسلط قرار دارند نیز برترند. در افراد راست دست که ۹۰% جمعیت را تشکیل می‏دهند، زبان همراه با کنترل دست در نیمکره چپ قرار دارند و افراد چپ دست (۱۰% باقیمانده) معمولاً به جای اینکه فقط در یک نیمکره قرار داشته باشد، بین دو نیمکره تقسیم می‏شود (برک، ۱۳۸۱)

۲-۴-۲- رشد حرکتی

با رشد بدن و رسش مغز کنترل و هماهنگی کودکان بین ۲ تا ۶ سالگی افزایش می یابد لذا حرکات سریعتر و ظریفتر می شود و کودکان در جهت بخشی و بهبود بخشیدن به فعالیتهایشان تواناتر می گردند (برگر، ۲۰۰۰)

 

۱- مهارتهای حرکتی درشت

وقتی که بدن کودکان ترکه‏ای‏تر و جمع و جور و سنگینی بالای آن کمتر می‏شود، مرکز ثقل آنها به سمت پایین تنه جابجا می‏شود. در نتیجه تعادل بدن به میزان زیاد بهبود می‏یابد و زمینه را برای مهارتهای حرکتی جدید آماده می‏سازد که عضلات بزرگ بدن را شامل می‏شوند (آلریچ، به نقل از برک، ۱۳۸۱). این مهارتهای حرکتی شامل دویدن، پریدن ، لی لی کردن و جست و خیز کردن می شود که در این دوره رشد چشمگیری می یابد (برگر، ۲۰۰۰).

وقتی که کودکان بتوانند تعادل خود را روی پاهایشان حفظ کنند دستها و تنه آنها آزاد می‏شود تا مهارتهایی چون پرتاب توپ و گرفتن آن، راندن دوچرخه و آویزان شدن از میله‏های افقی و تاب خوردن را آزمایش کنند،. بعداً مهارتهای پایین تنه و بالای تنه ترکیب می‏شوند و به صورت اعمال ظریفتر درمی‏آیند. کودکان ۵ و ۶ ساله به طور همزمان دوچرخه را هدایت می‏کنند و رکاب می‏زنند و هنگام پرتاب توپ، پریدن و لی لی کردن کل بدن خود را با نرمی و انعطاف حرکت می‏دهند در پایان سالهای پیش ‏دبستانی، همه مهارتها با سرعت و استقامت بیشتری انجام می‏شوند (برک، ۱۳۸۱). به گفته برگر (۲۰۰۰) کودکان در سنین پیش دبستانی این حرکات را به همدیگر یاد می دهند و از یکدیگر می آموزند و کمتر از بزرگسالان یاد می گیرند.

 

۲- مهارتهای حرکتی ظریف

مهارتهای حرکتی ظریف نیز در سالهای پیش ‏دبستانی به سرعت رشد می‏کنند. چون کنترل دستها و انگشتان بهبود می‏یابد، کودکان، قطعه‏های معما را کنار هم می‏گذارند، با مکعبهای کوچک خانه می‏سازند و دانه‏های تسبیح را به نخ می‏کشند. از نظر والدین، پیشرفت حرکتی در دو زمینه خیلی آشکار است. ۱- مراقبت کودکان از بدن خودشان ۲- نقاشیهایی که روی دیوارهای خانه، مهدکودک و کودکستان می‏کشند. مهارتهای خودیاری مثل لباس پوشیدن، تغذیه و در نهایت بستن بند کفش در این مرحله رشد می کنند. بستن بند کفش که در ۶ سالگی کودک بر آن تسلط می‏یابد ارتباط نزدیک رشد حرکتی و رشد شناختی را نشان می‏دهد، چرا که مستلزم فراخنای توجه بیشتر، حافظه حرکات ظریف دست و چیره‏دستی در انجام آنهاست. به علاوه نقاشی کردن و نوشتن نیز در این مرحله از حالت خط خطی کردن به نقاشیهای معنادار (تصاویر) تبدیل می‏شوند. رویداد مهم در نقاشی کودکان زمانی است که آنها برای نشان دادن مرز اشیا از خطوط استفاده می‏کنند که به آنها امکان می‏دهد در ۳ یا ۴ سالگی اولین تصویر انسان را بکشند (برک، ۱۳۸۱). با وجود این برگر (۲۰۰۰) معتقد است که مهارتهای حرکتی ظریف سخت تر از مهارتهای حرکتی درشت رشد می نماید. زیرا علاوه بر اینکه سیستم عصبی در زمینه کنترل ماهیچه ای به اندازه کافی تحول نیافته است، انگشتان کوتاه و کوچک کودکان باعث این مشکل می‏شود.

Author: مدیر